Dư luận quanh truyện ngắn “Tiếng cú kêu”

Chuyện khá đơn giản và cũng bất ngờ gợi tò mò ngay từ đầu: chim cú bỗng nhiên xuất hiện ngay trong vườn nhà ở phố. Ai cũng từng nghe đâu đó về điềm xui rủi khi cú kêu gần. Và cả xóm sáng hôm sau xôn xao. Cái xóm phố có người sống cả chục năm chưa biết mặt bỗng nhiên gần gũi hơn chuyện vãn thân thiết hơn. Cũng là tâm lý xưa cũ thôi trong nguy nan con người thường gần lại tựa vào nhau để có thêm sức mạnh mà tồn tại. Ở một khía cạnh khác việc chim cú về vườn và làm tổ có ý nghĩa tích cực là làm ấm áp hơn tình làng nghĩa xóm ở phố.

Rồi dần ít xôn xao. Nhưng tiếng cú kêu đêm vẫn còn đó bên cuộc liên minh cái xóm phố đủ thành phần. Và cái tổ cú trong hốc cây những quả trứng bắt đầu gợi những cãm xúc trái chiều: người yêu thích người chờn chợn lo âu. Những lời giải về lý số trên mạng cũng khá mơ hồ nói chung chim cú và giờ là gia đình nó với cái tổ trong hốc cây lộc vừng tồn tại như một sự thật hiển nhiên đầy khơi gợi một thực tế nhỏ bé mà vang động những nhấn nhá và ám ảnh. Cái lõi chính chim cú đã có sức chuyển tải lớn hơn nhiều nó đã là nội dung chứ không còn là chi tiết.

Và đương nhiên mọi thứ rồi có hồi kết. Cuộc liên minh hoảng sợ của con người đã thắng cái tổ cú bị tấn công bằng thuốc trừ sâu. Chi tiết con cú con mù mắt “lẩy bẩy đi xiêu vẹo bên gốc cây lộc vừng” còn “cú cha cú mẹ bay lượn vòng quanh cất tiếng kêu thảng thốt” rất ấn tượng. Cái ấn tượng cũng sởn da gà về sự độc ác.

Có thể nói truyện ngắn “Tiếng cú kêu” khá lạ trong diến biến quen thuộc chung quanh một tiếng cú.Cái kết cục đầy khắc khoải về những biến dạng của nhân tính với sự can thiệp của các vùng tối trong nhận thức và mê tín đã là sự chuyển tải bất ngờ. Cái hay của truyện ở đây: tiếng cú vọng động nhiều chiều vào tâm hồn người vốn mỏng mảnh dễ vỡ. Và thường trực những nỗi sợ hãi. Truyện ngắn đã khơi gợi đã chạm thấu miền bất an mà các việc làm “sửa sai” của con người: nuôi chăm cú con mù ăn chay sám hối… chỉ là những ve vuốt chính sự yếu đuối vốn có. Cũng ý này tiếng kêu giờ đã trở nên thân thiết của con cú mù nữa.

Thật nhiều suy tưởng từ “Tiếng cú kêu” của Trần Quang Khanh.

LÊ HOÀI LƯƠNG (Nhà văn – Bình Định)

 

Truyện ngắn “Tiếng cú kêu” của  Trần Quang Khanh dùng lối viết truyện không có chuyện hay nói cách khác là cách viết theo lối luận đề. Mọi chuyện xẩy ra trong truyện xoay quanh sự xuất hiện của tiếng kêu chim cú.

Tiếng cú trong dân gian đi kèm với sự xui xẻo. Vì thế nó làm cho những người nghe lo lắng sợ rủi ro do cú mang tới hay cú báo cho mình sự rủi ro. Sự rủi ro ấy là gì không ai biết được.

