Cần quan tâm đến văn học thiếu nhi

NGUYỄN VĂN CHƯƠNG
(Chi hội Văn học)




Bất cứ  lĩnh vực nào ngành khoa học nào cũng đều phải có sự đào tạo bồi dưỡng mới có thể phát triển. Văn chương là một lĩnh vực đặc thù. Nhà văn không phải do trường lớp đào tạo mà nên. Tuy nhiên không thể phủ nhận những hoạt động nhằm bồi dưỡng kiến thức sáng tạo trao đổi kinh nghiệm để trên cơ sở năng khiếu hoặc tài năng mới nảy sinh sự kích thích tạo môi trường để phát triển.

Hồi Cách mạng tháng Tám mới thành công trong thư gửi học sinh nhân dịp Tết Trung thu và khai giảng năm học mới Bác Hồ viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không dân tộc Việt Nam có sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ tương lai học tập của các cháu”. Vâng! Văn học Việt Nam mai sau có tác phẩm nào xứng với tầm cao thời đại đứng ngang hàng với các kiệt tác thế giới và có tác giả nào giật giải Nobel văn chương hay không đều trông đợi ở các thế hệ tương lai.
Tuy nhiên trên văn đàn cả nước số tác giả chuyên viết cho thiếu nhi ngày càng ít đi. Lý do chính là viết cho thiếu nhi thật khó. Khó vì nó đòi hỏi nhiều tâm sức tài năng. Người viết cho thiếu nhi trước hết phải có lòng yêu trẻ và phải có tài hóa thân vào nhân vật của mình. Suy nghĩ nhìn nhận sự vật bằng đôi mắt xanh non của trẻ thơ mới có thể có những dòng thơ câu văn hồn nhiên ngộ nghĩnh phù hợp lứa tuổi để các em tiếp nhận. Thứ hai là việc phổ biến các tác phẩm viết cho các em còn nhiều hạn chế. Cả nước chỉ có một NXB Kim Đồng chuyên in sách thiếu nhi. Nhưng in được một cuốn sách ở NXB này là cực khó phải xếp hàng 2-3 năm nếu tác phẩm ấy được chấp nhận. Các báo hầu như không in tác phẩm cho thiếu nhi. Có chăng là vào các dịp Tết Nguyên đán 1-6 hoặc Trung thu một vài tờ báo dành một góc nho nhỏ in mấy bài thơ mẩu chuyện. Ngay tờ báo lớn nhất là Văn Nghệ của Hội Nhà văn Việt Nam cũng đâu có đất cho các cháu. Đã thế nhuận bút tác phẩm viết cho thiếu nhi lại thường thấp hơn tác phẩm khác.
Ở tỉnh ta từ khi thành lập Hội Văn nghệ đến nay cũng đã gần 30 năm trải qua mấy kỳ đại hội. Diễn đàn của Hội khi là “Văn Nghệ Bình Định” khi là “Phương Mai” cũng chưa khi nào dành số trang thích đáng cho văn học thiếu nhi. Các tác giả có sáng tác cho các em gửi đăng lẻ tẻ trên các báo được đâu thì được. Nhưng khi tập hợp thành sách như một tập thơ một tập truyện ngắn độ vài chục trang thì không biết in ở đâu. NXB Kim Đồng đòi hỏi chất lượng rất cao. Các NXB khác không in tác phẩm cho thiếu nhi. Cũng có thể một vài NXB in tác phẩm cho thiếu nhi nếu đó là tác phẩm tác giả tự đầu tư kinh phí tự phát hành song thử hỏi có tác giả nào dám bỏ tiền ra in sách cho thiếu nhi tự đem bán cho các em không? 
Tôi xin có mấy ý kiến như sau:

1.

Văn học cho thiếu nhi muốn có sự phát triển trước hết phải được sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh bởi phải có sự đầu tư kinh phí hàng năm. Trên cơ sở chương trình kế hoạch của Hội UBND tỉnh dành thêm một khoản kinh phí cho Hội in ấn tác phẩm văn học thiếu nhi mở trại sáng tác phát động cuộc thi viết cho thiếu nhi (người lớn) và của thiếu nhi (các em).

2.

