CLB văn học Xuân Diệu

Con búp bê khiêu vũ

Sat, 06 Feb 2010 22:36:39 +0700

MAI LINH GIANG

Mới mùng mười tháng Chạp, nhà ông Hoa Thành đã tổ chức tất niên. Tổ chức sớm hơn mọi năm tất nhiên phải có lý do gì đó. Mới hơn 40 tuổi nhưng ông Hoa Thành đã nhiều năm có tiếng trong lĩnh vực xuất nhập khẩu và đạt được danh hiệu doanh nhân trẻ thành đạt. Khách mời bữa tất niên của ông khá đông, phần lớn là đối tác làm ăn và nhiều người cũng có tiếng như ông. 4 giờ chiều họ lần lượt có mặt và ở gian sảnh sang trọng, rộng rãi của nhà ông đã rôm rả tiếng nói cười...

Trung úy Nguyễn Thành Nghĩa - cảnh sát khu vực, phụ trách địa bàn nơi gia đình ông Hoa Thành cư ngụ - đến muộn hơn mọi người. Anh tất nhiên không phải là đối tác làm ăn của gia chủ, cũng không phải là một nhân vật danh tiếng để làm sang cho bữa tiệc. Nhưng suy đi tính lại thì anh không đến dự cũng không được vì ông Hoa Thành trực tiếp đến Công an phường mời anh.

Có vẻ đang trông sự hiện diện của Nghĩa nên vừa nhác thấy anh dừng xe trước ngõ, ông Hoa Thành đã vội vàng chạy ra đón và đưa anh vào phòng khách. Quan khách đã yên vị ở bàn thấy cung cách của chủ gia đều kín đáo quan sát người khách mới đến sau. Nhưng vì cùng có mối băn khoăn như nhau nên không hẹn mà nhiều người nhất loạt nhìn về một hướng. Nhận ra điều đó, Nghĩa thoáng áy náy. Khi tất cả ngồi vào ghế, ông Hoa Thành tằng hắng lấy giọng và cũng để mọi người tập trung rồi chậm rãi nói:

- Thưa các anh chị, thưa các bạn!

Thấy ông từ tốn và đầy vẻ trịnh trọng, không ít người ngạc nhiên thầm hỏi - "Có phải ông Hoa Thành không đấy. Có điều gì vậy? Cái ông Hoa Thành hào sảng, ồn ào và đôi lúc đầy vẻ kẻ cả đâu rồi?". Ông Hoa Thành không quan tâm những ánh mắt lạ lẫm bên dưới, ông tiếp tục:

- Chắc các anh chị và các bạn ngạc nhiên sao năm nay tôi tất niên sớm. Hôm nay, không chỉ là tất niên như mọi năm mà là đại tiệc gia đình tôi tổ chức mừng cho cháu, con trai tôi vừa thoát nạn.

Ông Hoa Thành dứt lời, nhiều người quay lại nhìn nhau. Ông Hoa Thành chỉ hai con, đứa gái đầu năm nay đang học lớp sáu, con trai sang năm mới vào lớp một. Mới chừng ấy tuổi, con ông bị nạn gì, sao không ai biết!?...Chờ cho mọi người hỏi nhau xong, ông Hoa Thành chậm rãi kể...

***

Ông Hoa Thành có người cháu trai ở nước ngoài, năm nay về quê ăn tết, nhớ biển nên không chịu ở nhà ông, mặc dù phòng ốc trong ngôi biệt thự này không thua gì khách sạn. Bin - con trai ông mê anh Phương lắm lắm nên nằng nặc đòi ông cho đến ở với anh. Vợ chồng ông Hoa Thành không ngờ vì chiều con mà họ suýt chút nữa ân hận cả đời.

Bin được ở với anh Phương nên vui lắm, anh Phương đi đâu, Bin theo đó, lẽo đẽo, tíu tít như cái đuôi gắn lục lạc. Phương đi tắm biển, cả bãi biển chưa đến mười người tắm, trong đó hầu hết là khách du lịch. Dân thành phố này ít người tắm biển vào mùa đông. Phương lao ra biển sau khi dặn Bin đứng yên không được đi đâu một bước. Đối với cậu bé hiếu động như Bin, lời dặn của Phương đã nhanh chóng bị gió biển cuốn phăng ra xa và Bin đã lao theo tìm kiếm.

Tai nạn xảy ra khi trung úy Nguyễn Thành Nghĩa vừa đặt chân xuống bãi cát. Nghĩa rất mê biển nhưng không có nhiều thời gian để vùng vẫy, do đó tranh thủ được lúc nào anh đến với biển lúc đó. Chưa kịp cởi áo, Nghĩa chợt nhìn thấy một cậu bé đang từng bước, từng bước đi ra biển, đằng xa một lượn sóng đang lừng lững ùa vào. Không chút chần chừ anh phóng nhanh như tên bắn về phía cậu bé. Nhưng anh chưa kịp đến nơi con sóng lớn ập vào và cậu bé mất hút trong bọt biển. Nghĩa vùng vẫy, tìm kiếm và may mắn sao anh đã nhìn thấy cậu bé. Bin đã được cứu sống trong gang tấc.

Chờ cho tiếng bàn tán của mọi người lắng xuống, ông Hoa Thành nói, vẫn với vẻ trịnh trọng lúc đầu:

- Thưa các anh chị, thưa các bạn! Hôm nay, nhân tất niên và tiệc mừng con trai thoát nạn, tôi muốn tặng cho anh Nghĩa một món quà. Tôi muốn mọi người cùng chứng nhận sự tri ân của gia đình tôi với anh Nghĩa. Ông Hoa Thành quay vào trong và mọi việc đã được chuẩn bị trước giống như kiểu trao bằng khen tại hội nghị, một phụ nữ bưng gói quà bước ra. Ông Hoa Thành cầm gói quà nói tiếp:

- Đây là tất cả tấm lòng của gia đình tôi. Tôi biết ngành các anh có quy định rất nghiêm khắc về quà cáp biếu xén. Vì thế tôi tặng công khai với sự chứng kiến của nhiều người để anh khỏi phải áy náy băn khoăn. Mong anh Nghĩa không từ chối.

Trung úy Nguyễn Thành Nghĩa thật sự bất ngờ và thoáng chút bối rối. Anh đứng dậy:

- Thật sự tôi không biết hôm nay mình được tặng quà nên rất xúc động trước tình cảm của gia đình ông Hoa Thành dành cho tôi. Nhưng... trang trọng như thế này chắc món quà có giá trị không nhỏ. Tôi từ chối cũng không phải phép. Nghĩa dừng lại, ngập ngừng - nếu ông có lòng, thay món quà này ông cho tôi chọn xin món khác.

- Sao, anh không thích chiếc đồng hồ này ư? - Ông Hoa Thành bất ngờ trước sự từ chối của Nghĩa và ông cố thuyết phục anh nhận.

- Chiếc đồng hồ này đẹp lắm. Nhưng, thưa ông tôi thích con búp bê kia hơn - Nghĩa đưa mắt nhìn về phía tủ rượu đặt ở góc phòng khách. Ở đó, tầng trên và tầng dưới là những chai rượu quý, tầng giữa đặt một con búp bê duy nhất với bộ váy rực rỡ đang xoay xoay trong một điệu múa, thỉnh thoảng mắt lại chớp chớp. Nhiều người nhìn tủ rượu rồi quay về phía ông Hoa Thành và ánh mắt dừng lại gói quà trên tay ông như so sánh.

- Con búp bê vợ tôi dùng để trang trí cho vui mắt cái tủ rượu. Trẻ con và phụ nữ chắc thích lắm. Nhưng nó không phải là một món quà. Tôi không có ý nói về chuyện tiền bạc nhưng thật tình tôi muốn được tặng anh một món quà thật là tương xứng. Ông Hoa Thành lại bất ngờ lần nữa và ông không giấu giếm điều đó qua lời nói của mình. - Mà anh cần gì con búp bê chứ.

Nghĩa không cần con búp bê, nhưng bé Hoa thì cần. Đầu tháng tình cờ anh nghe mẹ con bé Hoa thủ thỉ:

- Vào lớp Một rồi, con cố gắng học thật giỏi mẹ sẽ mua búp bê cho con nhé.

- Thật hả mẹ. Nhưng mà mẹ mua búp bê biết múa nhé - bé Hoa bá cổ mẹ nói như reo.

- Mẹ không hứa trước được đâu. Loại búp bê đó nhiều tiền lắm, vả lại cũng không dễ có để mua, con ạ - chị Duyên âu yếm vuốt tóc con gái và hôn nhẹ vào trán nó. Bé Hoa dường như không nghe thấy gì nữa, sau lời hứa động viên của mẹ, trước mắt giờ chỉ còn con búp bê biết múa.

- Vậy là không được hả mẹ. Nhưng nếu mai mốt có tiền mình có mua được không mẹ. Bé Hoa ngước mắt nhìn mẹ hỏi. Trong ánh mắt long lanh ấy chứa chan biết bao niềm hy vọng mà chỉ chị Duyên mới nhận biết được. Chỉ một từ "Được" thôi con gái chị sẽ vui biết bao thế mà chị không thể nào nói trọn. Chị trầm người xuống để lắc đầu với con gái. Nghe được đoạn đối thoại giữa hai mẹ con, Nghĩa thấy mũi mình cay cay. Anh quay ra, lẳng lặng quay ngược ra ngõ.

***

Ba năm trước, từ trường Đại học Cảnh sát về nhận công tác ở Công an phường, Nghĩa vừa buồn, vừa tủi thân vừa bi quan tưởng không thể vượt qua được. Từ ngày còn là học sinh phổ thông, Nghĩa đã khao khát được trở thành cảnh sát hình sự. Lúc bấy giờ, với anh điều tra, bắt cướp là công việc đáng khâm phục nhất. Anh thi vào Học viện Cảnh sát, học khoa trinh sát hình sự, tưởng như thế đã đạt được mơ ước. Thế mà ra trường lại về phường làm cảnh sát khu vực. Cầm quyết định công tác Nghĩa có cảm giác như cầm cục đá. Nghĩa tránh mặt cả bạn bè thân thiết.

Nhưng, may mắn cho Nghĩa, anh em trong đơn vị ai cũng quý anh, gần gũi động viên, nhất là Trọng. Trọng lớn hơn Nghĩa 5 tuổi, coi Nghĩa như em, chia sẻ vui buồn và ân cần chỉ bảo từng chút một. Kết hợp những điều học ở trường và kinh nghiệm của Trọng truyền lại, Nghĩa nhanh chóng trưởng thành, liên tục lập công xuất sắc. Và không biết tự bao giờ anh yêu công việc cảnh sát khu vực, một công việc thầm lặng nhưng đầy gian khó, hiểm nguy chẳng kém gì cảnh sát hình sự. Tình đồng đội, tình bạn giữa hai người tưởng không có gì chia lìa được, thế mà Trọng lại bỏ anh, bỏ đồng đội ra đi vĩnh viễn. Hôm đó, nhận tin báo có một nhóm côn đồ đang dùng hung khí uy hiếp bà con khu vực Nghĩa phụ trách, lãnh đạo Công an phường phân công anh cùng Trọng và Hưng xuống kiểm tra, giải quyết. Đối tượng là những tên côn đồ đang say rượu nên với chúng lúc này trời cũng chỉ bằng vung. Không thể để bọn côn đồ làm tổn hại đến bà con, ba anh em cùng với dân phòng tìm cách ngăn chặn hành vi phạm pháp của chúng. Sau khi ba tên bị khống chế, những tên trong nhóm côn đồ còn lại bất ngờ dùng dao tấn công tổ công tác. Một tên cầm mã tấu bổ vào đầu Nghĩa từ phía sau. Trọng nhìn thấy đã kịp xông vào đẩy Nghĩa ngã về phía trước và cú chém đó đã trúng vào anh. Sau hai ngày cấp cứu Trọng đã vĩnh viễn ra đi, bỏ lại chị Duyên và bé Hoa vừa chập chững những bước chân đầu đời.

Hơn ba năm nay, anh em trong đơn vị gần như là cha đỡ đầu của bé Hoa. Nghĩa và đồng đội luôn chia sẻ, giúp đỡ mẹ con chị Hoa trong cuộc sống hàng ngày. Từ hôm biết được mơ ước của bé Hoa, Nghĩa tự nhủ sẽ tìm mua bằng được con búp bê khiêu vũ. Nhưng tiền thì có mà búp bê thì không thấy ở đâu có bán cả.

- Ơ kìa, sao anh trầm ngâm thế. Nếu anh thật sự thích tôi xin sẵn lòng tặng anh. Thú thật với anh công an là chủ của con búp bê là bà xã tôi kia, nhưng anh đã nói vậy tôi không dám ép - ông Hoa Thành kéo Nghĩa về thực tại. Và ông Hoa Thành cũng trở lại là ông Hoa Thành ồn ào, sôi nổi như mọi người quen thấy.

- Cảm ơn ông! Tôi rất thích con búp bê này.

- Ồ thế là tốt quá. Anh thích là chúng tôi thấy mãn nguyện rồi. Ông Hoa Thành vừa nói vừa đi về phía tủ rượu, nhưng vợ ông, tự lúc nào đã đứng bên tủ, nhanh tay mở cửa kính lấy con búp bê đặt vào tay chồng.

Ông Hoa Thành đặt con búp bê lên mặt bàn sa lon, khẽ ngước lên nháy mắt với Nghĩa ra ý ông chuẩn bị cho anh thấy một điều bất ngờ. Tiếng nhạc cất lên réo rắt, du dương... và con búp bê xòe tay múa. Đôi chân nhún nhảy bước, đôi tay đưa lên hạ xuống uyển chuyển, con búp bê vừa sang trái, vừa qua phải điêu luyện, nhịp nhàng theo điệu nhạc. Một điệu múa không tên tuyệt đẹp...

- Con búp bê này đã là của anh. Còn bây giờ, mời mọi người nâng ly, mừng một năm bình yên, hạnh phúc sắp đi qua và đón một năm mới hạnh phúc đang đến.

Nghĩa nâng ly bia uống cạn. Lần đầu tiên anh cảm giác trong bia có vị ngọt. Và anh mong bữa tiệc sớm kết thúc. Bé Hoa chắc sẽ vui lắm với con búp bê khiêu vũ này. Và chị Duyên nữa, chị cũng sẽ rất vui khi mùa xuân về trên nụ cười con gái...

Quy Nhơn, ngày 20.12.2009
M.L.G
(nguồn Báo Bình Định xuân Canh Dần)

Quê xa

Wed, 20 Jan 2010 16:30:19 +0700

TRẦN LÊ SƠN Ý
(Trích từ "160 Truyện ngắn Mini", NXB Mũi Cà Mau, 1998)

"Em cũng người miền Trung", nó hấp tấp nói chỉ để làm quen với anh. Thực ra miền Trung trong nó chỉ còn là những hồi ức chắp vá của cha. Năm lên chín lên mười gì đó nó có về thăm nội. Ngày chia tay nó khóc sướt mướt. Nhưng rồi thì quên cả rồi. Tất cả chỉ còn là một dải xám mờ.

Quen anh, nó ngồi hàng giờ nghe anh kể về miền Trung. Đôi mắt như một tín đồ.

Cuối năm công việc bề bộn. Cha lại bỗng dưng đòi về miền Trung. Mẹ im lặng phản đối. Nó nhìn mắt cha chạnh lòng nhớ đến anh. "Con đi với ba". Cha nhìn nó hàm ơn. Thế là lên đường.

Xe chạy suốt mười sáu tiếng. Gập ghềnh xóc. Nó lả đi vì mệt. Lần nào mở mắt dậy cũng thấy cha ngồi như tượng, mắt đăm đăm. Xe lên đèo. Cha gần như đừng phắt dậy, giọng lạc đi "Đèo Cù Mông con ạ! Bên kia đèo là quê nhà rồi", đôi mắt cha bừng sáng. Nó không dám nhìn vào đôi mắt ấy...

T.L.S.Y

Ngẫm nghĩ bước đi

Thu, 07 Jan 2010 17:02:56 +0700

NGUYỄN QUANG QUÂN

Cô tôi mất ở tuổi bảy lăm và bây giờ đến lúc dượng tôi đi theo sau khi đã hưởng dương chín mươi năm. Nghe tin dượng mất, tôi thu xếp công việc , vượt vài chục cây số, đến viếng ngay. Ông dượng sống ở quê với vợ chồng người con trai thứ và nghe tin ông mất, con cháu phương trưởng đang làm ăn nơi xa cũng đã cố gắng về tương đối đủ. Tôi vừa ngồi vào bàn khách trước nhà, một cậu thanh niên mặc đồ tang đến chào, mời nước. Tôi không để ý gì nhiều, cũng nhắp qua chén nước, rồi đứng lên đến trước bàn thờ dượng thắp hương, quì lạy, trong tiếng nhạc tang ai oán. Xong việc, tôi đi luôn vào nhà trong, ngồi vào bàn, nói chuyện với các em. Tôi nói lời chia buồn khuôn sáo. Vợ chồng mấy đứa em thản nhiên bảo: Cũng không phải buồn nhiều! Ông sống thế cũng là thọ rồi, vả lại ông cũng chẳng đau bệnh gì, ra đi nhẹ nhàng, thanh thản. Tôi cũng đồng ý thế.

Sau đó là những lời hỏi thăm về chuyện gia đình, con cái của nhau, những chuyện chẳng ăn nhập gì đến ông dượng vừa mất hôm nay. Lát sau, cậu thanh niên lúc nãy xuất hiện, lại rót nước mời. Tôi hỏi: Cháu này là con của cô chú nào thế? Mấy đứa em tôi đều cười: Thằng Thành - con chị hai, cháu đích tôn của nhà này đấy, anh không biết sao? Mọi người bảo thêm: Mẹ và em gái của nó đang ở Mĩ, không về kịp. Ngày nào chị cũng điện thọai về chỉ đạo đứa con trai trưởng bên nhà cùng các cô chú lo đám tang của ông nội. Tôi nhìn kĩ Thành hơn. Cậu cháu này trắng trẻo, đẹp trai, một thanh niên trí thức học ở Mĩ về, là giảng viên của một trường đại học quốc tế mà trông lễ phép, giản dị thế kia. Chả bù với những con cháu khác của tôi, học hành cũng chưa tới đâu, mà mặt mày vênh vênh váo váo, ngồi đâu nói toàn chuyện trên trời dưới đất. Hoàn cảnh sống của Thành trước đây rất khổ. Cha là lính ngụy, sau giải phóng phải tập trung cải tạo ít tháng, về nhà đau ốm rồi chết. Lúc đó mẹ Thành một mình chạy vạy nuôi hai con, khó khăn vô cùng. Sau ông bà nội ngoại thương tình, giúp cho ít vốn làm ăn. Có chút vốn trong tay, cô ấy liên hệ ứng trước cho những tay nuôi vịt để lấy trứng. Là một cách mua trứng non tận gốc. Hằng ngày mấy chuyến, cô ấy chạy xe honda vù vù đi lấy trứng từ những chủ đàn vịt, chạy đi bỏ hàng cho các chủ vựa trứng. Đàn bà làm việc ấy chẳng đơn giản đâu. Vịt bầy thì luôn di chuyển, hết cánh đồng này đến cánh đồng khác. Vì vậy nơi lấy trứng không phải lúc nào đường sá cũng thuận tiện, có khi hun hút giữa cánh đồng với những đường ruộng lầy lội khó đi. Một chiếc xe với hai sọt trứng hai bên, cả ngàn quả, đi thế nào không ngã đổ đập bể hết trứng là cả vấn đề. Thế mà mùa mưa cũng như mùa nắng, hết năm này qua năm khác, cô ấy vượt qua mọi khó khăn để làm ăn được, cũng là tài. Thành lớn lên, càng lúc càng biết thương mẹ. Nhưng mẹ cũng chẳng cho con đỡ đần gì, chỉ yêu cầu con cố gắng học thật giỏi. Và cháu học giỏi thật. Cháu lễ phép hỏi thăm tôi về gia đình, con cái, vì tuy là quan hệ bác cháu, nhưng đến bây giờ chúng tôi mới gặp mặt nhau. Cũng có nhiều việc phải lo trong lễ tang này, vả lại Thành là cháu đích tôn đã trưởng thành nên phải giữ nhiệm vụ tiếp khách. Tôi thấy không tiện nói chuyện nhiều, nên sau khi Thành đưa cho tôi tấm danh thiếp với lời mời bác nếu có dịp vào thành phố đến nhà cháu chơi, tôi cũng đứng lên cáo từ, và hẹn gặp Thành trong chuyến vào thành phố sắp tới.