Nhưng có một điều rất thực đó là từ tiếng cú kêu mà người này quan tâm đến người kia biết đến lối sống của người kia và cùng… đề phòng. Truyện đã đề cập đến một hiện tượng rất khách quan tồn tại xung quanh ta. Đó là lối sống “đèn nhà ai nấy rạng”. Nó còn đề cập đến cả cách sống tò mò soi mói cuộc sống của nhau có khi còn can thiệp thô bạo đến cuộc sống của nhau. Chỉ một câu nói trong chuyện đủ nói lên tất cả:  

“ Tôi đặc biệt chú ý đến mẩu hỏi đáp lý số về tiếng kêu của chim cú trong vườn nhà.

Người hỏi hỏi: “Đêm qua có con cú đến đậu ở đầu hồi nhà tôi kêu lên ba tiếng rồi bay đi chẳng biết như vậy là điềm gì?”. Nhà lý số trả lời: “Bạn thử kiểm tra xem có phải:

1. Phía đông bắc nhà bạn có đường đi hoặc nhà bạn hướng đông bắc;

2. Nếu bạn đã lập gia đình thì đứa con đầu bướng bỉnh khó dạy;

3. Bên nội của bạn có một ngôi mộ bị xung phá.

4. Hàng xóm bên trái và phía sau hợp với gia đình bạn bên phải và phía trước không hợp… Nếu không phải như vậy thì đừng lo lắng làm gì”.

Duy tâm đó nhưng không chỉ duy tâm nó còn cho người đọc hiểu thêm một điều: đâu có cần phải quan tâm đến đời sống tâm linh của ai mà hãy quan tâm đến nhau bằng cuộc sống thực mà hiểu nhau và tạo dựng cho nhau một lòng tin dù có chuyện gì xảy ra cũng có thể giúp nhau vượt qua được tất cả đâu cần những phỏng đóan mập mờ quanh tiếng cú kêu.

Tất cả cứ mập mờ quanh tiếng cú kêu cho đến khi chấp nhận sự tồn tại của cú trong cuộc sống đời thường cuả chúng ta. Nó đúng với quy luật sinh tồn mà thôi. Cú thì cũng như con người phải tìm cho mình một chỗ mà sinh sống và duy trì nòi giống. Và nó tìm được cây lộc vừng kia. Nó không hề biết con người sống quanh đó lo lắng như thế nào khi nghe tiếng kêu của nó. Nó thản nhiên sống thản nhiên cặp đôi và thản nhiên sinh con trong cái tổ ấm của mình. Nhưng rồi chính con người (dù là ai) đã phá đi cuộc sống mà nó tạo dựng được. Nó không thể chống được cái ác đến từ con người. Tiếng kêu của nó không gieo sự rủi ro cho ai mà chính lại gieo sự rủi ro cho chính nó.

TIẾNG CÚ KÊU là một tiếng kêu đòi một lối sống nhân hậu với con người và với những sinh linh bé bỏng của thiên nhiên.

NGUYỄN ĐỨC THIỆN (Nhà văn – Tây Ninh)

 

“…Có những ý kiến khen về nội dung và hình thức thể hiện của truyện ngắn “Tiếng cú kêu” nổi lên từ “tính nhân văn”. Vâng tôi là người kế tiếp muốn nhấn mạnh đến từ đó sau khi đọc hết truyện. Thiện và ác định kiến và phản tỉnh. Đó là ấn tượng để lại trong tôi.

Cái tưởng là ác mọi người cứ cho đó là ác thật ra bản chất của nó không ác. Trong trường hợp nầy định kiến tiếng cú kêu là điềm dữ đã thúc đẩy người ta làm điều ác giết chết một thế hệ chim cú mới sinh ra từ mối tình của đôi chim cú. Người với người cũng có những định kiến và hành động theo định kiến như vậy thậm chí còn ác độc nghìn lần quy mô lớn hơn vạn lần.

Theo tôi TQK đã thành công trong truyện ngắn nầy. Đừng bao giờ nuôi con cú với định kiến báo điềm gỡ ngay trong lòng mình. Trái tim là con chim lạ báo điềm lành của mỗi chúng ta. Hãy nuôi nấng nó.”

NAM THI (Nhà báo - TP Hồ Chí Minh)