Hội VHNT tỉnh trong kế hoạch hoạt động hàng năm phải có chương trình cụ thể về mảng văn học thiếu nhi. Trước hết trong tạp chí Văn nghệ Bình Định văn học thiếu nhi phải được dành một số trang thích đáng. Phải có kế hoạch kinh phí xuất bản tác phẩm thiếu nhi. Những tác phẩm này có thể do Hội đứng tên xuất bản in bao cấp trả nhuận bút cho tác giả theo chế độ hiện hành còn phát hành thì liên hệ với Công ty phát hành sách hoặc UBND tỉnh giao trách nhiệm cho 2 bên cùng phối hợp thực hiện việc in ấn phát hành sách cho thiếu nhi.
Mỗi dịp các em nghỉ hè Hội phải có kế hoạch kinh phí tổ chức trại sáng tác cho các em. (Việc này nên học hỏi kinh nghiệm ở Hội Văn Nghệ Đăc Lắc. Hè nào họ cũng tổ chức 1 - 2 trại sáng tác cho thiếu nhi viết). Cũng phải có kinh phí in ấn tác phẩm cho các em sau khi dự trại.Hàng năm hoặc 2 - 3 năm nên tổ chức cuộc thi sáng tác văn học thiếu nhi. Có thể thi người lớn viết cho thiếu nhi về thiếu nhi. Có thể cuộc thi dành cho các em viết. Chủ đề là viết về gia đình nhà trường quê hương đất nước. Cũng có thể phối hợp với cơ quan ban ngành (như thủy sản môi trường bảo vệ chăm sóc trẻ em…) phát động cuộc thi viết về các đề tài đó. Trong các cuộc thi cần có sự điều tra kỹ lưỡng tác phẩm dự thi phải là tác phẩm do chính các em viết tránh để các em “đạo” văn hoặc để bàn tay người lớn can thiệp quá nhiều...
Từ những trại những cuộc thi này chúng ta phát hiện những em có năng khiếu sáng tác văn thơ để từ đó bồi dưỡng các em trở thành những cây bút thực thụ.
Đó là một cách vun trồng chăm sóc các nhà sáng tác tương lai cho văn học tỉnh nhà chứ không nên cứ “ăn sẵn” mãi.

3.

Sáng tác cho thiếu nhi là một việc khó khăn các tác giả có khả năng viết cho các em nên đầu tư thời gian công sức viết nhiều cho các em chứ không nên viết kiểu “amatơ” tùy hứng thích thì viết không thích thì thôi.
Với cách hành xử như của một số tờ báo và xuất bản tác phẩm cho các em như hiện nay thì viết cho các em là một sự hy sinh. Cái gì thì cũng có giới hạn. Nếu không được sự quan tâm đúng mức của Nhà nước của tỉnh của Hội và của mỗi chúng ta tôi e rằng văn học cho thiếu nhi trong cả nước nói chung và ở tỉnh ta nói riêng chẳng bao giờ phát triển đáp ứng được nhu cầu đọc của các em giáo dục các em qua bài thơ trang văn và phát hiện bồi dưỡng đào tạo các em trở thành những nhà văn có tầm cỡ cho tương lai.
                             
N.V.C

Trần Vinh Quang

tập làm văn

em muốn xem những bài văn hay của lớp 5

LÊ BÁ DUY

Tôi tâm đắc với ý kiến của nhà thơ Nguyễn Văn Chương! Hiện nay tủ sách các trường học sách viết dành cho các em rất ít. Hầu hết là sách cũ. Và có nhiều em xem việc đọc sách chỉ là một thú vui như đọc truyện tranh truyện hài...Có những truyện không mấy bổ ích mà giết chết khá nhiều thời gian các em! Nhiều văn nghệ sĩ cũng không mấy quan tâm đến việc sáng tác cho thiếu nhi bởi có nhiều lý do. Và có lẽ lý do kinh phí tài trợ in ấn còn ít hoặc nhuận bút không thỏa đáng...là lý do có cơ sở nhất?!
Hiện nay trong chương trình THCS Bộ giáo dục có đưa vào mỗi khối lớp 5 tiết chương trình địa phương. Có tiết giới thiệu những nhà văn nhà thơ trwớc 1975; có tiết giới thiệu nhà văn nhà thơ địa phương sáu 1975. Chương trình cũng đã chỉ đạo: nếu được từng trường có thể tổ chức cho học sinh tham quan nơi ở nơi làm việc của Nhà văn địa phương mình hoặc tổ chức cho Hội Văn học nghệ thuật tỉnh nhà gặp gỡ các em vừa giao lưu vừa giúp các em hiểu thêm văn học địa phương mình nuôi dưỡng nguồn cảm xúc và khuyến khích các em sáng tác văn học cũng như tạo hứng thú học văn cho học sinh... Tiếc rằng các tiết ấy phân bố rời rạc nên khó thực hiện được việc mời Hội VHNT về nói chuyện với học sinh. Vừa qua nhiều nhà giáo đề nghị nên bố trí từ 2-3 tiết kề nhau để thực hiện hiện nội dung nói trên. Từ việc này tôi nghĩ Hội VHNT chúng ta cũng tích cực tác động thêm với Sở giáo dục chỉ đạo các trường học nên bố trí thời gian cho học sinh giao lưu với Văn nghệ sĩ tỉnh nhà. Hoặc tổ chức các cuộc thi sáng tác văn học cho thiếu nhi qua đó phát hiện tài năng để bồi dưỡng tạo nguồn sau này ... Tôi mong muốn những cuốn sách viết cho thiếu nhi (kể cả sách viết cho người lớn) có giá trị nhân văn thì nên hỗ trợ 100 % kinh phí xuất bản! Điều này vừa thúc đẩy vừa động viên văn nghệ sĩ và các em thiếu nhi tham gia sáng tạo văn học góp phần làm cho nền văn học tỉnh nhà ngày càng khởi sắc....!