Tôi nghỉ công tác rồi nên thời gian khá rảnh rỗi. Vài ba tháng tôi vào thành phố HCM một lần thăm chơi bạn bè cho đỡ buồn. Lần này vào thành phố, tôi có chủ ý gặp lại Thành, thằng cháu mà tôi mới gặp một lần đã thấy mến. Điện thoại trước biết Thành có nhà chiều nay, nên tôi đi xe buýt đến trạm gần nhà Thành, xuống xe đi bộ vài trăm mét là đến. Nhà Thành cũng dễ tìm vì nó nằm ngay đầu một con hẻm lớn của một đường phố ở Tân Bình. Vừa nghe tiếng chuông gọi cửa, Thành đã xuất hiện, rối rít chào hỏi, khen tôi tìm nhà giỏi, rồi niềm nở đón tôi vào nhà.

Hai bác cháu ngồi ở sa-lông uống nước. Phòng khách rộng, và bày biện trang nhã với những đồ vật đẹp mắt. Từ ngoài nhìn vào, tôi biết đây là một căn nhà lầu hai tầng bề thế và vào nhà mới biết diện tích mặt sàn khá lớn, phải trên một trăm mét vuông. Tôi không rành giá nhà đất ở đây lắm, nhưng một căn nhà thế này giá bây giờ chắc chắn không dưới bốn tỉ. Tôi được biết căn nhà này, mẹ Thành đã mua cho bằng tiền lời buôn bán trứng vịt của mình, đâu khoảng năm chục lượng vàng. Giá nhà thành phố lúc đó còn rẻ, và cô em dâu của tôi đã có một cái nhìn sắc bén và quyết đoán kịp thời. Cũng là tìm một căn nhà cho hai con ăn học, sau nữa mẹ có thể vào ở với hai con, lo cho chúng có nơi ăn chốn ở đàng hòang. Thành bây giờ ở tuổi 34, có dáng chững chạc của một thanh niên trưởng thành, vẻ đạo mạo của một nhà giáo có trình độ cao. Dù sao Thành cũng còn rất trẻ. Ông thầy tuổi ấy ở trường đại học thì có già hơn học trò bao nhiêu, đi lẫn vào đám sinh viên, người lạ khó phân biệt đâu là thầy, đâu là trò, bởi nhìn chung họ đều trẻ trung, tươi tắn như nhau.

Tôi vừa uống nước, vừa hỏi han Thành về chuyện ăn học trước đây, chuyện công tác bây giờ và những tính toán về bước đường tương lai. Cháu tỏ ra rất chín chắn, chắc không chỉ lúc này, mà đã từ lâu lắm rồi. Một cậu bé con nhà nghèo ở nông thôn, nhờ vào người mẹ khó nhọc tảo tần, lại thông minh học giỏi, thường là biết thương mẹ, thương em, biết lo rất sớm. Thành thủ thỉ tâm sự với tôi:

- Bác biết hòan cảnh gia đình cháu rồi đấy! Cha cháu mất sớm, khi mẹ cháu vừa sinh em gái cháu. Một mình mẹ cháu khó nhọc nuôi con. Hồi học trung học ở Qui Nhơn, mỗi lần về quê thấy mẹ khổ quá cháu muốn ứa nước mắt, nhưng không đỡ đần gì cho mẹ được. Từ đó cháu xác định chỉ có một con đường duy nhất là phải học thật giỏi, để không phụ lòng mẹ và những người thân. Hơn thế nữa đó cũng là cách duy nhất để thành đạt, để cuộc sống mai hậu tốt đẹp hơn. Mẹ cháu cũng nghĩ thế, nên cố gắng tạo mọi điều kiện tốt nhất cho anh em cháu học tập. Vì thế, hồi ở trường Quốc học, cháu được tiếng học giỏi, đạt nhiều danh hiệu học sinh giỏi cấp tỉnh và quốc gia. Cháu trúng tuyển vào hai trường đại học Bách khoa Và Kinh tế dễ dàng với điểm số khá cao. Học Đại học Kinh tế, chuyên ngành kế toán tài chính, cháu chuẩn bị kiến thức đầy đủ để làm sao vừa tốt nghiệp đại học, phải lấy cho được chứng chỉ kế toán - kiểm toán quốc tế ACCA (The Association of Chartered Certified Accountants). Đây là một bằng cấp nghề nghiệp do Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc cấp và được các quốc gia phát triển thừa nhận, trên 7.500 công ty trên thế giới công nhận. Học bằng này rất khó, phải giỏi tiếng Anh, và tốn kém rất nhiều. Có được bằng cấp này, các nhà tuyển dụng đặc biệt tín nhiệm, đi làm cho các công ty nước ngoài, lương không dưới 2.000 USD đâu, và dễ dàng được đưa đi đào tạo thạc sĩ ở nước ngoài. Cháu đã đạt được điều đó. Và sau khi lấy xong thạc sĩ ở Mĩ, cháu về nước làm giảng viên, quản lý chương trình kế toán quốc tế của Đại học Quốc tế. Cháu cũng tính đi dạy vài năm, kiếm ít tiền rồi lại sang Mĩ lấy cho xong bằng tiến sĩ. Điều quan trọng là mình phải có những bước đi vững chắc, phải đặt những viên đá quan trọng trong từng mốc thời gian thực hiện kế hoạch của mình.

Thành nói về những thành tích học tập của mình với giọng điệu bình thường, không có vẻ khoe khoang, tự mãn. Tôi chắc đó là những suy nghĩ chín chắn có từ lâu, trong từng bước đi của cháu. Tất nhiên cách trình bày rõ ràng, mạch lạc, khúc chiết đó là của một học sinh giỏi, một sinh viên xuất sắc, và bây giờ là một thầy giáo đại học còn rất trẻ. Cha mẹ nào không hãnh diện khi có được một đứa con biết nghĩ và làm được như thế! Hơn thế nữa, cậu thanh niên này đâu chỉ nỗ lực vì bản thân mình. Tôi hỏi thêm về cuộc sống gia đình. Mắt Thành sáng lên:

- Má cháu dốc sức mua căn nhà này sau khi đã thống nhất với hai anh em cháu là sẽ vào đây ở. Khi ấy, cháu bước vào năm cuối, và em gái cháu vừa mới vào đại học. Nhưng phải hơn một năm sau, khi cháu đã tốt nghiệp xong đi làm, má cháu mới vào ở hẳn được. Lúc ấy cháu đã suy nghĩ và chuẩn bị cả rồi. Thế nào cháu cũng phải tìm lấy cơ hội để đi du học. em cháu ở nhà với má, cháu mới yên tâm đi học. Khi học Cao học ở Mĩ, cháu thấy đời sống bên ấy hơn hẳn ở đây, điều kiện học hành và làm việc khá hơn, nên cháu quyết định tìm mọi cách đưa má và em sang Mĩ. Nhà cửa gửi người trông nom, cháu học xong sẽ trở về. Tất cả thực hiện đúng kế hoạch như cháu đã tính tóan. Hiện em gái cháu đang học Cao học bên ấy và má cháu thì tiếp tục ở lại vài năm, làm việc kiếm tiền, cũng là lao động phổ thông thôi, nhưng bên ấy những nghề giản đơn kiếm tiền khá lắm bác ạ!

Chúng tôi trò chuyện bên nhau khá cởi mở, thân mật. Thành có vẻ vui vì sự có mặt của tôi hôm nay. Chúng tôi vốn là bác cháu của nhau mà! Nhưng hình như không chỉ có thế. Đó là nhu cầu đến với nhau trong tình thân yêu, trong mối quan hệ họ hàng máu thịt. Trong câu chuyện, Thành hỏi nhiều, nhắc nhiều về vùng đất quê hương của những ngày thơ ấu và sau này lớn lên đi học. Thỉnh thoảng Thành giật mình nhớ tới việc mời bác uống nước, rồi cả hai bác cháu lại cuốn hút vào câu chuyện đang nói. Tôi bỗng nghĩ đến ngày trước cha mẹ Thành lấy nhau khá sớm, đâu ở tuổi đôi mươi. Hôm tổ chức hôn lễ cho hai đứa, tôi có đi họ phía đàng trai. Cô dâu là con gái của một gia đình quen biết ở quê tôi. Hai đứa còn trẻ lắm và trông chúng thật đẹp đôi. Còn bây giờ trông thằng cháu Thành này, đã hơn ba mươi rồi mà chưa có vợ. Có lẽ cậu này cứ lo chuyện học hành và lập nghiệp mà quên cả chuyện lập gia đình. Tôi vừa bưng tách trà Thành mới châm thêm, vừa hỏi:

- Thành này, sao cháu vẫn chưa lấy vợ? Muộn rồi đấy!

Nghe tôi hỏi thế, Thành im lặng hồi lâu. Cháu lấy gói thuốc còn nguyên đang đặt trong đĩa, thong thả khui ra và mời tôi hút thuốc. Tôi lấy một điếu và Thành cũng tự mình rút ra một điếu, rồi châm lửa cho cả hai. Thành hút vài hơi thuốc, rồi thong thả nói:

- Thật ra cháu định cưới vợ khi vừa học xong đại học đấy, bác ạ!

Tôi mỉm cười, hỏi lại:

- Rồi sao không cưới? Người như cháu thì thiếu gì cô mê!

- Bác thương nên nói thế, chứ đời nay người ta kén chọn, tính toán lắm! Thực ra chuyện yêu đương của cháu cũng chẳng có gì, cũng gặp gỡ rồi chia tay, bình thường như bao người khác.

Nói xong Thành nhìn đồng hồ, rồi nói: Cũng đã hơn năm giờ rồi, bây giờ bác cháu ta tìm một chỗ nào ngồi uống bia đi! Mấy thưở bác vô đây và đến chơi với cháu. Nhà này cháu ở một mình . Đồ uống và thức ăn trong tủ lạnh cũng có, nhưng đi ra ngoài uống thú vị hơn. Tối nay cháu không có việc gì bận. Có lẽ bác cũng vậy thôi. Mời bác nghỉ lại đây với cháu. Được không bác?

Thành chân thành mời mọc như thế thì tôi khách sáo làm gì. Tôi vui vẻ đồng ý. Thành lấy xe chở tôi đến một nhà hàng khá sang và thoáng mát ở vùng này , cũng gần nhà. Cháu đưa thực đơn nhờ tôi chọn món. Tôi liếc nhìn bảng giá. Món nào cũng vài ba trăm ngàn, ghê quá! Tôi chuyển trả thực đơn và bảo cháu gọi một món gì nhẹ nhẹ vậy thôi. Thành kêu món cá hồng, lọai cá này ở vùng đầm biển quê tôi khá nhiều, nhưng ở đây thì rất đắt. Chúng tôi uống bia chờ món. Giờ này nhà hàng bắt đầu đông khách. Ngòai kia xe cộ cuồn cuộn như một dòng chảy. Bác cháu ăn uống thong thả và tiếp tục câu chuyện còn dang dở ở nhà.

Vào đại học, Thành xin vào ở ký túc xá Nguyễn Chí Thanh dễ dàng vì điểm trúng tuyển cao. Năm ấy, Thành học năm thứ ba trường Kinh tế, hàng ngày vẫn đi bộ dọc theo đường Nguyễn Tri Phương đến trường. Buổi sáng hôm ấy, khi Thành sắp đến cổng trường, thì từ phía sau một chiếc xe honda chạy vụt tới và quẹt vào tay lái của cô gái đang chạy xe máy ở phía trước. Chiếc xe cô gái ngã đánh rầm trên đường. Nhiều tiếng kêu thét lên, nhưng dòng người và xe cộ vẫn chạy thẳng. Thành chạy vội lại đỡ cô gái dậy, đưa vào lề đường. Anh hỏi vội:

- Cô có sao không?

Cô gái nhăn nhó, nhưng cũng lắc đầu, cố gắng cười nhẹ bảo:

- Có lẽ không sao đâu! Anh giúp em ra dắt chiếc xe vào, nhớ nhặt dùm túi xách cho em!

Thành ra đỡ chiếc xe máy dắt vào, rồi đi nhặt chiếc túi xách bị văng ra khá xa. Nhìn những vết trầy xước trên tay cô gái đang rướm máu, anh không nỡ bỏ đi. Anh chạy đến một tiệm thuốc tây gần đó mua vội lọ cồn , bông băng rồi trở về chùi rửa, băng bó vết thương cho cô gái. Anh lau qua vết thương bằng bông tẩm cồn, và cô gái khe khẻ kêu đau. Bây giờ anh mới để ý kĩ hơn cô gái: cánh tay trắng muốt, khuôn mặt đẹp đang nhăn nhó, nhưng ửng hồng rất dễ thương. Vóc dáng này thì đầy đặn, cân đối. Đúng là cô gái đẹp, một vẻ đẹp lồ lộ, khêu gợi. Và có lẽ nhà giàu nữa. Chiếc xe cô đi kia, loại xe Dream rất đắt vừa nhập vào Sài Gòn, mà Thành và bao sinh viên ở quê khác không dám mơ ước. Hỏi chuyện nhau, té ra cô gái cũng là một sinh viên Kinh tế, đang học năm thứ hai. Đã quá trễ giờ học rồi, hai người không đến trường nữa, và cô gái mời Thành đến một quán nước gần đó. Hai người ngồi uống cà phê, trò chuyện thăm hỏi nhau. Đôi trai gái đã quen nhau trong một trường hợp rất tình cờ như thế. Từ đó họ biết nhau, hằng ngày gặp nhau, và điều tất yếu phải xảy ra: họ yêu nhau. Thực ra, ngay từ đầu Thành đã cảm nhận được sự lệch đôi khá rõ giữa mình và cô gái, nên anh luôn giữ một khoảng cách nhất định trong quan hệ tình cảm giữa hai người. Cô gái khá đẹp, nhà rất giàu, cha mẹ đều là cán bộ có cỡ trong các cơ quan thành phố. Còn Thành tự thấy mình chỉ là một anh sinh viên nhà nghèo, cha đã mất, nhưng cái mác lính ngụy vẫn còn đó; mẹ chỉ là người lao động bình thường, bán buôn trứng vịt. Thành không giấu giếm gì với cô gái hoàn cảnh gia đình mình và nói thẳng họ khó đến với nhau. Nhưng cô gái vẫn sôi nổi nói lời thương yêu và anh cũng kìm giữ được lòng mình trước một người đẹp và dễ thương như thế. Gần hai năm trời họ gắn bó với nhau và hẹn ngày cô gái tốt nghiệp , sẽ cưới nhau. Thành đã bàn với mẹ về chuyện này, và cô em tôi dốc sức mua nhà cho con, một phần cũng vì chuyện đó. Nhưng khi Thành vừa tốt nghiệp đại học, cô gái đưa anh về giơi thiệu với gia đình thì cha mẹ cô quyết liệt phản đối. Cha cô bảo ông - một cán bộ lãnh đạo cấp Sở của thành phố, không thể kết sui với một gia đình lính ngụy như thế. Bà mẹ là giám đốc một công ty thương mại bề thế cũng không thể chấp nhận anh sinh viên - con bà nhà quê buôn trứng vịt, có thể làm chồng cô gái xinh đẹp, kiêu sa, con nhà danh giá của mình. Họ nói với anh những lời bất nhã và anh mặc dù cố gắng im lặng, giữ lễ phép, nhưng trong lòng thì tức giận, đắng cay. Cô gái ban đầu cũng có đấu tranh với cha mẹ đòi lấy anh cho bằng được, nhưng sau đó thì buông xuôi theo lời phân trần, giảng giải của cha mẹ. Vả lại, thời gian sau đó, Thành chẳng mặn mà gì chuyện họ lấy nhau. Anh thấy khoảng cách này khó mà lấp đầy được. Hơn nữa anh không thể nào chấp nhận thái độ miệt thị, coi thường gia đình anh của cha mẹ cô gái. Thế là họ nói lời chia tay nhau. Họ chia tay cũng dễ dàng như khi họ gặp nhau. Hình như cô gái không buồn lắm. Mấy tháng sau, cô đã lấy chồng, một anh chàng giàu có - giám đốc một công ty đang ăn nên làm ra.

Thành kể lại câu chuyện tình của mình với vẻ thản nhiên, có vẻ cũng không có gì phải buồn tủi, nghĩ ngợi nhiều. Thành nói thêm:

- Thực ra nếu năm ấy cháu lấy vợ, cũng chưa hẳn là điều hay và cháu chắc không được như bây giờ!

Tôi im lặng, đốt thêm điếu thuốc, ngồi nhìn khói thuốc lửng lơ. Cậu thanh niên này có những ý nghĩ sâu sắc. Hình như lúc ở nhà, Thành đã nói đến những viên đá tảng quan trọng trong từng giai đoạn của cuộc đời. Đó là những suy nghĩ về cách quản lí thời gian, là sự cân nhắc kĩ lưỡng, lựa chọn công việc cần làm trong một thời điểm thích hợp. Phải chăng đó cũng là một thứ chìa khóa đi tới thành công?

Tôi đang mơ màng suy nghĩ thì tiếng chuông điện thoại di động của Thành vang lên. Thành mở máy nghe. Người gọi có lẽ là một cô gái.

- Anh đang ngồi ở nhà hàng Trúc Xinh với một ông bác ở ngoài quê mới vô. Nếu rảnh, em tới đây ngồi với anh và bác cho vui... Ừ, đến nhé!

Thành cúp máy, quay sang nói với tôi:

- Cháu đang có một bạn gái, người quê mình, đã tốt nghiệp đại học và đang làm việc ở một ngân hàng. Chúng cháu quen nhau cũng đã lâu, và đang tính tiến đến hôn nhân. Cô ấy vừa gọi điện và cháu mời đến đây ra mắt bác luôn. Bác xem thử có được không?

Thành suy nghĩ một chút, rồi nói thêm: Không hiểu sao lòng cháu lúc nào cũng hướng về gia đình và quê hương. Cái gia đình nhỏ nghèo nàn, khổ sở của cháu trước đây, cháu phải làm cho nó giàu lên cả về văn hóa tinh thần, lẫn vật chất. Nhưng sau này giàu có rồi, nhất thiết không được đánh mất quê hương, không được quay ngược coi thường những người dân quê nghèo khổ. Đã một lần cháu bị người khác bảo là đồ nhà quê, nên rất ghét những tiếng này! Cháu là dân nhà quê và suốt đời cháu sẽ tự hào với nguồn cội dân quê của mình. Cháu đã nói với mẹ cháu, em cháu, và cô người yêu sắp cưới điều ấy. Và tất nhiên họ cũng tán thành cả thôi! Nói bây giờ thì dễ, nhưng giữ được điều ấy suốt đời mới khó, bác nhỉ?

Thành phố đã lên đèn từ lâu. Hai bác cháu mời nhau tiếp tục ăn món cá và uống thêm bia. Cô bạn gái của Thành vẫn chưa tới. Có lẽ cô ta ở xa, mà đường phố thì nhiều xe và đang bị đào xới khắp nơi. Trong khi chờ đợi, tôi xin dừng câu chuyện, vì có viết nữa cũng là ghi chép lời đối thọai của đôi trai gái yêu nhau. Tôi là ông bác, lớn tuổi rồi, để ý chi chuyện bọn trẻ nói với nhau!

Tháng 8. 2009
N.Q.Q

Nguyễn Quang Quân chính là bút danh của Nguyễn Huy, hội viên Hội VHNT Bình Định đang thường trú ở thị trấn Tuy Phước. Anh Huy gửi truyện ngắn này đến CLB Văn học Xuân Diệu với lời nhắn: "Tôi thường xuyên vào blog của CLB, rất ủng hộ các quan điểm của blog. Tôi gửi truyện ngắn này, các bạn xem và có thể đăng trên blog của CLB...". Xin cảm ơn thịnh tình của anh Nguyễn Huy, người viết truyện ngắn ở Bình Định không nhiều, nên CLB rất vui khi nhận được các truyện ngắn anh gửi; mong anh có bút lực sung mãn trong năm mới và thường xuyên cộng tác với CLB Văn học Xuân Diệu.

Chú chó Ki Ki

Tue, 10 Nov 2009 11:27:50 +0700

LÊ ĐỨC HOÀNG VÂN
(Lớp 11 chuyên Văn Trường THPT Lê Quý Đôn, hội viên nhỏ tuổi nhất của CLB XD)

Bé Tồ bước những bước đi khập khễnh, người nghiêng hẳn qua một bên vì phải kéo cái xô nhựa cao gần tới vai nó. Mỗi bước nó đi, những tiếng "lẻng xẻng, lẻng xẻng" do khuôn bánh xèo, nắp xoong, thìa, thau nhôm,... va nhau từ trong xô lại vang lên. Giá mà nó có một chiếc xe đạp nho nhỏ để chở cái xô đi thì đỡ khổ biết mấy. Từ lúc đọc được những cuốn truyện cổ tích, nó đã từng lên tận con suối vắng vẻ trên ngọn núi Bà Hỏa ngồi bó gối một mình để cầu xin ông Bụt hay ông già Nôen cho nó chiếc xe đạp. Nhưng mãi không thấy điều kì diệu ấy, dù nó luôn cố gắng làm một đứa trẻ ngoan và hiếu thảo...

Vậy là đêm đêm, cứ khoảng 22 giờ hơn, dưới ánh đèn đường vàng vọt của con đường Hoàng Văn Thụ dẫn về xóm núi đìu hiu, bóng cái xô mập ú cứ lặc lè đi theo cái bóng còm nhom của Tồ, ngã xuống đường khuya vắng tanh.

Tối nay, trời không mưa nhưng lạnh quá nên đường càng vắng vẻ. Đang lầm lũi đi, bỗng Tồ khựng lại, mắt nó mở tròn nhìn cái gì trắng trắng cứ quay vòng vòng chỗ bãi rác. Miệng nó khô khốc, nó buông cái xô xuống đất từ lúc nào không biết và muốn bỏ chạy, nhưng chân nó như muốn sụm xuống, nó run rẩy bấu tay vào cái thành xô, mắt liếc tìm một bóng xe máy chạy qua, nhưng đường vắng tanh. Chết rồi! rõ ràng người ta nói "Đi đêm có ngày gặp ma" không sai mà! Nó kêu trời kêu phật, cầu mong có tiếng xe máy tới cứu nó đuổi "con ma bãi rác" kia, nhưng chỉ có tiếng gió rít qua hàng cây trước những ngôi nhà đóng cửa im ỉm.

Bỗng nó giật bắn người, khi một bàn tay vỗ lên vai nó

- Sao con đứng đây?

May quá, mẹ đây rồi, Tồ nói nhanh:

- Mẹ! chỗ kia! Chỗ kia!

Tồ run rẩy đưa tay chỉ chỗ "con ma" đang quay vòng vòng; thím Tư, mẹ nó dựng xe đạp, để hai cái xô lỉnh kỉnh những chén, đĩa xuống đường:

- Con đứng đây, để mẹ lại coi cái gì?

Tồ líu lưỡi:

- Ma....

- Bậy nà! Ma gì? Con đứng đây để mẹ tới coi!

Tồ sợ hãi đến méo xệch cả miệng, chụp lấy tay mẹ. Thím Tư xoa xoa bàn tay lạnh ngắt của con rồi dắt nó theo. Có mẹ, Tồ an tâm phần nào, nhưng nó nghe nói ma chỉ sợ tiếng động cơ thôi, hai mẹ con nó lại không đi xe máy! Tồ run rẩy và lạnh cóng như muốn đông thành đá. Càng lại gần bãi rác, chân nó càng run rẩy, mắt nó nổ đom đóm, chẳng còn nhìn thấy gì nữa.

Bỗng thím Tư nói lớn:

- Đó! Ma gì? Con chó con!

Tồ mở to mắt nhìn theo chỗ mẹ chỉ tay:

- Đúng rồi mẹ ơi! Đây là con chó "nhà biệt thự". Sao nó lại ở đây?

Mà sao con chó đi lạ quá! Nó chạy xiên xẹo như say rượu, chiếc lục lạc màu vàng trên cổ nó cứ kêu "leng keng, leng keng". Bỗng con chó lăn quay ra giãy đành đạch rồi lựng khựng đứng dậy, lựng khựng chạy tới nằm bẹp xuống gần chân Tồ bé ngước nhìn với ánh mắt cầu xin buồn bã.

Dì Tư la lên:

- Con chó bị bịnh rồi, người ta vứt nó đó con! Thôi, dọn đồ về con!

Nhìn con cún con giương đôi mắt buồn rười rượi nhìn mình như cầu cứu, Tồ ái ngại:

- Mẹ ơi! Trời lạnh, bỏ nó ở đây tội quá!

Thím tư nhỏ nhẹ:

- Tội thiệt, nhưng chắc nó bị bịnh khó sống nên chủ nó mới bỏ vầy, kể ra cũng ác

- Hay mình đem nó về đi mẹ

Thím Tư ái ngại:

- Đem của tội nợ về chi? Rồi nó cũng chết thôi, giống chó cảnh này đắt tiền lắm, cứu được, chủ nó đã không ném ra đây, về đi con!

- Cho con ôm nó về nhà cho ấm đi mẹ, chừng nào nó chết rồi tính, để nó đây, nó đau còn lạnh nữa, tội quá!

Thím tư lưỡng lự:

- Lỡ nó lây bệnh sang mình thì sao? Con không biết sợ à?

- Nó không phải bệnh dại đâu mẹ! Mẹ nhìn nó nè, tội quá! Cứu nó đi mẹ

- Mẹ sợ không cứu được nó mà khổ cho mình.

Nói hoài mà con không nghe, thím Tư đành lấy bao ni lông bỏ con chó vô, cho Tồ xách về nhà.

***

Cứ sau mỗi lần lên cơn, chạy lòng vòng, lựng khựng và rên rỉ, con cún con mệt lử lại nằm bẹp mõm xuống sàn nhà. Tồ lấy chén nhựa cũ, sớt chút cháo loãng cho con cún, con cún run rẩy bò lại, nhúng cái mõm ướt rượt vào chén cháo, nhưng miệng không nuốt được.

Tồ đang loay hoay tìm cách cho cún con ăn thì bọn thằng Bờm, con Dỏm, con Bột ùa vào. Chúng nó hào hứng xúm nghe Tồ kể chuyện nhặt được chú cún con.

Con Bột nhìn ngắm con chó rồi cất giọng than thở:

- Con chó đẹp quá! Nhưng đã bị bịnh mà còn không ăn thì chết là cái chắc... Hay mình cạy miệng nó đổ cháo vô?

Vậy là thằng Bờm cạy miệng con cún, con Tồ cầm muổng đổ cháo. Chú cún ngoan ngoãn há mồm, nhưng không nuốt được. Hình như lưỡi hay cổ họng nó bị cứng hay sao mà khi con cún cố nuốt thì cháo cứ chảy hết ra hai bên mép.

Bốn đứa bé buồn rầu nhìn con chó ốm nhom nằm run rẩy nhưng cái đuôi vẫn cứ vẫy vẫy trông thật tội nghiệp.

Bỗng con Dỏm hớn hở la lên:

- Tao nghĩ ra rồi, lấy ống tiêm xịt nước cháo vô họng nó!

Thằng Bờm đứng phắt dậy:

- Diệu kế! Diệu kế! Để tao đi mua cho!

Nói chưa dứt câu, Bờm đã ba chân bốn cẳng chạy ra tiệm thuốc tây... Lâu lắc, nó mới chạy về với cái ống tiêm trên tay.

Lũ nhỏ lại xúm xít bơm nước cháo vô sâu trong họng chó, bây giờ thì con cún nuốt được một cách khó nhọc.

Bốn đứa bé vui mừng reo hò, chuyền tay nhau bồng ẵm chú chó còm nhom. Nhưng rồi cứ mỗi ngày chú cún con lại lên cơn mấy lần, mỗi lần lên cơn, nó cứ lựng khựng chạy vòng vòng quanh cái nhà kho vách tôn vừa thấp vừa hẹp, chứa đủ thứ đồ điện hỏng.

Chú Tư, ba Tồ biết chuyện, sợ mấy đứa nhỏ lây bệnh của chó, chú hộc tốc đạp chiếc xe cà tàng chạy tới nhà ông thú y, kể lại bệnh con chó mà Tồ nhặt từ bãi rác về.

Đi khá lâu, chú Tư về nhà, ái ngại nói với con:

- Bác sĩ thú y nói con chó bị bịnh carê rồi, bịnh không lây sang người, nhưng hổng có thuốc chữa, khó sống lắm. Một trăm con mắc bịnh này, may ra có một con tự khỏi. Đừng tốn công, ném ra bãi rác đi con!

Nghe tới đó, con Tồ ngồi bệt xuống đất khóc nức nở. Lũ bạn hàng xóm lẳng lặng ngồi quanh con chó, rồi rối rít xin cho con chó ở lại. Tụi nó hứa một cách hùng hồn rằng nếu con chó chết, tụi nó sẽ đem lên núi Bà Hỏa chôn chứ không ném ra bãi rác.

Mỏi mệt vì suốt ngày đạp xe đi khắp thành phố, khan tiếng rao "mua quạt máy quạt trần tủ lạnh hư..." , chú Tư đằng hắng mấy tiếng rồi lên võng nằm ngủ. Mệt! kệ lũ nhỏ!

***

Con Dỏm có cái tên như vậy, nhưng không dỏm chút nào, nó còn xịn nữa là khác. Cái chiêu dùng ống xê ranh bơm thuốc cho cún đã giúp con cún lại sức rất nhanh. Rồi như có phép lạ, những đợt đau của cún thưa dần và nó dần dần tự ăn được. Cuối cùng con cún khỏi hẳn bệnh qua hơn một tháng chăm chút của bọn trẻ con nhà nhôm nhựa ở xóm núi Bà Hỏa.

Vui mừng như bắt được của, từ đó, ngoài giờ học, lũ nhỏ không còn lang thang lên các ngôi mộ trên núi để chạy nhảy nữa, mà xúm xít tới nhà con Tồ đùa giỡn với con cún xinh xắn chỉ lớn bằng chai nước xá xị mà chúng đặt tên là Ki Ki.

Một chiều kia, lũ nhỏ lấy sợi dây nhựa cột vào cái vòng cổ xinh xắn (có cái lục lạc màu vàng của chủ cũ con Ki Ki) dẫn con chó xuống phố dạo. Chúng ồn ào chạy ngang qua ngôi biệt thự màu hồng mà không biết phía sau cánh cổng to kia có một cô bé nhìn theo con Kiki rồi khóc nức nở, cố đòi mở cổng chạy ra nhìn theo con chó mà con bé tưởng là đã chết từ hơn một tháng trước.

***

Một buổi sáng chủ nhật, đang chuẩn bị bế con Kiki ra bờ biển, con Tồ, thằng Bờm, con Bột và con Dỏm bỗng thấy có khách lạ vô nhà chú Tư, lũ nhỏ rón rén bồng con Ki Ki ra khỏi nhà kho thì nghe ông khách lạ nói:

- Tại con bé nhà tui nó thương con chó Lucky này quá, nó trách tui sao con chó chưa chết mà lừa nó, đem ném. Con bé cứ khóc hoài nên tui mới lên đây. Thôi! Anh để tui chuộc lại con chó, đưa lũ nhỏ vài trăm, bồi dưỡng công nó chăm sóc.

Chú Tư chần chừ:

- Thiệt ra, lũ nhỏ trong xóm không có gì chơi nên thương con chó lắm. Để tui hỏi chúng thử!

Nghe nói tới đó, con Dỏm ôm con chó chạy mất. Con Tồ, thằng Bờm và Bột vội chạy lên nhà trên:

- Tụi cháu nhặt KiKi từ bãi rác, không trả lại bác đâu!

Ông chủ "nhà biệt thự" nhìn chúng nhỏ nhẹ:

- Bác có đòi lại đâu! Bác chuộc mà!

Rồi ông quay sang hỏi chú Tư:

- Đứa nào là con anh?

Theo tay chỉ của chú Tư, ông khách lại gần Tồ, xuống giọng nhỏ nhẹ:

- Bác đưa cháu năm trăm ngàn, cháu chịu chưa? Nếu muốn, cháu trích ra vài chục ngàn là mua được con chó khác dễ nuôi hơn. Giống Chi hua hua khó nuôi lắm

Chú Tư cũng dỗ dành:

- Bác đây nói đúng đó con! Năm trăm ngàn con mua được chiếc xe đạp mi ni mới toanh. Rồi ba mua cho con con chó khác.

Chiếc xe đạp, xe đạp! cái mà nó mơ ước bao ngày, giờ bỗng nhiên có được. Chui cha! sướng quá! rồi lũ nhỏ xóm núi này sẽ sẽ xúm xít tập đạp, đạp, đẩy, đẩy..... Ôi! sao mà sướng quá.

Nhưng nghĩ tới chuyện mất con KiKi, Tồ buồn thiu.

Bờm nghe nói đến chiếc xe đạp, mắt nó sáng rỡ, nó ào tới gần Tồ, tròn cả mắt lẫn miệng:

- Chịu quách đi! rồi sẽ vừa có chó khác, vừa có xe đạp. Để đó, tao tập tụi bay đạp xe cho!

Bờm say sưa vừa dang hai tay như đang cầm ghi đông xe, vừa nói lớn

- Thích quá! Thích quá! Xe mi ni xuống dốc e...e...

Con Bột nguýt anh:

- Hổng trả chó! hỗng thèm tiền! em thích con KiKi hơn!

- Mầy đúng là ngốc!

Thằng Bờm đá cho Bột một cái, con bé không nhịn, liền đấm vô lưng anh một cái thật mạnh, rồi nhìn thẳng vô mặt ông "chủ biệt thự" hét lớn:

- Đồ ác!

Không để ý tới lũ nhỏ, chú Tư bảo con:

- Con đem con KiKi lên đây

Chú Tư nói chưa dứt lời đã thấy bé Dỏm ôm con Ki Ki lấm lét bước vô nhà.

Thấy con chó, "ông chủ biệt thự" vội đứng lên khỏi ghế, lom khom lại gần con Dỏm:

- Lucky! Lucky! lại đây!

Con KiKi vụt chạy ra khỏi tay con Dỏm, nó nhảy chồm tới chỗ "ông chủ nhà biệt thự", rồi bất ngờ đớp vào tay ông một cái, sau đó, nó vừa lùi dần tới chỗ con Tồ, vừa sủa tới tấp.

"Ông chủ nhà biệt thự" hốt hoảng rụt tay về, rồi đứng phắt dậy:

- Con chó phản chủ! Chết rồi! nó đã ngừa dại chưa vậy anh Tư?

Chú Tư cười cười, trấn an "ông chủ nhà biệt thự":

- Hổng sao đâu! tuần trước lũ nhỏ xin tui mười mấy ngàn chích ngừa dại cho con chó rồi.... Hay thôi, anh về mua chó khác nuôi....

- Thôi, hổng ai muốn nuôi đồ phản chủ, Tui về đây!

"Ông chủ biệt thự" vừa xoa xoa chỗ tay rướm máu vừa cúi thấp đầu bước nhanh ra khỏi cánh cửa bằng tôn thấp lè tè, rồi đi ra phía đường dốc ngoằn nghoèo dẫn ra đường lớn.

Lũ nhỏ mừng rỡ có, nuối tiếc có, cãi cọ với nhau loạn xạ, nhưng cuối cùng, chúng đều vui vẻ, ồn ào bồng con chó nhỏ đi tắm biển.

Thoáng một cái, những bước chân nhanh nhẹn quen đi dốc của chúng đã vượt qua những bước chân khó nhọc của "ông chủ nhà biệt thự". Và khi vượt ngang qua ông chủ cũ, Ki Ki lại xù lông sủa lên mấy tiếng "Gâu, Gâu , Gâu"...

L.Đ.H.V

Những mảnh lụa

Sun, 25 Oct 2009 09:29:04 +0700

LÊ XUÂN TIẾN

Nguyễn Ánh cứ tưởng Bùi Thị Xuân bị lột truồng cho xe chở về Tuy Viễn, người dân sẽ lũ lượt rủ nhau ra xem như xem hội. Nhưng hoàn toàn ngược lại, nhân dân Tuy Viễn đã bảo nhau vào nhà đóng kín cửa. Người đi đường, kẻ nhóm chợ đều ngoảnh mặt, tránh xa xa. Chiếc xe chở tù nhân Bùi Thị Xuân đi qua, đường phố vắng lặng, hiu hắt, chỉ còn tiếng gió và tiếng lá rơi.

Ngang qua Đập Đá, nơi có làng dệt nổi tiếng. Các cô gái dệt lụa đang chờ sẵn.

Những vuông lụa được tung ra, bay vào xe. Các tên lính ra sức dùng đao để chém. Nhưng các mảnh lụa bị đứt theo gió vẫn bay tấp vào châu thân Bùi Thị Xuân. Phút chốc lụa đã đắp kín thân thể trần truồng...

Hỏi thăm người đưa cơm, Bùi Thị Xuân biết từ ngày bị bắt đến nay đã sáu tháng song Nguyễn Ánh vẫn chưa cho biết ngày kết thúc. Giống như con mèo vồ chuột. Đã bắt được chuột rồi, nhưng mèo vẫn chưa ăn vội, nó còn muốn đùa giỡn cho đến ngày còn chuột tơi tả. Nghĩ trò đời cũng buồn cười. Trước đây Nguyễn Ánh trốn chui, trốn nhủi chẳng khác nào thân con chuột hèn mọn chỉ tiếc là Tây Sơn chẳng truy đuổi đến tận cùng. Để rồi giờ đây con chuột đã biến thành con mèo. Bắt được vợ chồng Bùi Thị Xuân - Trần Quang Diệu rồi về quê bắt cả ba đứa con nhỏ, chúng không muốn cho họ chết vội. Nếu chết được, đã là hạnh phúc cho họ, chúng vẫn muốn cho họ sống để vần lên vần xuống, đẩy họ vào đau đớn tận cùng. Chúng muốn bù lại những ngày cơ cực chúng trải qua mới hả dạ.

Trại giam Bùi Thị Xuân ở rất xa khu dân cư, nên ít được nghe tiếng người trừ mấy tên quân canh ngục. Ngày đêm cô đô đốc Tây Sơn chỉ nghe tiếng gió rượt đuổi nhau trên mái tranh, trên tàn cây xà cừ ngoài sân. Đôi ba tiếng chim hót rời rạc, tiếng lá rơi rụng rất khẽ.

Phòng giam chỉ là bốn bức tường đá lạnh lẽo hôi mùi ẩm mốc. Một đống rơm góc phòng làm nơi ngủ, một cái thùng gỗ đầy tro để tiểu tiện. Chấm hết. Bùi Thị Xuân không ngại cực khổ, chỉ buồn khi xa chồng, xa ba đứa con thân yêu. Cô biết gia đình cô không đi lại được vì bị xiếng xích nhưng tâm hồn của họ luôn hướng về với nhau qua suy nghĩ. Bùi Thị Xuân thèm da diết tiếng cười, tiếng khóc của lũ trẻ, nhất là đứa con gái út mới lên bảy tuổi. Ngày mới bị bắt, vừa trông thấy mẹ, nó đã la lên "Mẹ ôi cứu con với". Dù nước mắt chảy ròng vì thương con nhưng cô vẫn nghiêm sắc mặt quát lớn "con nhà tướng không được khiếp nhược". Mặc dầu con đẻ ra chưa đầy năm, Bùi Thị Xuân đã giao cho họ hàng trông coi để tiếp tục đi chinh chiến song các con rất thương mẹ. Vì vậy nghe tiếng mẹ, con bé vội nín thinh, mặc dù gương mặt đầy nước mắt. Rồi, cô cảm thấy yên tâm, gia đình cô sẽ thực hiện nghĩa vụ cuối cùng với Tây Sơn là tìm đến một cái chết trong danh dự.

Đời của Bùi Đô Đốc đã nhiều lần phải quyết định song đến nay, cô không hối hận với quyết định nào.

Trước hết là đến với Tây Sơn. Là con gái, học võ từ thuở nhỏ, lại sinh ra lớn lên trên đất Tây Sơn, không còn lựa chọn nào khác là về dưới trướng Nguyễn Nhạc. Trong hàng ngũ lãnh đạo quân Tây Sơn, người mà Bùi đô đốc kính phục nhất là Nguyễn Huệ. Một con người vượt lên tất cả mọi người ở tài nghệ và nhân cách. Quả thực còn Nguyễn Huệ là Tây Sơn còn, mất Nguyễn Huệ là Tây Sơn như con thuyền bị lủng đáy, chìm dần. Khi Nguyễn Huệ mất rồi, con thuyền Tây Sơn như mất vị thuyền trưởng, không ai chỉ huy nên nội bộ cứ rối ren và rồi đi đến chỗ suy tàn. Có bao nhiêu tướng tài cũng không ngăn cơ đồ bị hủy diệt.

Quyết định thứ hai của Bùi Thị Xuân là ở lại cùng chồng khi được Võ Văn Dũng tháo cũi ở Nghệ An. Lúc đó Trần Quang Diệu thương tích đầy mình, hai chân sưng vù, chẳng cách nào đi được. Bùi Thị Xuân không thể nào dứt tình ra đi, cô đành phải ở lại để bị bắt chung cùng với chồng. Bùi Thị Xuân và Trần Quang Diệu đến với nhau như là có duyên trời định. Hôm đi săn ở rừng núi Kim Sơn, Bùi Thị Xuân bỗng nhìn thấy một người đánh cọp bằng hai tay không. Con cọp to gần bằng con trâu nhảy ngang nhảy dọc, giơ vuốt cấu xé. Chàng trai vừa lui tới né tránh vừa vung quyền đấm vào đầu, vào mình cọp. Con cọp bị cú đấm đôi lúc loạng choạng nhưng chàng trai cũng bị vết cọp quào rướm máu. Xưa nay mấy ai tay không đánh cọp nên Bùi Thị Xuân rất kính phục. Cô vội vung song kiếm lên hỗ trợ cùng chàng đánh cọp. Chả mấy chốc con cọp bị nhiều vết chém, mất sức lịm xuống đất. Chàng trai đã bồi cú đấm cuối cùng làm nó hộc máu, chết tươi. Trần Quang Diệu vòng tay tạ ơn Bùi Thị Xuân vì đã cứu mạng sống. Cô đã vội gạt tay. Sau đó, cả hai ra mắt Nguyễn Nhạc được thu dụng. Từ sự kính phục lẫn nhau, tình yêu dần đến. Đó là mối tình keo sơn gắn bó, khiến Bùi Thị Xuân không thể xa rời Trần Quang Diệu. Sống cùng sống, chết cùng chết. Đó là tâm nguyện của tình yêu nhà võ.

Dù sống trong nhà ngục u tối nhưng Bùi Thị Xuân vẫn tin vào niềm hy vọng cuối cùng. Đó là lời hứa của Võ Văn Dũng. Sau khi phá cũi nhưng không thể đưa Bùi Thị Xuân đi vì cô muốn ở lại với chồng, Võ Văn Dũng đã gạt lệ, vòng tay lên trời vái ba vái rồi hứa với cô: "Tôi sẽ về Tây Sơn Thượng để khôi phục lại lực lượng theo gương của ngài Thái Đức lúc khởi binh, vài tháng nếu có biến ở Tây Sơn, cô biết rằng cơ đồ của Tây Sơn đang phục nghiệp". Nhìn thái độ cương quyết của Võ đô đốc, Bùi Thị Xuân tin rằng cơ đồ không mất. Vậy là ngày tháng trong tù, cô vẫn mỏi mòn đợi chờ. Nhưng đã sáu tháng rồi, không có dấu hiệu nổi loạn ở vùng Tây Sơn Thượng. Niềm tin của Bùi Thị Xuân đã hao mòn.

Dòng suy nghĩ của Bùi Thị Xuân đã ngưng lại khi cô nghe tiếng khóa mở lắc cắc. Khuôn mặt của tên cai tù bụng phệ, râu cá chốt hiện ra. Hắn hô to, rồi đứng nghiêm

- Quan thị lang tới

Chẳng mấy chốc hiện ra gương mặt hình vuông râu ba chòm của thị lang bộ hình Trần Trung Tín. Quả là cái tên có ý nghĩa mỉa mai. Tín cùng quê với Bùi Thị Xuân, ban đầu theo Tây Sơn rồi sau theo chúa Nguyễn. Hắn chẳng có tài nhưng theo Tây Sơn cứ muốn được lên chức. Không thỏa nguyện, hắn chạy vào Nam theo Nguyễn Ánh. Nhờ siêng năng, nịnh hót giờ này hắn đương chức thị lang. Vừa thấy Bùi Thị Xuân hắn vội hỏi han

- Chẳng hay bà khoẻ không? - Tuy hỏi nhưng mắt hắn không dám nhìn thẳng vào mắt Bùi Đô Đốc.

Bùi Thị Xuân cười mỉa mai

- Cảm ơn ông, tôi vẫn khỏe như voi

Trông thần sắc của Bùi Thị Xuân chẳng mấy sa sút. Nguyên có một cai ngục có gương mặt gầy guộc đưa cơm cho cô ngày hai buổi đã giúp bữa ăn có thêm chất. Chế độ cơm nước của ngục tù nhà Nguyễn rất hà khắc. Cơm chỉ có cơm hẩm, cá là cá mục, nhiều khi có giòi, rau rác không hề có. Nhưng bữa đầu tiên, dưới lớp cơm hẩm che đậy là lớp cơm trắng tinh thơm ngát. Còn dưới lớp cá mục có vài miếng thịt vùi trong cơm.Vì thế Bùi Thị Xuân vẫn ăn ngon miệng, bảo toàn được sức khỏe. Một hôm vắng lính canh, Bùi Thị Xuân hỏi nhỏ người đưa cơm "Tại sao nhà ngươi tốt với ta", tên lính đưa cơm nhìn quanh nhìn quất rồi kề sát tai Bùi Thị Xuân "Không giấu gì nữ kiệt, anh tôi bị nữ kiệt bắt trong trận Tây Sơn tái chiếm thành Qui Nhơn. Nữ kiệt đã nhân đức tha tội chết cho anh tôi. Ơn này gia đình tôi nhớ mãi, nay có cơ hội tôi xin đền đáp bằng bữa cơm. Chuyện nhỏ thôi mà nữ kiệt". Bùi Thị Xuân biết rằng chuyện không nhỏ, Gia Long biết được có thể tên lính bị bay đầu. Té ra, bên này bên kia cũng có kẻ tốt kẻ xấu. Chả bù cho tên lính mập, nó luôn luôn hách dịch, ra oai để cho Bùi Thị Xuân khốn khổ chừng nào, nó vui mừng chừng ấy.

Bùi Thị Xuân nhìn thẳng vào mặt Trần thị lang:

- Nhà ngươi đâu có rảnh rỗi để tới đây chơi. Vậy có việc gì nhà ngươi hãy nói ra cho đỡ mất thời giờ.

Trần thị lang lúng túng:

- Lấy tình đồng hương, tôi xin khuyên bà...

Bùi Thị Xuân trợn mắt:

- Ta rất xấu hổ khi có người đồng hương như ngươi. Ngươi đã bỏ Tây Sơn - quê hương ruột thịt để chạy theo nhà Nguyễn, còn mặt mũi nào nhìn người đồng hương.

- Thôi chuyện đã qua, đường ai nấy đi... tôi chỉ bàn chuyện sắp tới. Chiều nay bà sẽ được gặp đức vua. Sinh mệnh của bà nằm trong cuộc gặp này. Bà liệu mà nói cho thuận tình, thuận lý. Hoàng thượng đã nói với tôi nếu bà quì xuống xin tha tội, bà sẽ cứu được mạng chồng con. Bằng không, bà sẽ chẳng những chết mà chết trong đau đớn. Vậy tội gì mà không nói được một lời để được sống.

Bùi Thị Xuân trợn mắt:

- Nghe lời mầy nói, tao muốn nhổ trong mặt. Vào tới đây gia đình tao chỉ có một con đường là chết. Không thể sống nhục như mầy, đừng nhiều lời!

Nhiều đêm Bùi Thị Xuân suy nghĩ, rồi Nguyễn Ánh cũng đi đến con đường chiêu dụ. Nhưng cô đã đi đến kết luận: sống ô nhục còn đáng sợ hơn cái chết. Tây Sơn còn hơn là cuộc sống của gia đình cô, nó là máu thịt, tình yêu và cả những gì linh thiêng nhất. Tây Sơn suy sụp, đời cô và chồng con cô cũng tự tan rã. Sống nữa để làm gì.

Trần thị lang cứ đứng đó lải nhải để chiêu dụ song hắn nói lời nào, Bùi Thị Xuân đều trả lời "không". Mặc dù đã điên tiết nhưng khi ra đi hắn vẫn vớt vát:

- Xin bà suy nghĩ thêm trước khi gặp hoàng thượng vào khoảng hai canh giờ nữa

Khi thị lang họ Trần bước đi, đột nhiên Bùi Thị Xuân kêu to:

- Lính mập đâu lại đây ta bảo

Khuôn mặt của hắn xuất hiện. Bùi Thị Xuân biết rằng thằng này ham của đút lót nhưng với Bùi Thị Xuân thì đừng hòng. Nhưng cô biết cách để điều khiển hắn

- Mang gấp cho tao chậu nước, gương, lược

Thằng lính ngạc nhiên, trọ trẹ

- Làm chi rứa?

- Để gương mặt sạch sẽ, đầu tóc gọn gàng mà gặp hoàng thượng của mi

- Không có. Mặt mi thảm hại chừng nào, công tao càng lớn

Bùi Thị Xuân cười lớn:

- Tao chết rồi, sẽ hiện lên bám theo ngươi mà báo thù. Mi sẽ điên loạn rồi thác theo ta thôi

Thằng lính chợt xanh mặt. Hắn vốn sợ ma nên không nói gì lẳng lặng làm theo ý muốn của Bùi Thị Xuân

Nguyễn Ánh ngồi chễm chệ trên ngôi cao khi lính giải Bùi Thị Xuân vào điện rồng. Chung quanh chẳng có bóng vị quan lớn nào ngoài viên thị lang bộ hình. Chắc hẳn hắn không để lọt tai các vị quan, những lời chửi bới có thể của Bùi Thị Xuân. Cô đô đốc Tây Sơn vẫn còn bị gông vào cổ, hai chân bị xích. Nguyễn Ánh nhìn cô gái nhỏ bé phía dưới vuốt râu cười thỏa mãn. Phải cho Bùi Thị Xuân biết lúc này ai có quyền. Đâu có còn là sự chạy trốn chui lủi hèn hạ trước kia. Nay đất nước nằm trong tay, hắn muốn gì được nấy. Thật khác xa với thái độ của Nguyễn Huệ trước đây khi gặp kẻ thù là những bậc trượng phu. Huệ tự tay bước xuống cởi trói rồi mời ngồi. Ánh vẫn giữ thái độ ngạo mạn. Nhưng Bùi Thị Xuân cũng không vừa, cô nhìn trừng vào hắn không chớp mắt.

Hắn tự mãn hỏi:

- Ngươi có biết là triều Nguyễn với Tây Sơn ai là chính ai là tà không? Tại sao ngươi phò tá Ngụy Tây.

Bùi Thị Xuân cười mỉa:

- Tây Sơn là chính, nhà Nguyễn là tà. Đất của nhà Lê ngươi cướp lấy rồi xưng vương xưng bá. Tây Sơn là nguyện vọng của nhân dân, một lần đuổi Trịnh rồi trả đất cho nhà Lê, rất tiếc nhà Lê không giữ được đất mà còn cầu viện ngoại bang "cõng rắn cắn gà nhà" nên chủ tướng ta phải tiêu diệt. Nhà Nguyễn là đại thần của nhà Lê tại sao không làm việc đó mà cũng đi cầu viện lung tung. Không có hoàng thượng ta, đất mất, dân làm nô lệ, còn chỗ đâu ngươi xưng hùng, xưng bá. Ta hỏi lại: ai chính, ai tà?

Nguyễn Ánh có vẻ sượng sùng nhưng chuyển sang câu hỏi khác:

- Ta và Nguyễn Huệ ai tài hơn?

Bùi Thị Xuân ung dung đáp:

- Nói về tài ba thì tiên đế ta trắng tay dựng cơ đồ bách chiến bách thắng. Còn nhà ngươi trốn chui, trốn nhủi phải cầu viện ngoại bang. Chỗ hơn kém rõ ràng, như nước giếng so nước sông. Còn nói về đức độ, tiên đế ta lấy nhân nghĩa đối xử với trung thần thất thế, ai được tha cũng cảm phục. Còn nhà ngươi lấy hình phạt khốc liệt đối xử với bậc nghĩa liệt sa cơ, chỗ hơn kém cũng rõ ràng như ban ngày với ban đêm. Nếu tiên đế ta không thừa long sớm thì làm gì có ngươi ngồi đây.

- Ngươi có tài sao không giữ được ngai vàng của Cảnh Thịnh?

- Có thêm một nữ kiệt như ta, dễ gì nhà ngươi đặt được chân lên đất Bắc

Nguyễn Ánh thấy không thể đối đáp với Bùi Thị Xuân bèn dịu giọng:

- Nhà ngươi có muốn xin ân xá không?

- Ta đâu có sợ chết mà chịu hạ mình trước một kẻ tiểu nhân đắc thế?

Nguyễn Ánh nổi giận, gằn từng tiếng:

- Không chịu nhục, ta sẽ làm cho ngươi biết nhục

Nguyễn Ánh thét truyền lệnh mang Bùi Thị Xuân trở về ngục.

Lại thêm mười ngày chờ đợi. Dù tha thiết muốn được gặp chồng con trước khi chết nhưng Bùi Thị Xuân không muốn xin một ân huệ nào trước kẻ thù.

Trần Trung Tín lại đến. Lần này khuôn mặt y giả bộ thương tâm:

- Tại sao tôi đã hết lời căn dặn mà bà vẫn cương lên làm cho hoàng thượng nổi giận?

Bùi Thị Xuân cười to:

- Ta muốn cho đức vua nhà ngươi phải run sợ khi đối mặt với một phụ nữ. Hoàng thượng nhà ngươi đã tái mặt, tái mày rồi. Ha ha

Trần thị lang vẫn lải nhải:

- Bà biết hoàng thượng cho bà biết nhục cách nào không?

- Ta chẳng cần biết

- Bà sẽ bị lột truồng đem về quê bà để bêu riếu cho thiên hạ xem, để người phụ nữ nào muốn làm loạn thì lấy bà làm gương

- Cơ thể này do cha mẹ sinh ra, việc gì phải giấu. Đức vua nhà ngươi sẽ hối tiếc khi làm công việc hèn hạ này. Nó chỉ làm cho nhân dân phẫn uất.

Bùi Thị Xuân nói hùng hồn như thế nhưng cô lại nhớ đến Võ Văn Dũng. Chẳng có tin tức gì từ ấy đến nay. Võ Văn Dũng đã chết ở xó rừng nào hay nhân dân không tin ở Tây Sơn nữa. Một khi niềm tin đã mất đi là mất tất cả.

- Bà cũng cần biết là sau cuộc bêu riếu này, cái chết dành cho bà rất thảm khốc. Bà sẽ bị voi dữ dày xéo hoặc bị "điểm thiên đăng" tức là người bà bị quấn lấy vải nhúng sáp nóng rồi cột vào cột sắt giữa trời châm lửa đốt. Da bà sẽ bị lột ra từng mảng, đau thấu tim gan. Rất đau đớn, bà ạ.

- Ta chẳng sợ, cuối cùng cũng chỉ là chết

- Nhưng bà vẫn còn cơ hội cuối cùng là quì xin ân xá

- Ta đã nói rồi, không bao giờ chịu nhục, đừng nhiều lời vô ích - Bùi Thị Xuân thét lên

Trần thị lang vừa đi vừa lẩm bẩm "dại quá, dại quá"

Ngang qua Đập Đá, nơi có làng dệt nổi tiếng. Các cô gái dệt lụa đang chờ sẵn.

Những mảnh lụa vẫn tiếp tục bay lên xe. Những mảnh lụa lấp lánh dưới ánh mặt trời.

Tháng 12-2008
L.X.T

Đàn chim của bố

Wed, 09 Sep 2009 14:41:24 +0700

TRẦN QUANG KHANH
(Tặng người tôi trân trọng nhất)

Trước mắt tôi là những chiếc lồng toang hoác bê bết những máu và lông chim. "Bãi chiến trường" này gợi cho tôi một cảnh tượng hãi hùng đã xảy ra vào đêm qua: một đàn chuột cống lúc nhúc với nanh vuốt nhọn hoắt đã tấn công vào những chiếc lồng chim bị tôi lãng quên ngoài giàn sắt. Những cánh chim nhớn nhác, loạn xạ, chấp chới...
Tôi giận tính đểnh đoảng của mình, tiếc nuối và ân hận. Tôi hình dung ra vẻ giận dữ của bố ngày trở về. Tôi vụt chạy vào nhà, vơ chiếc gậy sắt đâm bổ ra vườn cây. Tôi đã tìm thấy con chuột cống đầu đàn. Trông nó mới huênh hoang làm sao! Giận dữ, tôi trút tất cả sức mạnh của sự căm thù vào đầu chiếc gậy sắt. Xác con chuột cống nhũn ra, tưa tướp.

Sáu mươi tuổi, bố tôi về hưu. Thanh thản và quyết đoán như một người biết lượng sức mình. Khi còn đương chức, bố tôi chúa ghét những ông già hưu vô công rồi nghề suốt ngày tụ tập bàn cãi chính sự, xách mé ông giám đốc này, xỏ xiên vị lãnh đạo kia. Sẵn nhà có khu vườn nhỏ, bố tôi chơi cây kiểng. Cái thú tao nhã ấy vậy mà cũng có sức cuốn hút ghê gớm. Đánh chiếc quần cộc với chiếc nón cời trên đầu là bố tôi có thể lúc thúc suốt ngày ngoài vườn cây. Uốn cành, tỉa lá,vun đất, bắt sâu... bố tôi say sưa đôi khi quên cả ăn uống. Có lúc lỡ tay làm gãy một chồi non, bố tiếc cả đêm không ngủ được.

Rồi bố tôi lại chơi chim. Cũng đam mê như chơi cây kiểng vậy. Để tìm được con chim có giọng hót hay, bố không ngần ngại vượt vài mươi cây số, thậm chí bỏ ra vài trăm nghìn hay đánh đổi bằng cây bon sai có giá trị. Cứ thế dần dà bố tôi có một đàn chim đủ loại. Nào họa mi, sơn ca, khướu, vẹt, sáo, chào mào, chích chòe... Nào lồng to, lồng nhỏ, lồng tròn, lồng vuông, lồng tre, lồng mây... Bố tôi đóng chiếc giàn sắt lợp mái giữa vườn và treo những chiếc lồng chim xinh xắn vào đó. Bố chăm chim như chăm cây. Chim nào thức ăn nấy, con nào cũng no đủ, sung sức. Bù lại những con chim như cũng cố sức để cho bố tôi thưởng thức giọng hót tuyệt vời nhất cùa mình. Buổi sớm mai có lẽ là thời gian thú vị nhất trong ngày của bố. Tờ mờ đất bố đã thức dậy đun ấm nước pha trà. Bố bê bộ bàn ghế mây đặt dưới giàn chim rồi vừa chiêu ngụm trà vừa nghe chim hót. Khúc hòa tấu từ đàn chim đa giọng của bố nghe thật quyến rũ. Nó khiến bố tôi khi bồn chồn như những lúc hành quân giữa đại ngàn Trường Sơn, khi thì trầm tư xa vắng như nhớ lại những ngày hái rau bắt ốc thuở thiếu thời. Lâu dần tôi cũng đâm mê những giọng hót từ đàn chim của bố.

Một buổi sáng, vừa bước ra giàn chim, bố tôi bỗng nhíu mày tư lự. Bố phát phát hiện trong khúc hòa tấu của đàn chim thiếu vắng gọng con sơn ca. Nhìn lên chiếc lồng gãy mấy que, còn dính máu và đôi sợi lông phơ phất, bố biết ngay rằng, thủ phạm cướp đi giọng hót con sơn ca chính là chú chuột cống đầu đàn lợi dụng đêm tối đã trèo lên giàn sắt...

Bố tôi buồn suốt cả ngày. Tôi theo bố an ủi: "Con sẽ bỏ bã giết hết lũ chuột cống bố ạ!" Bố nhìn tôi mỉm cười: "Không được đâu con, nhà mình lắm xó xỉnh, bỏ bã, chuột chết không biết đâu mà tìm, thối inh cả nhà thì nguy. Với lại hằng ngày bố quen mắt nhìn lũ chuột cống đi lại trong vườn rồi, thiếu nó bố cũng buồn lắm."
Từ đó, cứ mỗi buổi tối bố tôi lại đưa chim vào nhà, treo ở chỗ đặc biệt để tránh lũ chuột. Sáng sớm bố lại mang lồng ra treo lên giàn sắt.

Khúc hòa tấu thiếu giọng con sơn ca, bố tôi nghe cũng dần quen. Lũ chuột cống không bị bố tôi oán ghét đã trở nên táo tợn dần. Chúng kéo đàn, kéo lũ đi lại nô giỡn trong vườn nhà tôi như chỗ không người. Đôi lúc nó còn đùa giỡn với cả bố tôi. Trước sự cảnh giác của bố, lũ chuột cống chẳng làm gì được đàn chim cũng chẳng gây hại gì lớn cho nhà tôi nên tôi cũng chẳng còn có ý nghĩ bỏ bã cho chuột nữa. Cứ thế, lũ chuột cống và nhà tôi đã chung sống hòa bình.

Cho đến một hôm...

Bố tôi được Hội sinh vật cảnh mời đi tham quan danh lam thắng cảnh trong nước mấy ngày. Trước khi rời nhà bố tôi cẩn thận dặn dò: "Con nhớ chăm sóc đàn chim cho bố. Tối đến phải mang chim vào nhà phòng lũ chuột cống." Ngày thứ nhất, tôi làm theo lời bố. Ngày thứ hai, tôi làm theo lời bố. Nhưng đến ngày thứ ba trời bỗng nổi cơn giông bão, mưa dầm dề, mưa như trút nước và chẳng hiểu sao tôi quên bẵng lời bố dặn. Sau một giấc ngủ dài đến sáng, tôi mở mắt ngơ ngác như chẳng phải đang ở nhà mình: vườn nhà tôi đã im bặt tiếng chim.

Tôi bật dậy, chạy thẳng ra chiếc giàn sắt. Trước mắt tôi là những chiếc lồng toang hoác bê bết những máu và lông chim. "Bãi chiến trường" này gợi cho tôi một cảnh tượng hãi hùng đã xảy ra vào đêm qua: một đàn chuột cống lúc nhúc với nanh vuốt nhọn hoắt đã tấn công vào những chiếc lồng chim bị tôi lãng quên ngoài giàn sắt. Những cánh chim nhớn nhác, loạn xạ, chấp chới...

Tôi giận tính đểnh đoảng của mình, tiếc nuối và ân hận. Tôi hình dung ra vẻ giận dữ của bố ngày trở về. Tôi vụt chạy vào nhà, vơ chiếc gậy sắt đâm bổ ra vườn cây. Tôi đã tìm thấy con chuột cống đầu đàn. Trông nó mới huênh hoang làm sao! Giận dữ, tôi trút tất cả sức mạnh của sự căm thù vào đầu chiếc gậy sắt. Xác con chuột cống nhũn ra, tưa tướp.

Hai hôm sau, bố tôi về nhà. Biết chuyện nhưng bố đã không giận dữ. Người đứng lặng dưới giàn sắt rất lâu, nhìn đăm đăm vào những chiếc lồng tan nát. Nước mắt bố ứa ra. Tôi hiểu người đang nhớ đến sơn ca, họa mi, khướu, cả sáo, vẹt, chích chòe, chào mào... cùng bản hòa tấu tuyệt vời của chúng.

Tôi lặng lẽ đến bên bố: "Con xin lỗi bố!... Nhưng bố ạ, lần này con phải giết hết lũ chuột cống !". Bố tôi vẫn như kẻ thất thần, mắt nhìn vào lồng chim mà như nhìn vào cõi xa vắng. Bố buông từng lời: "Không giết hết được đâu con ạ ! Mình phải chấp nhận chung sống với lũ chuột. Có điều phải biết sự nguy hại của chúng để khắc chế".

Ngay ngày hôm sau, tôi lại nhìn thấy bố tôi lọ mọ vót nan dặm lại những chiếc lồng rách.

Ngoài vườn cây, lũ chuột cống vẫn nhởn nhơ...

T.Q.K

Văn chương...điềm báo?

Thu, 23 Jul 2009 13:43:23 +0700

Người làm văn chương đôi khi có những dự cảm, những trang viết như điềm báo! Anh em trong CLB Văn học Xuân Diệu chưa hết bàng hoàng vì những vần thơ như điềm báo của cố thi hữu Phổ Đồng thì bây giờ lại đọc được truyện ngắn của nhà văn Lê Hoài Lương dường như cũng dự báo được chuyện anh bị xử lý thiếu minh bạch! Truyện viết từ tháng 6.2008, cách đây hơn một năm, được đăng trên http://vanchuongviet.org/

Kế hoạch trốn chạy của một kẻ bị truy đuổi đến tận cùng thế giới
Truyện ngắn của LÊ HOÀI LƯƠNG

Gã sẵn sàng chết nếu ai đó cho gã biết một cách sòng phẳng rằng gã đã phạm tội gì. Nhưng không có ai rộng lòng làm cái điều đơn giản ấy, gã không ngu gì chết, gã chạy trốn, cho dù trong con mắt người đời, chạy trốn đồng nghĩa với phạm tội. Gã chạy trốn vì người ta quy cho gã cái tội gã không biết từ trên trời rơi xuống hay từ dưới đất chui lên, nhưng tội này thì phải chết.

Gã còn chạy trốn được vì người ta chưa vội bắt và đang trong quá trình hoàn tất hồ sơ trọng án. Đâu đâu chung quanh gã cũng thấy những dấu hiệu mình bị theo dõi: công sở, quán cà phê, quán nhậu, trên xe trên tàu, trong rừng, cả trên giường ngủ với đàn bà...

Đã vài lần bọn đồng nghiệp đang chụm đầu to nhỏ điều gì đó thấy gã lại, họ im bặt. Vài lần họ còn lấm lét nhìn quanh như sợ ai bắt gặp đang đứng chung với gã. "Bọn giẻ rách!"- gã khinh miệt. Nhưng gã cũng chột dạ, một lần nơi đông người sau khi ra khỏi cuộc tiệc liên hoan kỷ niệm ngày thành lập ngành gã chủ động đến chìa tay với một người quen biết có vai vế, người này nói lảng câu gì đó nhưng không bắt tay gã. Tuy lần sần gã cũng thấy mặt mình hẳn đã đỏ thêm vì sượng sùng, vì nhục. Thực ra hình như gã cũng giẻ rách không kém bọn đồng sự. Sếp nói chung chung trong cuộc họp: "Mọi người phải sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật", bọn đồng nghiệp gật gù, lén quan sát gã. Câu khẩu hiệu này chăng đầy phố chớ có phải của riêng sếp đâu, vả lại có điều buồn cười này, công dân ở đâu trên thế giới chẳng sống theo luật, hành xử theo luật, ở cái đất nước nhiều khẩu hiệu của gã thích chăng nó lên khắp nơi vậy mà nhiều người thấy hay thấy phải, bọn đồng nghiệp lại gật gù. Gã đang ở cơ quan nghĩa là thông tin gã phạm tội chỉ như một sự rỉ tai lén lút nào đó, một áp đặt từ cấp trên một cách chung chung nào đó, cả sếp cũng không biết cụ thể gã phạm tội gì vậy mà chung quanh đã mặc nhiên xem gã là kẻ có tội, tội nặng- một đám đông xu phụ, nhỏ bé. Thật cay đắng là trong đó đã từng có gã. Nhưng đây là nhằm vào gã, gã lồng lên: luật gì lạ vậy?

Gã mời cà phê, bạn bè né tránh bằng nhiều lý do, có đứa ừ hữ rồi không tới. Gã một mình. Cô chủ quán cũng nhìn gã khang khác. Có thêm vài khách ngồi gần đó quan sát gã, chắc là người của cảnh sát. Gã một mình nghĩa là im lặng, nghĩa là chẳng qua ngồi đó ngó chừng chẳng qua trong bản báo cáo gởi cấp trên chỉ ghi "đối tượng đã ngồi quán cà phê... một mình" chứ không thể có thêm thông tin gì. Gã đi công tác lên miền rừng núi thì ngay trong đêm rượu cần đứ đừ say gã còn kịp nhận ra ánh mắt già làng khang khác, mắt em sơn nữ nhìn gã khang khác. Sáng ngày đi kiểm tra rừng cây non của lâm trường, tuy không nhìn thấy nhưng gã có cảm nhận rất rõ, đâu đó quanh những lùm bụi có cặp mắt theo dõi. Có lúc gã giật mình thót tim rồi cười một mình khi cặp mắt gần nhất gã phát hiện là mấy chiếc lá ánh lên dưới mặt trời, cây gậy trên tay gã đã đập mạnh vào đó khiến bụi cây oan uổng bị thương lả tả. Gã giải thích với cán bộ lâm trường cùng đi là tưởng con rắn. Anh ta tán đồng rằng đề phòng vẫn hơn nhưng ánh nhìn có vẻ giễu cợt, thoáng chút ngạc nhiên.

Gã vào chùa tìm chút tĩnh tâm. Ngôi chùa có lịch sử mấy trăm năm này uy nghiêm bóng bồ đề, bóng các loại cây cổ thụ, gã ngước mắt nhìn, phía sau trời xanh nhói tim, gió thời gian nượp nượp rơi trên lối, một tiếng chim oà vỡ. "Mời khách quan vào uống nước, sư thầy đang đợi!" Gã đi theo chú tiểu không chút ngạc nhiên, vị cao tăng đức độ trụ trì chùa là bạn thân cha gã thời loạn, ông đi tu như một sự tình cờ, Phật pháp giảng là duyên. "Thần sắc thí chủ không tốt!" "Dạ... thưa..." "Hãy cởi bỏ những âu lo đang đè nặng. Bao giờ cũng còn lối cho tâm hồn an lạc." "Nhưng... sư không hiểu... con bị người ta vu khống..." "Con người luôn vu khống nhau đấy thôi. Vì không thể đến được cái bản lai diện mục. Và người ta luôn có lý do để tin vào việc họ làm, hà cớ gì phải bận lòng." Gã lại không ngạc nhiên về những điều đại sư nói, ông vốn là cao tăng tinh thông Phật pháp mà còn rất giỏi dịch lý. Nhưng có một điều đáng chú ý, cái bản lai diện mục khó tường! Vậy thì đây chính là chỗ trú thân cuối cùng của thế giới đã có Interpol! Ngay từ cái khó tường này của mọi người, của chính gã chớ không phải một hang ổ, một khu rừng thẳm núi cao chưa có dấu chân người, một quốc gia nào, hoang đảo nào, thể chế nào. Hồ sơ trọng án sẽ không bao giờ hoàn chỉnh.

Gã tuy không biết thực chất cái bản lai diện mục mình là gì nhưng đã có cách: cứ làm ngược với những gì mình nghĩ mình thích đã từng hiển hiện mấy chục năm có gã trên đời là lập tức sẽ gây nhiễu cho cuộc truy tìm của những người làm luật, làm án đang truy bắt gã.

Gã bấm bụng nói với cô nhân tình: "Xin lỗi em, hôm nay anh bận." Đầu dây bên kia máy gát rụp. Cô ả chưa từng nghe câu này bao giờ từ gã. Đến cả tuần sau, cũng chính cô gọi điện trước, gã ngần ngừ một chút rồi mới thong thả: "Được thôi, em cứ lại đó trước, xong việc anh đến." Lại chưa từng có thái độ này của gã suốt cả năm gọi là yêu nhau. Lần này thì cô sững sờ và chính gã gác máy trước. Gã hài lòng, trên hệ thống nghe lén chắc chắn bọn theo dõi cũng sẽ ngạc nhiên. "Nói đi, chuyện gì đã xảy ra? Có còn là anh nữa không?" "Thế ai đứng trước mặt em đây?" "Nhưng không phải là anh mà em đã từng biết lâu nay. Em hỏi lại, vì Chúa, anh có người phụ nữ khác phải không?" "Không có người phụ nữ nào khác." "Vậy thì, tại sao... có điều gì xảy ra với anh? Mấy lần gặp gần đây anh nhìn em là lạ như là em thành một người khác." "Đơn giản là em chưa hiểu đúng anh." "Thôi được, hãy nói lời chia tay đi, anh tới đây để làm điều đó thì nhanh lên." "Không có lời chia tay nào cả và đừng có hét lên." "Nhưng anh là ai? Chúa ơi, tôi điên mất..." Cô khóc, vật vã làm mình làm mẩy rồi cũng chịu để gã làm tình, lần đầu tiên cô không tận hưởng lạc thú ân ái trọn vẹn mà lơ mơ ngẫm nghĩ. Đôi mày đẹp của cô cứ cau lại thay vì toàn thân cô cong lên lúc cao trào...

Bọn đồng nghiệp còn ngạc nhiên hơn, những kẻ trước đây gã khinh bỉ ra mặt thì giờ gã gần gũi thân thiết thậm chí còn đôi phần hạ mình, bọn này lúc đầu ngạc nhiên ngờ ngợ sau cũng rất hài lòng, có vẻ như thông tin người ta rỉ tai nhau về gã không đúng, gã, con người khiêm cung chan hoà thân ái thế không thể nào là kẻ xấu! Còn bọn trước đây gã coi như bạn từng mời cà phê chúng né giờ gã lật tẩy từng đứa trong các cuộc họp cơ quan những sai phạm của chúng bằng thái độ thẳng thắn nghiêm khắc, không né tránh không sợ mếch lòng. Nhiều người đã bắt đầu nể sợ gã, người dám đấu tranh công khai cho lẽ phải lại là tội phạm ư?

Cả sếp cũng giật mình. Hình như thông tin mật cấp trên lưu ý để theo dõi gã có gì đó không ổn, thật lạ, cái vẻ lành lạnh nhơn nhơn của gã với mình, mới đây, như là gã nắm thóp gì đó, và phải chăng thông tin mật kia là một trò láu nhằm vào mình? Vậy thì có nên thay đổi cách nhận xét về gã nếu cấp trên hỏi? Nếu nhận xét tốt về gã mà gã đúng là tội phạm thì quá nguy hiểm cho sự nghiệp của mình. Tốt nhất là cứ chung chung, vô thưởng vô phạt? Thì lâu nay mọi thứ vốn chung chung, bản tổng kết năm cứ thay số thời gian cho hợp là căn bản đã xong dù ai cũng làm bộ bận rộn lo cho công việc quan trọng này. Nhưng đó là bản tổng kết. Bản tổng kết thì ngành nào cũng vậy, cũng ngầm hiểu nhau đại loại như thế. Còn đây là con người bằng xương bằng thịt. À phải, cuối cùng sếp thích nghi: con người ai chả vậy, có tốt có xấu. Chung quanh con người đều có nét chung chung đấy thôi, na ná nhau đấy thôi. Con người được nhào nặn từ một nền tảng một lề luật mà không na ná nhau hoạ có điên! Vả lại, ngay cả sự nghiệp của mình cũng từ cái nền tảng lề luật chung ấy, yên chí lớn!

Những chuyển biến nhanh chóng của tình thế khiến gã bình tâm phần nào. Gã biết nguy hiểm vẫn đâu đó quanh mình. Những ánh mắt soi mói những người làm án chỉ mới tạm thời lạc dấu vết. Nếu gã không cảnh giác. Nếu gã không trốn chạy. Quyết tâm thì có thừa, gã muốn sống, cho dù không còn là mình, nhưng dù là một mình khác đi nữa thì khao khát tồn tại vẫn cứ là một tồn tại đầy khao khát trong tâm trí gã. Chỉ sợ sơ xuất.

Sơ xuất thì chưa nhưng một tháng sau cô tình nhân bỏ gã. Cô bỏ gã dù sau khi điều tra kỹ biết chắc gã không có người phụ nữ nào khác. Gã không đau khổ như lệ thường, gã không được quyền đau khổ như lệ thường người ta yêu bỏ ta. Rồi gã có nhân tình mới trong hành trình trốn chạy của mình. Nồi nào vung nấy. Đúng ra cô này yêu gã- một gã khác, nguỵ trá. Gã hài lòng: cho dù ta không còn là ta nữa nhưng vẫn có đàn bà, có bạn. Mà đàn bà và bạn là những thứ ngoài ta, một bằng chứng hiển nhiên cho sự tồn tại của ta. Tất nhiên còn nhiều yếu tố khác nữa trong ngày trôi tháng trôi năm trôi, ừ thì đời trôi nữa, nhưng tồn tại là sự trôi qua của ngày, tháng, năm, đời. Làm gì có sự tồn tại nào nằm ngoài quy luật trôi đi không ngừng nghỉ đó. Và gã đang tồn tại. Bằng chính sự đổi màu nguỵ trá. Gã bắt buộc phải làm thế.

Tới một ngày gã tin những kẻ truy đuổi hoàn toàn không tìm được mình, gã ngã xoài xuống nghỉ ngơi. Cuộc rượt đuổi đã làm gã kiệt sức. Gã ngủ một giấc ngủ dài. Đã trăm năm rồi gã không được ngủ. Không ai đánh thức gã dậy. Không ai muốn đánh thức nỗi ám ảnh triền miên...

L.H.L

Nguyễn Thanh Xuân đạt giải ba một cuộc thi truyện ngắn

Sun, 31 May 2009 16:03:29 +0700

Sau một năm phát động (từ 15.3.2008 -15.3.2009), cuộc thi truyện ngắn "Người phụ nữ trong cuộc sống hôm nay" do Báo Phụ Nữ TP.HCM tổ chức đã nhận hơn 700 tác phẩm tham gia, 28 tác phẩm lọt vào vòng chung khảo được in trong tập truyện Trả duyên - NXB Trẻ, 5.2009.

*Giải nhất: Phạm Thị Thu An (TP.HCM) với truyện ngắn Ngày về quê mẹ.

*Hai giải nhì cho các truyện ngắn: Con gái tuổi Dần (Văn Thành Lê - Bà Rịa-Vũng Tàu), Ngoài bậc cửa chim về (Vũ Thị Huyền Trang - Hà Nội).

*Ba giải ba: Bà - nước - cơm (Nguyễn Thanh Xuân - Bình Định), Liễu mùa xuân (Phạm Thanh Thúy - Hà Nội), Mẹ và con (Trầm Thị Sương - Trà Vinh)

Và năm giải khuyến khích cho các tác giả: Nguyễn Hải Yến (Về nhà), Trần Thị Bảo Thu (Nhà không nóc), Lâm Thị Lệ Sương (Trả giá), Nguyễn Văn Học (Nhậu thuê), Phạm Thanh Thúy (Nến thơm).

CLB Văn học Xuân Diệu chúc mừng anh và giới thiệu truyện ngắn đạt giải

"Bà- nước- cơm !"
Truyện ngắn của NGUYỄN THANH XUÂN

- "Bà- nước- cơm" đến rồi kìa, mẹ tôi bảo, con vào lấy thùng nước cơm ra cho bà.

Tôi chưa kịp vào thì "bà- nước- cơm" đã nhanh nhẹn đặt cái xô lớn phía ngoài cửa, rồi khoát tay: "Cô cứ để tôi...".

Ngay mẹ tôi cũng không biết bà tên gì. Trước gọi bà là bà Cả- vì chồng bà là con cả trong gia đình, và bà là vợ lớn. Bà không có con với ông nên ông lấy thêm bà bé. Biết phận mình, bà Cả chẳng thèm ghen chi cho mệt, bà chỉ giữ lại cái nhà cũ. "Ông ấy muốn đi đâu thì đi, lúc nào muốn về thì về", bà nói với hàng xóm như vậy.

Lúc bà Hai sinh con, bà cả đích thân đi thăm, lại có vẻ mừng.

Hơn mười năm nay, bà Cả ở một mình, nuôi heo làm vườn. Khu phố tôi ở giờ chỉ còn mỗi bà nuôi heo nên hầu như nhà nào cũng là mối nước cơm của bà. Nhà nào bà cũng đặt sẵn một cái xô nhỏ, một cái chậu hay một cái can nhựa... ngay chỗ rửa chén bát. "Cơm thừa canh cặn ông bà cứ trút cả vào đây cho cháu. Đừng đổ xuống cống, phải tội!". Bà nhiều lần nói với mẹ tôi như vậy.

Một hôm bà vào nhà tôi, thấy tôi đang nhặt rau, bà sà xuống nhặt hộ, xuýt xoa: "Cô phí quá! Những cái cô bỏ đi tôi nhặt lại ăn cũng còn dư hai bữa...".

Bà Cả có tay nuôi heo lắm! Bà nuôi những hai heo nái, con nào cũng một năm đẻ hai lứa, lứa nào ít cũng 8 con. Bà giữ nuôi tất. Vì nuôi nhiều heo nên bà phải lân la đặt mối nước cơm cả khu phố trên. Ngay xe phở đầu ngã ba cũng có xô nước cơm của bà. Còn rau hư, cá ươn ở chợ thì khỏi nói...

Hầu như lúc nào cũng thấy bà tất bật, lam lũ. Cái áo nâu bà mặc vá chằng vá đụp. Cái quần đen còn thê thảm hơn. Ngay đến bây giờ tôi cũng chưa thấy cái quần nào tệ hại, dơ bẩn và xấu xí đến như thế! Nó vừa ngắn vừa rộng, trước sau vá hằng chục mảnh vải đủ màu đủ cỡ, nó dày cộm lên vì bết cái thứ nước cơm vừa khê vừa nhão. Nói phải tội, bà xách xô nước cơm đi đến đâu ruồi bâu theo đến đấy. Thú thật khi bà đi ngang qua, tôi phải khẽ quay đi và nín thở. Ngay cái khăn cuộn tóc của bà cũng vá mấy mảng lớn. Bà lại ăn trầu nữa chứ! Bả trầu bà cho luôn vào xô nước heo. "Heo nó ăn hết cô ạ! Nó nghiện nữa đấy. Càng chắc, càng cứng xương"- Bà giải thích với tôi như vậy. Có nghĩa là những thứ gì heo ăn được bà đều tận dụng.

Bà Cả chăm sóc đàn heo chu đáo lắm. Người bà luộm thuộm bê bối dơ dáy chừng nào, thì chuồng trại và đàn heo của bà lại sạch chừng nấy! Mỗi lần nhìn bà gầy gò lem luốc, cầm cái chổi xể đứng giữa bầy heo mập ú sáng bóng, tôi cứ phải thầm so sánh... Bà khoe với tôi là thằng Tuấn- con út của ông Cả và bà Hai- cuối năm nay sẽ về đóng thêm chuồng trại cho bà. Tôi nhìn vào dãy máng heo hỏi bà: "Bà không pha thêm cám à?" _ "Thi thoảng thôi cô ạ! Chỉ hôm nào tôi mệt không đi xin thêm được mới phải pha cám... Ở quê tôi làm gì heo được ăn ngon như ở đây. Thành phố họ phí của lắm! Chỉ cần mình chịu khó nhặt nhạnh thì tha hồ... Cô bảo mua cám cũng khối tiền đấy chứ!".

Cứ vài tháng lại thấy lái heo đến nhà bà. Bà Cả bán heo cũng nhanh và gần như bí mật. Mẹ tôi bảo bà phải có vàng đống. Nhưng lúc nào cũng thấy bà than nghèo than khổ!? Bà phân bua với mọi người: "Tôi cứ phải lo tiền cho ông nhà tôi. Ở với tôi thì sao cũng được rồi. Ở với bà ấy không có tiền không được đâu! Lại còn đàn con ông ấy nữa... Dù sao cũng... Với lại cái nhà này, ông ấy cũng có phần...". Nhiều người không ưa bà thì xầm xì sau lưng: " Bà ấy keo kiết, sợ mình mượn đấy. Ngữ ấy ăn còn chẳng dám ăn thì đời nào thí cho ai"_ "Phải rồi! Có thấy bà ấy chợ búa gì đâu. Nhớ cái năm cả nước phải ăn độn khoai sắn với bo bo, tôi thấy bà ấy bẫy cả chuột cống để ăn. Tôi mà nói sai tôi chết liền!". Tôi nghe chuyện ấy mà rùng mình. Ừ, cũng có thể lắm. Chính mắt tôi có lần trông thấy bà Cả lựa trong đống cơm thừa ra những gì chưa thiu, đem nấu lại và ăn ngon lành. Bà còn nói thực với tôi: "Hạt ngọc trời cho đấy cô ạ! Tôi không nỡ phí hoài...".

Sau giải phóng vài năm, nhà bên cạnh nhà bà Cả dọn đi kinh tế mới. Họ định tháo tôn và cửa mang đi. Bà Cả thấy tiếc, tiện hỏi mua luôn để nới rộng chuồng trại. Lúc ấy mua rẻ lắm, gần như vừa bán vừa cho. Nghe đâu bà trả tiền làm mấy bận, lần cuối là cặp heo con. "Để ông bà ấy về quê nuôi, dưới quê sẵn lương thực"- Bà Cả vừa nhai trầu vừa kể vậy.

Trong khu phố tôi, phải nói là không nhà ai rộng bằng nhà bà, cũng không nhà ai bê bối tối tăm như nhà bà. Nhà rộng như vậy nhưng bà chỉ thắp mỗi bóng điện tròn, không phải trong buồng ngủ mà là ở ngay chuồng heo. Nhà bà hầu như đóng cửa trước suốt ngày. Nhà tôi kế cận nên tôi thường mang nước cơm sang cho bà. Khi đã thân với bà, có lần tôi thổ lộ ước ao của mình: "Phải chi nhà cháu rộng như nhà bà. Cha cháu nhất định sẽ ngăn cho chị em cháu cái phòng riêng". Bà cười: "Kể ra tôi gặp may thôi! Nhưng nhà rộng ở mỗi mình tôi cũng buồn lắm. Hay cô qua ở với tôi cho vui? Để tôi nói với ông bà cho...". Tôi lắc đầu cười: "Cháu không dám đâu...". Bà cũng cười, nhóp nhép nhai trầu: "Mà chắc cô không quen chịu khổ đâu...", bà sờ vải áo tôi đang mặc, "Con gái bây giờ sướng thật! Vải này bằng loại gì mà đẹp thế cô?" - "Dạ, ca-tê Việt Nam thôi bà ạ!". Rồi tôi hỏi: "Hình như năm ngoái anh Tuấn về phép, có biếu bà xấp vải hoa mà. Loại vải ấy còn tốt hơn loại này nhiều" - "Thế à cô?..." - "Vâng! Sao bà không may lấy một bộ?" - "À, à... Tôi nghe nói tiền công đắt lắm!" - "Nếu bà không chê, bà đưa cháu cắt may cho" - "Ôi! Thật cảm ơn cô! Cô tốt quá... Nhưng tôi nghĩ thấy tiếc... Tôi cũng có một bộ để mặc đi chùa rồi..." - "Cháu thấy bộ ấy cũ rồi. Bà phải có bộ mới để thay đổi chứ" - "Ừ...ừ... Để khi nào cô thật rảnh rang đã... Hình như năm nay cô thi mà... Với lại tôi nghĩ mình cũng chẳng cần. Cốt là ở cái lòng mình... Chưa chắc ăn mặc đẹp người ta đã nhìn, cô nhỉ? Hơn nữa tôi cũng già rồi..." - "Thời buổi này các cụ cũng ăn diện đẹp lắm, bà ạ!" - "Nhưng tôi khác. Tôi không quen, không dám...". Tôi cười, nói luôn: "Bà tiện quá đó mà!". Bà gật đầu xác nhận: "Phải tiện chứ cô. Tôi còn bao nhiêu việc phải lo". Tôi nắm tay bà: "Cháu nói thật bà đừng buồn nhé! Hàng xóm ai cũng bảo bà tiện quá, ăn chẳng dám ăn. Chẳng dại bà ạ!". Bà trầm ngâm: "Tôi biết!... Tôi biết!... Nhưng tôi nghĩ không lẽ đời người chỉ lo nhất cái ăn sao? Miếng ăn là miếng nhục! Tôi đói khổ rồi, tôi biết..." - "Nhưng bà có một mình. Nhất là bà cũng lớn tuổi rồi. Theo cháu, bàcứ việc bồi dưỡng nghỉ ngơi, đi chùa, hành hương nơi này nơi khác cho sướng thân. Bà có điều kiện mà". Bà Cả gật gù: "Cô nói cũng đúng... Tôi định đến năm năm sáu mươi tuổi đã... Nhưng sao cô biết tôi chỉ có một mình? Còn ông nhà tôi, còn các con ông ấy..." - "Cháu thấy bác trai mê vợ bé có ngó ngàng gì tới bà đâu? Mà bà ta thì... Ngay mấy đứa con của bà ta cũng toàn rút ruột của bà thôi". Bà Cả gật đầu: "Tôi biết... Nhưng dù sao vợ chồng một ngày cũng là nghĩa. Dù sao chúng cũng là giọt máu của ông ấy...". Rồi bỗng dưng bà chợt hỏi tôi: "Cô năm nay bao nhiêu tuổi rồi nhỉ?" - "Dạ... Cháu mười tám...". Bà bấm ngón tay: "Mười tám... Tuổi Hợi. Thằng Tuấn tuổi Thân, nó hơn cô ba tuổi...". Tôi đỏ bừng mặt! Bà lại nói thêm: "Trong đám con ông ấy, chỉ thằng Tuấn là được...".

* * *

Năm 69 tuổi, bà cả đột nhiên bệnh nặng. Bệnh như chưa từng bệnh! Chỉ trong một tuần bà gầy rộc đi. Mẹ con bà Hai nghe tin chỉ loáng qua, đảo mắt nhìn quanh nhà và đàn heo rồi biến mất. Mẹ tôi thương hại bà cô độc, bảo tôi tối tối mang ghế bố qua bà ngủ, hầu chăm nom bà. Hàng xóm cũng lần lượt đến thăm...

Bà Cả húp bát canh rau đay nấu thịt băm mà rơm rớm nước mắt: "Trời ơi! Cả đời tôi giờ mới được nếm bát canh ngon này. Không ngờ nó lại ngon đến thế!!! Thật cảm ơn bà, cảm ơn cháu...". Nói rồi toát mồ hôi, nằm vật ra, khóc! Tôi vừa thương vừa thầm trách bà. Bát canh có đáng gì đâu, sao bà cứ phải chịu nhịn kham khổ cho đến nỗi này?! Khi mẹ tôi về rồi, bà nắm tay tôi, ứa nước mắt: "Cháu đã điện cho thằng Tuấn chưa?". Tôi gật đầu. Bà lại bảo: "Điện thêm cho nó đi... Cháu điện cho ông nhà tôi nữa nhé...". Rồi bà lẩm bẩm: "Chắc gì họ đã điện cho ông ấy rằng tôi bệnh nặng...". Tôi gật đầu: "Vâng, bà nằm nghỉ, cháu đi ngay bây giờ" - "Tiền trong gối đây... Cháu lấy hộ..." - "Cháu có tiền rồi...". Tôi vừa nói vừa chạy đi.

Khi tôi vừa ở bưu điện về thì gặp Tuấn đang ở trong nhà bà. Anh trong bộ quân phục đang quì bên giường, chiếc ba-lô quăng một góc. Đôi mắt Tuấn đỏ hoe. Bà Cả nắm chặt tay Tuấn có vẻ vui lắm, rồi thấy tôi đứng sựng giữa cửa, bà vẫy tay...

Tối hôm ấy, bà đòi Tuấn đỡ ngồi dậy, ăn hết bát cháo hành nóng, rồi nói một cách rất tỉnh táo: "Tuấn, Thuý... lại đây...". Tôi và Tuấn đều hồi hộp. Tuấn nắm tay bà: "Mẹ Cả ơi!...". Bà gật đầu nhìn chúng tôi: "Mẹ mừng là các con yêu nhau... Mẹ đã viết sẵn di chúc dành căn nhà này cho hai con... Hai đứa đều tốt, đều có hiếu... Không đứa nào khác có thể giành nhà được... Mẹ đã bảo bố con viết chủ quyền cho mẹ lâu rồi... Mẹ đã đưa cho ông ấy nhiều tiền. Ông ấy phá của quá! Mải ăn chơi... Nhưng rồi ông ấy cũng hiểu... Kể ra số ông ấy sướng thật!" - Bà thở dài - "Phải chi mẹ đừng lo cho ông ấy về Bắc lần này thì vợ chồng đã gặp nhau... Mà thôi, số phận cả! Mẹ chỉ tiếc là không kịp về quê... Mẹ biết mình sắp chết... Các con đừng buồn! Ai mà chẳng có lúc phải chết... Mẹ lo liệu cả rồi. Tất cả chi phí đám tang mẹ, mẹ đã gởi tiền nhờ các thầy đưa mẹ vào chùa... Các con không phải lo gì nữa..." - Rồi bà chỉ vào góc giường: "Sau khi mẹ mất, các con chẻ ống chân giường tre đó ra... Trong đó còn ba lượng vàng, lấy mà sửa sang lại nhà rồi làm đám cưới...". Bà nhìn tôi dịu dàng: "Mẹ cho con xấp vải trong tủ... Chẳng cần đợi đủ năm... Sau trăm ngày là được rồi... Mẹ cho phép...". Tuấn ôm mặt nức lên: "Mẹ Cả ơi! Mẹ đừng bỏ chúng con...". Bà gượng cười: "Bố mày! Con trai gì mà...! Đừng có hoang đàng như bố mày... Phải thương vợ thương con... Con Thuý nó ngoan lắm!...". Rồi bà vật ra. Tôi ôm chầm lấy bà khóc nức nở... Bà còn nói nhiều nữa, không quên dặn tôi cho heo ăn. Đến nửa đêm, bà bắt đầu mê man, gần sáng thì đi...

* * *

Sau này, khi tôi và Tuấn đã lấy nhau, anh nhiều lần nhắc đến bà Cả, lắc đầu buồn bã: "Thương mẹ thật! Thà không có thì thôi, ai lại chịu nhịn ăn nhịn mặc đến như thế! Mẹ đúng là thần giữ của cho người khác. Anh nghĩ làm thế thì khổ chứ đâu có sướng...". Nhưng mặc ai muốn nghĩ sao thì nghĩ, với bản tính phụ nữ luôn lo lắng và giữ gìn, càng ngày tôi càng nhận thấy rằng: Bà Cả, giờ là mẹ tôi- tôi sung sướng và hãnh diện xưng ra như thế- Mẹ đã chịu bao khổ cực, hy sinh, tận tụy làm việc, chịu dại chịu hèn, để giành giữ căn nhà này lại cho vợ chồng tôi. Lại còn dành dụm mua thêm, dù chỉ là xác nhà cũ nhưng thật rộng rãi. Ở thành phố này nhiều người phải mơ mới có nổi một diện tích như thế! Gia tài mà mẹ để lại cho chúng tôi thực lớn. Đâu chỉ là giá trị vật chất! Ít ra mẹ cũng đã để lại cho đời một cái gì đó có ích. Chúng tôi còn trẻ, chúng tôi chỉ còn lo làm ăn và xây dựng sao cho nhà mình ngày càng thêm đẹp. Tôi nghĩ, đó chính là mong muốn của mẹ tôi, và giờ đây ở dưới suối vàng chắc mẹ cũng chỉ trông mong như vậy... Hạnh phúc của chúng tôi chính là hạnh phúc của mẹ.

N.T.X

Mùa xuân đầu tiên

Sat, 11 Apr 2009 09:06:33 +0700

LÊ HOÀI LƯƠNG
Quả là một cuộc ác đấu. Giữa cọp và người. Một tráng sĩ tay không, người loang lổ vết máu đang chật vật tránh những miếng vồ sở trường của chúa sơn lâm và vung quyền cước phản đòn. Nhìn đất cày cỏ nát nàng hiểu cuộc chiến đã kéo dài đến vài giờ. Nàng nhảy xuống ngựa, quát lên một tiếng, tuốt kiếm xông vào...

Sáng ấy là buổi tập dã ngoại đầu tiên sau Tết. Nhà liên miên khách, hôm trước mấy chị em phải giúp mẹ làm bổ sung mấy thứ bánh cúng rằm. Chẳng đi tới đâu, cái đám đàn ông mặc yếm ấy. Đã bao lần khi bưng trầu, nước lên chào khách, mẹ cứ nhắc chừng phải từ tốn, dịu dàng; nàng đã không thể e ấp cúi đầu thục nữ mà cứ nhìn thẳng vị nam khách có thể sẽ là đức phu quân. Thì phải biết mặt mũi tướng tá ra sao để tí nữa còn trả lời mấy chục chị em đang hồi hộp chụm đầu nhỏ to sau vườn chứ! Chẳng hiểu sao hết con cụ Chánh Tề xã dưới đến cháu nội Tuần San... các cậu ấm "con nhà" này hễ chạm ánh mắt của nàng là rúm ró. Có kẻ mới vào sân, nhìn chéo qua vườn thấy nàng luyện kiếm cho chị em là xà lui. Cha ca cẩm mầy cứ côn kiếm kiểu này thì chẳng đứa nào dám rước! Nhưng thương chiều con, ông cũng không cấm. Gần đây con Nhạn lại về hùa với nó, tập tập luyện luyện, đàn bà con gái cái xã này nữa, đúng là thời loạn!

Sáng nay dặn chừng chị em ở nhà luyện kiếm, nàng cùng Nhạn, Lan cưỡi ngựa qua trảng Sim. Nhạn mới mười sáu, vai cô ruột nhưng cũng là học trò nàng, cô út mới được ông bà lì xì con tía khá đẹp; Lan được ông anh rể biện Nhạc tặng con ô trước Tết. Nhưng con bạch mã của nàng vẫn trội hơn. Cả ba chạy kiệu vài dặm là biết ngay. Lý Văn Bưu dạy nàng khá kỹ cách nhìn ngựa, cưỡi ngựa bắn cung. Chàng trai bên Đại Khoang, Phù Cát chuyên nghề chăn nuôi bò ngựa và săn bắn này quả là trang hảo hán, cung kiếm đều giỏi. Gặp nhau vài lần săn ở Thuận Ninh là thân quý nhau. Nghe Lan kể anh em biện Nhạc học thầy Hiến là những trang kiệt hiệt, có chí lớn. Chà, đàn ông trên đời vẫn còn đấy chớ giẻ rách cả đâu mà mẹ sợ mình ế chồng. Mẹ bảo, ế chồng, già một mình bò ra vò nước. Bất giác nàng cười vang. Nhạn, Lan chạy rướn tới hỏi, nàng chỉ cười thúc ngựa phi nhanh hơn về phía cây cầy trên đồi, nơi luyện tập.

Mặt trời đã lên cao nhưng tiết xuân trong lành và mát mẻ. Cỏ non mượt trải rộng khắp trập trùng đồi lan xa với miên man lùm bụi chà là, sim, ổi... Và vô vàn hoa dại đang khoe sắc. Nàng hít căng lồng ngực làn gió xuân dìu dịu hương rừng hòa quyện từ nhựa cây, lá ủ, và cả những búi cỏ bật ra từ vó ngựa. Nàng thích thú thúc mạnh chân, con bạch mã hí vang thỏa mãn và phi nước đại, bỏ lại sau lưng tiếng kêu ơi ới, tiếng cười trong trẻo của hai cô gái. Nàng vòng qua cây cầy vẫy tay ra hiệu cho hai người luyện bắn cung còn mình thì cứ phóng nhanh về phía núi trong một phấn khích kỳ lạ.

Nhiều năm qua, quá nhiều biến động khiến bà hầu như không có chút cơ hội để lý giải khoảnh khắc định mệnh ấy như bây giờ...

Đã vào thung lũng Thuận Ninh. Ba bề bốn bên trập trùng núi. Nàng ghìm ngựa cho nó đi thong thả. Con bạch mã lựng khựng có vẻ không vừa ý. Dẫu sao, những trảng tranh cũng hẹp dần, đồi núi nhiều cây cối và đá. Một con mang chạy tắt qua hoảng hốt. Cung tên đeo sau lưng - nàng không chuẩn bị săn. Vùng núi này nàng từng bắn được nhiều nai và heo rừng về đãi chị em. Con tuấn mã chợt khựng lại, dỏng tai nghe ngóng. Nàng trong tư thế sẵn sàng thận trọng cho ngựa tiến bước. Con vật khựng lại lần nữa và lần này chính nàng nghe rõ tiếng cọp gầm! Không phải tiếng gầm nhàn rỗi thị uy muôn loài mà là một cuộc ác đấu. Thợ săn chuyên nghiệp Đại Khoang Lý Văn Bưu đã dạy nàng cách phân biệt chuẩn xác. Cũng chính anh bày nàng tập cho ngựa quen dần mùi cọp. Nàng cho ngựa tiến về phía ấy trong một thôi thúc khôn tả...

Quả là một cuộc ác đấu. Giữa cọp và người. Một tráng sĩ tay không, người loang lổ vết máu đang chật vật tránh những miếng vồ sở trường của chúa sơn lâm và vung quyền cước phản đòn. Nhìn đất cày cỏ nát nàng hiểu cuộc chiến đã kéo dài đến vài giờ. Nàng nhảy xuống ngựa, quát lên một tiếng, tuốt kiếm xông vào...

Chiếc xe phía trước xóc mạnh. Gương mặt nằng nặng vì phù thũng của chồng thoáng chau lại nhưng bắt gặp ánh mắt bà, ông mỉm cười. Cũng như năm Quang Trung thứ 2, Ai Lao không chịu nạp cống lễ, hoàng đế sai chồng đem một vạn quân đi vấn tội, bà xin tiên phong, chỉ một trận là hạ thành Vạn Tượng. Ông cũng chỉ khen tặng bà nụ cười chứa chan yêu mến...

Bị nhát kiếm hiểm, cọp dữ rống lên một tiếng rồi phóng vào rừng. Nàng quay lại: người tráng sĩ đã kiệt sức chống tay ngồi trên đất, ánh mắt ngạc nhiên thoáng nét sửng sốt. Anh chợt mỉm cười rồi cất lời điềm tĩnh và tán thưởng: "Bạch Hạc Triều Dương của cô đẹp quá!". Con người vừa đối diện với cái chết, kẻ hàm ơn cứu mạng bỗng làm nàng bối rối. Anh đã thay chữ "phượng hoàng" thành "bạch hạc" chỉ y phục màu trắng của nàng. Thấy vết máu nơi vai anh còn chảy, nàng ra hiệu anh ngồi chờ rồi quay đi, một phần muốn giấu gương mặt đang đỏ lên của mình. Dù đã khuất, sau khi hái được nắm lá cầm máu, nàng vẫn ngoái nhìn rồi mới luồn tay cởi dải yếm xé nhiều mảnh...

Biện Nhạc mừng rỡ đón Trần Quang Diệu và Bùi Thị Xuân. Diệu là môn khách của ông mấy tháng nay còn nàng và ông đã biết tiếng nhau từ lâu.

Mấy ngày sau, nhận thiếp mời chủ Trại Trầu, nàng sang trong tâm trạng vui vui và có chút hồi hộp. Khách khứa vẫn đông như mấy hôm trước. Ba người chờ nàng trong một phòng riêng: biện Nhạc, Diệu và một người nàng đoán là Huệ, em ông Nhạc. Quanh chén trà, biện Nhạc hỏi thăm việc học võ của cô em vợ, về chí hướng của nàng. Ông nói nhiều về thời cuộc. Về lòng mến phục của anh em ông đối với những người như Diệu, như nàng. Cũng như Diệu, từ đầu chí cuối Huệ chỉ ngồi nghe, vẻ mặt hai người cởi mở thân tình... Rồi cũng tới lúc họ cùng nâng chén rượu thanh khí tương phùng. Giây phút thiêng nghiêm đến nghẹn thở.

Ông mai Nhạc sau đó qua Bùi gia và làm chủ hôn cho đôi lứa Trần - Bùi. Trong đêm tân hôn, nàng ngạc nhiên rồi đỏ mặt sung sướng khi Diệu lấy từ ngực áo ra những mảnh yếm đã giặt sạch bong... Hai tháng sau, Tây Sơn khởi nghĩa. Ông Nhạc được tôn là Tây Sơn Vương.

Nghe tin quân cứu viện của chồng, Trần Thái Phó và Đại Tư Đồ Võ Văn Dũng tan tác ở Hương Sơn, bà đem đội nữ binh đến cứu. Đến Giáp Sơn thì cứu được. Nhưng rồi lại bị vây khốn ở Thành Chương. Đoàn nữ binh vốn chỉ còn vài phần sau các trận ác đấu ở Đâu Mâu, hộ giá ở bến Linh Giang, liều chết trả nghĩa chủ cho tới người cuối cùng. Bà gạt lệ dìu chồng đang bệnh nặng và cùng rơi vào tay giặc. Võ Văn Dũng chạy đến Nông Cống cũng sa cơ rồi cùng bị áp giải về Nghệ An. Nhận tín hiệu nhưng bà lắc đầu, chỉ mình Võ Đại Tư Đồ phá cũi thoát thân. Bà muốn kết thúc cùng chồng!

Nhiều năm tháng sau, nàng cũng cứ mãi ngạc nhiên về những chuyển động đầy bão táp của một thời kỳ, của những số phận thân thiết quanh mình. Năm chị em, trừ Huỳnh Thị Cúc không lập gia đình, luôn sát cánh bên nàng và đã chiến đấu đến cùng trên lũy Đâu Mâu, Lan kết duyên cùng Nguyễn Văn Tuyết, Dung làm vợ Tú Đức Hầu Nguyễn Đăng Đô, đều là những danh tướng. Riêng cô Nhạn thành hoàng hậu. Bùi hoàng hậu, vợ chồng đô đốc Tuyết, vợ chồng Tú Đức Hầu đều đã tự sát để giữ tròn khí tiết khi vua Bảo Hưng bị bắt. Chao ôi, Bảo Hưng hay Cảnh Thịnh cũng không thể níu kéo được sự suy vong, triều Tây Sơn đã rối ren ngay sau khi tiên đế băng hà.

Nàng và Bùi hoàng hậu thân nhau không hẳn chỉ vì tình máu thịt. Cô Nhạn vừa là học trò cung kiếm vừa là bậc nữ lưu thời loạn. Nhưng sau này thành hoàng hậu và những toan tính quyền lợi riêng, chung, nhất là khi vua Quang Trung đột ngột qua đời, hoàng hậu cũng không đủ tỉnh táo, trong trẻo như trước. Ít nhiều nàng cũng đã cố gắng trong việc dàn xếp chuyện Bắc Cung hoàng hậu mấy năm sau tiên đế băng. Bùi chánh cung dù đã có thái tử và sau là vua Cảnh Thịnh, vẫn còn một nỗi lặng thầm hờn ghen với Bắc Cung Ngọc Hân. Vài lần tiếp xúc với Ngọc Hân, nàng hiểu nỗi hờn ghen kia là có cơ sở. Vua không hề bạc đãi Bùi hoàng hậu nhưng ông thực sự tâm đầu ý hợp với nàng công chúa tài sắc của triều Lê.

Cả mấy lần gặp nhau, Ngọc Hân đều chủ động. Bắc Cung quá hiểu mối quan hệ huyết thống và sự thân thiết của nàng và Bùi hoàng hậu. Cuộc yên bình nơi hậu cung đương nhiên chỉ là bề ngoài, nhất là thời của minh quân...

Lần đầu hai người ngồi với nhau như sự tình cờ. Ấy là lúc Bắc Bình Vương ra bắc lần thứ hai để bắt giết phò mã Vũ Văn Nhậm lộng quyền và tham vọng cát cứ. Chắc hẳn Ngọc Hân đã nghe Nguyễn Huệ nói nhiều về vợ chồng nàng.

- Ta đi dạo, tình cờ ngang đây, vào thăm đô đốc- Ngọc Hân giữ khách lễ nói.

- Cung thỉnh hoàng hậu, thật vinh hạnh cho tệ phủ- nàng khách khí đáp.

Nhưng rồi mọi khách khí nhanh chóng qua đi. Sắc và tài của cô công chúa Bắc hà nhanh chóng khiến nàng hiểu Ngọc Hân xứng đáng được yêu dù cuộc hôn nhân của cô với chủ tướng là một toan tính chính trị.

Lần thứ hai Bắc Cung tìm tới nàng trong nỗi bồn chồn không thể giấu được. Đó là mấy tháng sau, ngày mồng bảy Tết Kỷ Dậu. Vua cùng đại quân đã xuất chinh đánh giặc gần hai tháng. Ngọc Hân rủ nàng cùng đi dạo hoa viên Thượng uyển. Tết Thuận Hóa vàng rực, lộng lẫy sắc mai. Nàng vừa trò chuyện về nét xuân Nam vừa nhận thấu nỗi lo âu của hoàng hậu. Ngọc Hân hỏi nàng rất nhiều về chuyện binh tình, về những chiến trận vua đã trải... Lần đầu tiên nàng biết rằng cô công chúa tài sắc xứ Bắc đã quá yêu chúa công đất Tây Sơn của nàng.

"Chiến th...ắ...n...g!!! Hoàng thượng đã chiế...n thắ...n...g!!!". Tiếng reo vui vỡ họng truyền như sấm từ quân hầu cận, các nữ hầu, nữ binh chung quanh khiến hai người nghẹn thở, bất giác ôm lấy nhau không còn lễ quân thần. Vừa lúc người lính trạm kịp tới, người đẫm mồ hôi, dâng cành đào vừa chớm nở, hụt hơi tấu rằng cành đào hoàng thượng lệnh cho chúng thần kịp về tặng hoàng hậu ngày xuân!

Nàng khóc cùng Ngọc Hân, hoàng hậu và là người bạn nhỏ tin yêu! Giọt nước mắt của hai người đàn bà vì đại cuộc của thời loạn!

Linh Giang rất thích Bắc Cung hoàng hậu. Đứa con gái duy nhất của bà và Trần Thái Phó ngay lập tức bị Ngọc Hân chinh phục. Tên Linh Giang là do bà đặt, Trần Quang Diệu thích lắm. Hai dòng sông lớn nhất Bình Định, sông Lại quê chồng và sông Côn của mình hợp thành linh giang. Lấy nhau mười mấy năm mới sinh con bé, đời chinh chiên yên ngựa, vợ chồng có mấy lúc gần nhau. Linh Giang lớn hơn công chúa Ngọc Bảo hai tuổi. Bắc Cung có lệnh bất cứ lúc nào Linh Giang cũng được quyền vào chơi với bà và Ngọc Bảo. Có lẽ từ ảnh hưởng của Ngọc Hân, mãi sau này khi lớn lên, Linh Giang cực chẳng đã múa kiếm luyện tập cùng mẹ chứ nó không hề thích nối nghiệp võ của cha mẹ. Ít nhiều thi thư, bát âm cung bậc khi gần Ngọc Hân đã biến con bé thành người khác. Sau này khi nghiến răng nhìn chồng bị xẻo từng miếng thịt, nhìn con gái chết xỉu thấy cha chết thảm, tới phần con được lính kéo dậy đẩy tới trước mặt voi, Linh Giang khóc thét lên vì sợ hãi, bà đã cố nỗ lực cuối cùng quát to: "Giang, nín ngay! Con nhà tướng không được sợ, không được khóc!". Linh Giang đã trở lại với chính nó của máu thịt bà và Trần Thái Phó. Nó bình tĩnh từng bước tiến về phía voi, im lặng đến khi bị cuốn quẳng lên trời rồi nát bấy dưới chân dã tượng. Bà nở nụ cười bước lên nhận phần mình sau khi được "đặc cách" của Gia Long nhìn chồng con chết thảm!

Linh Giang rất buồn khi Bắc Cung hoàng hậu xin đi khỏi kinh thành sau mãn tang chồng. Nàng cũng không thể khác. Mấy lời nói khéo của nàng với Bùi chánh cung, Ngọc Hân mới đưa con vào đất Quảng yên bình. Mấy năm đầu, thỉnh thoảng Linh Giang có xin nàng vượt đèo vào thăm Ngọc Hân. Sau này khi Bắc Cung hoàng hậu dắt con về lại quê bắc, nàng và con gái mới hoàn toàn đứt liên lạc với người nữ tài sắc ấy. Khi nghe tin Bắc Cung hoàng hậu qua đời, Linh Giang khóc mấy ngày. Nàng cũng vừa an ủi con vừa lặng rơi nước mắt.

Cũng mười năm rồi còn gì. Vua Quang Trung băng đã để lại một lỗ hổng khủng khiếp. Đại thần trục lợi, nghi kỵ tàn sát nhau. Lòng người chán ngán. Vận nước nghiêng ngả. Lê Chất thù cha đã theo Nguyễn. Thù hận không làm con người lớn lên nhưng có thể biến anh ta thành vô địch...

Vợ chồng bà mấy năm qua chiến đấu vì sự nghiệp của tiên đế, tức cũng là vì lòng tự trọng, lòng tự trọng của kẻ sĩ muôn đời, sống chết với con đường mình đã lựa chọn. Có thể khác đi chăng?

Khi công kênh nhau nhảy lên thành Đâu Mâu, bà và đoàn nữ binh đã có thể chiến thắng nếu không có lệnh rút quân của vua Quang Toản, nhưng thực lòng, có vẻ bà muốn ngã xuống lúc ấy. Như Huỳnh Thị Cúc, người học trò và là nữ chiến tướng trung thành.

Cũng có thể không phải. Số phận còn chờ bà lần giải cứu cuối cùng này để có cơ hội nhớ lại một cách rõ rệt nhất nụ cười và dải yếm mùa xuân năm ấy...

Tiếng cười lanh lảnh trên đồi dìu dịu hương rừng từ nhựa cây, lá ủ và những búi cỏ non tơ bật lên từ cơn phấn khích diệu kỳ của mấy con tuấn mã trong nắng xuân. Cuộc thôi thúc bí ẩn vào giải cứu tiền định thung lũng năm xưa và nụ cười của chàng tráng sĩ người đẫm máu.

Có một mùa xuân tưng bừng Kỷ Dậu, mùa xuân của hoa đào hoa mai, của ngất trời hùng khí sự nghiệp và dân tộc. Tiên đế và tướng lĩnh, binh sĩ sạm người khói thuốc súng vào Thăng Long trong khản họng tiếng gào vui chiến thắng. Nhưng đó là mùa xuân chung bất diệt của dân tộc. Nàng quá hiểu điều này. Nàng cùng Ngọc Hân đã khóc mừng với cành đào chiến thắng ở Phú Xuân. Còn với riêng mình, cuộc thế thời ly loạn, nàng chỉ có một mùa xuân. Cái mùi cây lá, cỏ non tơ trên đồi và ánh nắng vàng như lọc. Tiếng cọp gầm. Tráng sĩ. Và thế kiếm giải nguy. Mảnh yếm thẹn thùng. Rồi nên duyên trong bão táp thời cuộc để chỉ có thể một lần được làm mẹ.

Phải, đó là mùa xuân đầu tiên. Và duy nhất. Của nàng.

L.H.L

Con tàu bất kham

Tue, 09 Dec 2008 14:59:34 +0700

TRẦN NHƯ LUẬN

1. Hang Ming Lock thuộc tạng người không biết sợ. Lúc luật sư riêng của Thuyền trưởng Đức Ngầu chất vấn anh qua điện thoại, giọng anh vẫn cứ nửa đùa nửa thật:
- Thưa ngài luật sư. Tôi là người lúc nào cũng thừa tự tin. Bởi vì tôi và các đồng nghiệp Việt Nam hôm ấy đều tự hiểu rằng chúng tôi vô tội. Chúng tôi vô tư cười đùa như trẻ con sau những giờ phút vật lộn với thần chết bên bàn mổ, vậy thì ngài thử nghĩ coi, can cớ chi chúng tôi lại dành thời gian để mỉa mai, đâm thọc người khác cho mệt xác? Ngài nên nhớ rằng, lúc con người ta đang hồn nhiên vui đùa sau một thắng lợi chuyên môn, trong hệ thần kinh của họ dứt khoát không có chỗ dành cho sự mai mỉa hay sự khinh miệt theo như cách nói của Thuyền trưởng Đức Ngầu đâu!

Không để luật sư Thịnh hỏi thêm, Hang Ming Lock cao giọng:
- Ông Đức Ngầu còn cho rằng trong cái tốp người nửa người nửa ngợm của chúng tôi, chính tôi là người chủ xướng lên cái trò phỉ báng nhân cách cao quý của ông. Thật là một điều khôi hài tột độ! Cười là một phản xạ rất mực tự nhiên của con người. Cười hồn nhiên là cái cười đồng loạt không cần kẻ này chủ xướng, người kia a tòng. Chắc ngài luật sư cũng thừa biết điều ấy chứ? Cười chứ có phải họp hành gì đâu mà phải có kẻ chủ trì, phải vậy không ngài luật sư?
- Hừ, ông hơi quá say sưa lý lẽ rồi đó! - Luật sư Thịnh tỏ vẻ bực mình; thật ra gã không tức giận gì về những nội dung trong các câu nói của Hang Ming Lock nhưng bực vì phải nghe đi nghe lại cái điệp khúc xưng hô ngài luật sư đầy ý giễu cợt ấy. Luật sư Thịnh nhanh chóng lấy lại giọng bình thản:
- Tôi rất tâm đắc về vốn tiếng Việt của ông. Nhưng ông hãy dành chút vốn liếng ấy để trình bày trước tòa, ông bác sĩ ạ. Còn tôi thì tôi tin chắc ông sẽ phải bỏ ra ít nhất là hai chục triệu tiền Việt để bồi thường danh dự cho thân chủ của tôi và trả án phí cho tòa. Ông nghe rõ rồi chứ? Tôi cúp máy đây!
Bác sĩ Hang Ming Lock vẫn mỉm cười vô tư lự. Khi vừa gát máy điện thoại, anh nhận ra khuôn mặt khả ái của nữ bác sĩ Vân Anh đang ngước nhìn anh đầy lo lắng. Vân Anh hỏi một câu bằng tiếng Anh:
- Theo anh, mọi chuyện có sao không?Hang Ming Lock không trả lời, chàng chỉ khẽ lắc đầu và nhếch môi cười hồn nhiên rồi cùng Vân Anh bước vào phòng mổ. Tà sau của chiếc áo bờ lu trắng quét một đường vòng trong không gian như muốn tôn lên vẻ trang trọng, lịch thiệp của một bác sĩ trẻ đầy triển vọng.
2. Thuyền trưởng Đức Ngầu thật sự căng thẳng khi nghĩ tới phút giây phải đối mặt với quá nhiều ánh mắt trong khuôn viên tòa án, đối mặt với những người tò mò luôn đứng dọc theo các dãy hành lang dài ngoằn và những ánh mắt kinh ngạc, lóng ngóng nhìn theo mà gã đã từng đối mặt khi bước vào phòng khám bệnh viện. Hai tuần qua mọi sinh hoạt lớn nhỏ của gã đều diễn ra trong căn phòng ngột ngạt mỗi bề chỉ vỏn vẹn ba bốn mét và cái toa-lét nhỏ xíu ở kề bên. Gã thật sự lo lắng khi ngày ra đứng trước tòa để vạch tội "bọn mặt khỉ" đã gần kề. Thật ra lúc đầu gã quá nóng nảy, điên tiết, bất mãn nên mới đâm đơn kiện lung tung. Bây giờ nghĩ lại, nhất là nghĩ tới cái lúc phải gặp quá nhiều người, gã đâm ngán. Khi vừa cập bờ một mình một cõi trên chiếc xuồng cứu sinh, gã đã ý thức rõ ràng rằng mình không còn là một người bình thường được nữa. Gã đã trải qua một cơn ác mộng. Phải! Còn hơn cả một cơn ác mộng! Sự bất bình thường về thể xác và trạng thái tâm lý sẽ đeo đẳng suốt đời gã. Vĩnh viễn, cái dị tật đó sẽ trở thành gánh nặng nghiệt ngã mà gã phải ngậm ngùi chịu đựng, chẳng biết thổ lộ cùng ai. Gã quá kinh ngạc và khiếp đảm. Tại sao lại có thể như thế được? Ban đầu gã tưởng mình nằm mơ. Gã tự cười với cái hình dạng kỳ dị của mình. Đó là thứ hình dạng mà người ta chỉ có thể gặp trong giấc mơ của những người tinh nghịch thích đùa. Nhưng gã cứ phải chờ mãi, chờ mãi. Chờ đến bầm gan tím ruột mà mọi thứ vẫn y như cũ, gã không hề thấy cảm giác bừng tỉnh hiện ra. Gã tức mình dùng mấy đầu ngón tay véo mạnh vào da mặt, véo vào cái sống mũi suông dài, véo vào cái đùi non. Gã tưởng cứ véo mạnh như thế thì sẽ tỉnh hẳn. Nhưng không! Chỉ tổ đau và bầm tím khắp người, gã không thể làm cho sự thật trở thành giấc mơ được!
Bảy giờ tối, dưới ánh điện lòa nhòa, gã khó nhọc mở khóa cổng, bước chầm chậm lên mấy bậc cầu thang. Khi đặt chân lên căn phòng này, mệt nhọc thả tấm thân nặng chình chịch lên tấm nệm còn sực nức mùi nước hoa xịt phòng, gã tưởng sẽ ngủ được một giấc ngon lành sau mười mấy ngày đêm lênh đênh trên mặt biển. Nhưng không. Trong đầu gã mọi diễn biến trên con tàu cứ lần lượt hiện về. Quá căng thẳng, gã trườn người, đứng dậy, bước vào phòng tắm, nhìn lại mình trước tấm gương to lớn dềnh dàng: "Có phải mình đây không hở trời?". Gã đưa hai tay lên, khó nhọc ôm lấy cái đầu còn thấm đẫm mùi muối biển và bắt đầu khóc thật sự.
3. Con tàu Đại Ngàn 07 được lệnh rời cảng lúc tám giờ sáng trong một ngày cực kỳ đẹp trời. Hai mươi ba thuyền viên lực lưỡng cùng với năm nhân vật nữ được tuyển chọn trong Hội Những Người Yêu Biển và cậu sinh viên măng sữa Trần Ban ra khơi trong tâm trạng phấn khích tột độ. Năm lần bảy lượt các sĩ quan boong hết lòng nhắc nhở, thậm chí phải quát lên trong tiếng gió phần phật làm bạt âm thanh, vậy mà tất cả vẫn ồn ã, mất trật tự không sao chịu nổi.
Chưa bao giờ Đức Ngầu thấy bực mình như sáng hôm nay. Thằng sinh viên hai mươi mốt tuổi còn hồn nhiên chạy lên chạy xuống mấy bậc cầu thang đã đành, nhưng không lẽ gì mấy cô nương đã sỏi đời mà vẫn còn gây cho gã một cảm giác khó chịu đến thế. Họ đi đi lại lại, hết đùa nghịch với nhau lại bắt đầu tò mò, xăm xoi quan sát, ngắm nghía hết buồng này sang buồng khác, hết tầng nọ đến tầng kia. Một hai ả mặt dày nào đó còn đường đột chui đầu lên buồng lái, tọc mạch nhìn vào người gã và các thủy thủ đang bận bịu với việc điều khiển con tàu, rồi cả hai chạy xuống theo bậc thang, cười nói huyên thuyên như vừa phát hiện một điều gì vô cùng kỳ lạ.Đại phó Trần Đôn bắt đầu có cảm giác con tàu bất an khi rời cảng được bốn tiếng đồng hồ.
Vẫn một quang cảnh bình lặng, bốn bề êm ả, bầu trời trong văng vắc. Thoạt đầu con tàu lướt sóng đi theo hướng đông đông nam với tốc độ mười hai lý một giờ. Nhưng dường như nó không hoàn toàn tự chủ trong việc tự xác lập hướng đi. Hễ mỗi khi nó chủ động uốn mình nghiêng nhẹ theo một hướng khác thì lập tức như có một sức mạnh kỳ lạ nào buộc nó phải oằn mình xoay trở lại về hướng đông đông nam. Và cứ thế, nó bắt đầu phóng đi với một vận tốc hoàn toàn không tự chủ. Con tàu lao đi càng lúc càng mạnh bạo, dữ dằn. Nhìn về hướng mũi tàu, tựa như có một sức lôi kéo nào đang giật mạnh mũi tàu về phía trước. Sức kéo hút mạnh mẽ đến nỗi toàn thân con tàu bị lao về phía trước với tốc độ trên hai mươi lăm lý một giờ. Nếu nhìn lui phía buồng lái, sẽ thấy con tàu đang bị xô dạt đi với một tốc độ càng lúc càng khủng khiếp. Đại phó Trần Đôn nhận ra tất cả những điều nói trên chủ yếu dựa vào cảm giác của đôi bàn chân đặt trên sàn buồng lái cộng với khả năng quan sát bén nhạy của mình. Tim anh đánh thình thịch. Trực giác mách bảo anh như sắp có một điều gì ghê gớm diễn ra.
Thuyền trưởng Đức Ngầu không còn tin vào chính mắt mình được nữa. Gã xoay tay trang ra lệnh hãm tốc độ, nhưng chờ mãi mà con tàu vẫn phăng phăng lao tới. Mũi tàu cứ như điên như dại lao về phía trước càng lúc càng nhanh. Gã thuyền trưởng trân trân nhìn vào các thông số trên hệ thống máy lái. Rồi gã lại nhìn lên GPS, nhìn các con số đang chớp nháy trên máy đồ giải hải đồ, bỗng đầu óc gã như rỗng không. Gã thấy các con số bỗng trở nên khó hiểu. Gã không tự cắt nghĩa được gì cả. Hết nhìn phía trái yêu cầu xem bản in các thông số dự báo thời tiết trên máy Navtex, gã lại loay hoay nhìn sang phía phải để xem các hình ảnh và dữ liệu hiển thị trên màn hình radar. Nhưng tất cả thao tác của gã đều chỉ là những thao tác giả. Gã không thể không làm gì. Gã không cắt nghĩa được tại sao gã lại bị thu hút mạnh mẽ vào hướng đông nam và giờ đây chính gã cũng cảm thấy vô cùng bối rối, bất an. Hai tay thủy thủ với phận sự đàn em vẫn ngoan ngoãn làm theo lệnh gã. Phía cửa lên xuống cầu thang, đại phó Trần Đôn chau mày suy nghĩ. Đôi mắt chàng trung niên khẽ đăm chiêu nhìn về phía trời xa. Bỗng Trần Ban, con trai chàng chạy gấp lên cầu thang, buột miệng:
- Ba! Con nhận ra con tàu đang lao tới một cách vô tội vạ! Hình như nó không còn khả năng tự điều khiển được nữa!
Trần Đôn nghiêm sắc mặt. Chàng khẽ đưa ngón tay trỏ lên môi ra dấu cho Trần Ban im lặng. Cậu con trai đứng tựa cầu thang, định nói thêm một điều gì đó nhưng lại thôi. Đây là lần đầu tiên cậu ra khơi. Với mớ kiến thức còn nằm trên sách vở, cậu hằng ao ước được theo cha để tìm hiểu cho đến ngọn nguồn cái vất vả cực nhọc và cái lý thú nghề nghiệp của những người đi biển. Vịn tay lên cột sắt dọc cầu thang, cậu lại một lần nữa nhận thấy con tàu đang rùng rùng lao đi như một con thú bất kham. Hình như nó đang phóng nhanh về phía trước bất chấp mọi xoay xở của bác thuyền trưởng và tổ trực máy. Trần Ban băn khoăn đứng nhìn ra phía chân trời. Một đám sương mù trắng đục càng lúc càng dày đặc làm hạn chế tầm nhìn. Lênh đênh trên mặt biển, những chiếc thuyền đánh cá vẫn nhấp nhô lúc ẩn lúc hiện trước mắt cậu. Ở câu lạc bộ thuyền viên, những người phụ nữ và đám thủy thủ vẫn vô tư nói nói, cười cười. Màn hình ti-vi vẫn bắt mắt với sân khấu lập lòe và mấy cô ca sĩ thi nhau nhảy múa. Đột nhiên một loạt âm thanh hỗn độn xen lẫn vào tiếng hát dập dồn. Hiền và các bạn nữ đang ngồi trên băng ghế dài bỗng thấy dường như con tàu chao đảo. Trên ti-vi, một loạt sóng nhiễu loạn gấp gáp xẹt ngang xẹt dọc, rồi màn hình tắt ngúm. Hiền ngẩng đầu lên vừa kịp nghe cậu con trai cất tiếng hỏi:
- Các chị đã từng nghe và biết gì về tam giác quỷ chưa?
Tất cả còn im lặng. Cậu con trai tìm chỗ ngồi xuống ghế:
- Đó là vùng Bermuda đầy bí ẩn. Hàng trăm con tàu đã nộp mạng cho biển khơi. Năm 1952, tàu Laifuda của Nhật chở đầy lúa mạch chạy ngang qua khu vực này thì đột nhiên mất tích. Năm 1963, con tàu chở dầu mang tên Marine Sulphur Queen rời khỏi Texas được ba ngày thì biến mất cùng 39 thuyền viên. Chưa hết, năm 1997, một con tàu hạng trung đi vào vùng này thì bỗng nhiên mất phương hướng và lật nhào. Hơn 300 người có mặt trên tàu đều mất mạng!
- Cậu sinh viên nầy ăn nói nghe ghê quá!. Hiền buột miệng. Chẳng lẽ cả một nền văn minh nhân loại thế kỷ 21 mà không ai giải thích được tai sao như vậy à?
- Giải thích là một chuyện, nhưng có làm thay đổi được tình hình hay không là chuyện khác!. Trần Ban điềm nhiên đáp. Người ta bảo rằng tại đó có những tảng băng mê-tan nằm ở độ sâu 2.000 mét. Khi có địa chấn dưới lòng đại dương, mê-tan bốc lên thành những bọt khí làm giảm tỷ trọng của nước, đánh đắm tàu bè. Cũng có người cho rằng không riêng gì tại tam giác quỷ, trên mặt đại dương khi thời tiết xấu có thể xuất hiện một loạt các sóng điện từ làm tê liệt các thiết bị hàng hải, điều đó dẫn đến mất phương hướng rồi sóng dữ vùi dập con tàu. Gần đây, người ta giải thích là do sóng hạ âm có tần số từ 5 tới 7 hertz cộng hưởng với các dao động cơ học khác gây ra tác động huỷ hoại tàu bè.
Nhưng tất cả chỉ là những giả thuyết. Chẳng có gì chắc chắn cả!
- Dường như cậu muốn ám chỉ rằng con tàu chúng mình đang dần dần bị cuốn vào ma lực của vùng tam giác quỷ quái ấy thì phải!. Một bà luống tuổi cất tiếng lanh lảnh hỏi.
- Dạ thưa không. Vì chúng ta đang ở rất xa vùng tam giác quỷ. Nhưng thật ra không cách gì chúng ta có thể bảo đảm rằng mình không bị ảnh hưởng của những hiện tượng dưới đáy biển dành cho vỏ trái đất mỏng manh này: những trận động đất, những núi lửa ngấm ngầm hoạt động trở lại và biết bao hiện tượng thiên nhiên khác mà loài người chưa hề biết rõ! Những tai nạn tàu thủy tại các vùng Azores, vùng Caribê, và vùng biển phía Tây Key West là những thí dụ rất điển hình!
Trần Ban nhớ đến những bài học trên giảng đường và nghiêm nghị trả lời. Lời của cậu chưa dứt hẳn thì tất cả bỗng nghe "rào" một tiếng. Chuỗi âm thanh kỳ lạ ấy xuất phát từ đâu chẳng rõ. Song, hiện tượng kỳ quái làm mọi người kinh hoàng ngay sau đó là tất cả thiết bị điện và điện tử trên con tàu đều thật sự ngừng hoạt động. Chiếc ti-vi mất điện, không bật lại được. Tất cả bóng đèn phía hành lang trước mắt Hiền, Ban và đám phụ nữ đều tắt ngúm. Tổ trực máy gọi nhau ơi ới. Trần Đôn và các sĩ quan boong khác hốt hoảng chạy lên chạy xuống cầu thang với vẻ mặt căng thẳng. Thuyền trưởng Đức Ngầu thể hiện sự bối rối với những lời quát nạt đám thủy thủ đứng kề bên. Gã nhìn chăm chăm vào hệ thống máy lái, tay phải quờ quạng trên tay trang, mắt hướng về phía màn hình radar đã bị mất sóng, miệng há hốc kinh ngạc. Rồi gã lại ra lệnh cho sĩ quan vô tuyến thử gọi về trạm bờ. Sắc mặt gã chuyển sang màu trắng bệch. Gã ghì hai tay ôm lấy cần lái phụ, làm những động tác tuyệt vọng. Đúng vào lúc đám phụ nữ hoang mang tột độ - họ hoang mang vì con tàu đã hoàn toàn mất hết năng lượng nhưng vẫn lao tới với một tốc độ phi thường - thì đùng một cái, tất cả thiết bị bỗng nhiên hoạt động trở lại. Thuyền trưởng Đức Ngầu hớn hở nhìn ngắm dàn đèn báo đang chớp nháy trên hệ thống máy lái. Gã cố bình tĩnh xác định vị trí con tàu trên màn hình radar và trên máy GPS. Đột nhiên gã xanh mặt: Con tàu đang lao vào một vùng biển kỳ lạ mà gã chưa hề bén mảng tới bao giờ. Tim gã đánh thót từng hồi. Bỗng gã nhìn thấy một chiếc thuyền đánh cá nằm lọt thỏm trong tầm ngắm. " Rầm! Rầm!". Tiếng kim khí chạm nhau nghe đinh tai nhức óc. Cùng với sự rúng động và chao đảo mạnh mẽ của con tàu, trước mắt gã, chiếc thuyền ván mỏng manh vỡ ra trăm mảnh. Gã thất thần nghe tiếng kêu loáng lên một cái rất khẽ rồi bốn bề im phăng phắc. Trần Đôn đang đứng trong buồng lái, sau mười giây bàng hoàng, chàng trợn trừng đôi mắt lao vào người Đức Ngầu:
- Hai Ngầu, anh bình tĩnh lại được không!
Liền lúc đó, con tàu lại đâm sầm vào một chiếc xuồng con đang lao tới ngược chiều. Đám thủy thủ chưa kịp trở tay thì nước đã òa vào tới tấp, ngập tới non phân nửa hầm hàng. Tiếng nước chảy cuống cuồng làm ai nấy trên tàu đều hoang mang cực độ. Đám phụ nữ gào lên thê thảm. Tổ trực máy theo lệnh máy trưởng tắt hết mọi thiết bị. Các sĩ quan máy ra lệnh bơm hết nước ra và bắt tay ngay vào việc vá mảnh vỡ. Thuyền trưởng Đức Ngầu mặc nhiên mất quyền điều khiển con tàu, điên tiết nhìn đại phó Trần Đôn đầy oán trách. Gã quát mắng om sòm rồi văng tục chửi thề, dồn hết sự bực tức lên tốp thủy thủ đang loay hoay bên cạnh. Giọng gã sang sảng:
- Tụi bây là đồ ăn hại! Đồ bất tài! Tại sao một sự cố đơn giản như vậy mà tụi bây đành khoanh tay chiu trận, chẳng đứa nào làm nên trò trống gì cả? Tại sao vậy?
Một thủy thủ trẻ toan nói gì đó nhưng sợ bị mạt sát nên lại thôi. Đám sĩ quan boong mạnh dạn đề nghị tắt hết tất cả thiết bị và xem xét lại hướng đi. Nhưng với lòng tự ái đang trĩu nặng, gã thuyền trưởng ra lệnh nổ máy và một mực đi hướng đông đông nam như gã vạch sẵn trong đầu. Thế là tất cả ai vào việc nấy. Trần Đôn đi đi lại lại, chàng hết nhìn lên máy đồ giải hải đồ lại nhìn vào màn hình radar, bồn chồn trông đến phiên lái của mình. Hốt nhiên, một tiếng nổ vang trời khuấy động màn đêm. Trong máy đo sâu, các thuyền viên phát hiện độ sâu của nước chỉ còn sáu mét. Thuyền trưởng Đức Ngầu định đánh cần lái sang bên phải hoặc bên trái để tạm thời né tránh khu vực nước cạn nhưng không còn kịp nữa. Tất cả cùng nghe như có một cảm giác chới với, gập ghềnh. Con tàu bị va vào một tảng đá ngầm khổng lồ, chao đảo như muốn lật. Đức Ngầu điên tiết:
- Mẹ kiếp! Tao đã chọn nhầm người! Tất cả tụi bây chỉ là đồ ăn hại!
Liền ngay lúc đó, một phụ nữ tóc hoa râm xuất hiện ở cửa buồng lái, giọng bà the thé:
- Này ông thuyền trưởng! Ông đã lừa gạt chúng tôi cho đến mãi giờ phút này! Nhận lời mời của ông, chúng tôi lên con tàu này chẳng phải để đến với một mặt biển đầy thi vị như ông từng nói. Cái đích đến của quý ông là gì ông hãy nghiêm chỉnh trả lời cho chúng tôi đi? Một con tàu vô định! Một con tàu gây ra quá nhiều tai ương và hiểm họa! Cái mà ông muốn chúng tôi nhìn thấy có phải là như vậy không hở ông thuyền trưởng?
Thuyền trưởng Đức Ngầu trợn trừng đôi mắt. Giọng ông đầy quyền uy:
- Bà không có quyền xem xét những việc mà chúng tôi làm. Công việc của bà là hãy ổn định chỗ ngồi trong khu vực mà chúng tôi đã dành cho bà. Hướng đi mà tôi vạch ra là hoàn toàn đúng đắn. Nhiệm vụ của mỗi người là hãy chấp nhận và phát huy vai trò của mình lên. Ở buồng lái này không có chỗ dành cho bà. Bà hiểu chưa?
- Hừ! Ông đã đi ngược lại những gì ông hứa hẹn với tất cả chúng tôi. Cái mà các ông phải trả giá sẽ không phải là nhẹ nhàng gì đâu! Chào ông!
Người phụ nữ nói xong, hậm hực bước xuống cầu thang. Con tàu bất kham vẫn lao về phía trước với một tốc độ nguy hiểm khôn lường. Đức Ngầu là tay có máu ra khơi. Đã quá giờ giao ca, vậy mà gã vẫn không nhận ra. Dưới ảnh hưởng của sự bất thường về từ trường, chiếc la bàn trước mặt xoay tít nhiều vòng và cuối cùng đứng khựng lại. Cũng dưới ảnh hưởng đó, tất cả đồng hồ đeo trên tay và treo dọc hành lang đều chậm đi hàng chục tiếng đồng hồ nhưng không ai nhận ra.
Đại phó Trần Đôn sốt ruột nhìn đồng hồ. Mãi đến lúc gã thuyền trưởng mệt nhoài nằm vật trên tay lái, ba thủy thủ phải khiêng tấm thân béo bệu của gã đặt nằm lên chiếc giường con kê dọc hành lang, đúng lúc ấy Trần Đôn mới bước vào buồng lái.
Vừa đặt đít lên ghế, chàng mừng rỡ nhận thấy trước mắt chàng là cả một thiên đường diệu vợi. Bình minh đang lên. Ánh mặt trời sáng rực ở phương Đông. Mặt biển yên lặng, lấp lánh, xinh đẹp vô ngần. Trần Đôn cho rằng mình là kẻ gặp thời. Tay trái giữ chặt tay lái, tay phải chàng lay tay trang và cố tăng tốc để tỏ rõ một năng lực phi thường. Nhưng con tàu dường như đã thoát khỏi sự điều khiển của người cầm lái từ lúc nào. Nó vẫn lao về hướng đông đông nam do một động lực nào đó mà không sao cắt nghĩa được. Trần Đôn toát mồ hôi trán. Chàng đưa tay lên dụi mắt ba lần nhưng vẫn không hiểu được mình đang sống trong mơ hay thực. Phó hai Mặc Văn Dũng dùng VHF liên lạc với trạm bờ nhưng không được. Nhìn cảnh đẹp như mơ, chàng thủy thủ đẹp trai Nguyễn Siêu bỗng cao hứng cất cao lời hát. Một đỗi, chàng trai ba mươi tuổi lần bước xuống cầu thang và ngắm lại bầu trời chung quanh. Chàng nổi gai ốc khi phát hiện một điều lạ lùng: cảnh vật nhìn từ buồng lái và cảnh vật nhìn ở boong tàu hoàn toàn trái ngược nhau! Điều mà chàng và mọi người trông thấy là một bầu trời dày đặc sương mù. Chốc chốc những đám mây đen ùn ùn kéo đến khiến vạn vật tối sầm. Những con tàu đủ quốc tịch băng băng lướt sóng với vẻ hùng tráng lạ thường. Nguyễn Siêu tìm gặp Trần Ban tại lan can. Trần Ban kiểm chứng lời Siêu nói, ngay sau đó, với một thái độ nghiêm túc khác thường. Đoạn hai người quyết định bằng mọi giá sẽ phá vỡ tấm kính tai hại đã gây biết bao lầm lạc kia. Trần Ban đi quanh boong tàu và hành lang, khi vào câu lạc bộ thuyền viên, cậu nhận thấy cả năm người phụ nữ đều đã mệt nhoài đi tìm chỗ nghỉ. Cậu đang phân vân thì chợt nghe những tiếng cãi vả dữ dội. Hóa ra giữa cha cậu và ông thuyền trưởng đang mâu thuẫn gay gắt. Bác Ngầu khư khư muốn đi tiếp hướng cũ, còn cha cậu thì kịch liệt phản đối vì nhận ra con tàu đang trở chứng, dù cha cậu có ngồi điều khiển cũng chẳng điều khiển được gì. Điều đáng nói là hầu hết thuyền viên trên boong, kẻ nhiều người ít, đều tỏ thái độ ủng hộ Trần Đôn ra mặt. Đức Ngầu cay cú:
- Tụi bây hùa nhau muốn chống đối tao hay sao? Mẹ kiếp! Vậy thì tao sẽ để mặc tụi bây muốn làm gì đó thì làm!
Nghe câu nói đầy oán trách ấy, Trần Đôn và các sĩ quan boong đều thấy chột dạ. Suy cho cùng, họ đã có với nhau hằng mấy chục năm gắn bó. Tình bạn giữa họ tuy không đến mức quá thân thiết, nhưng dẫu sao cũng không ai nỡ bỏ ai trong lúc hoạn nạn thế này. Phó hai Mặc Văn Dũng nói:
- Thật ra tụi em đã nhiều năm cùng anh lênh đênh trên biển cả. Giờ anh nói vậy tụi em thấy đau lòng lắm. Anh bình tĩnh lại. Anh muốn sao tụi em nghe vậy.
- Hừ! Đồ đạo đức giả! Tao không chịu nổi lũ khốn nạn như tụi bây đâu!. Đức Ngầu vùng vằng đứng phắt dậy. Gã dùng hết sức bình sinh xô ngã Trần Đôn và Dũng, xô ngã đám thủy thủ thân cận rồi ra lệnh thả xuồng cứu sinh xuống sát mạn tàu.
- Anh không thể làm thế được! - Trần Đôn bình tĩnh nói - Đây là chiếc xuồng đủ để cứu hơn phân nửa số thuyền viên. Một mình anh sử dụng nó thì đến lúc tụi em cần sẽ không có mà dùng. Anh nên nhớ còn trên tàu cả năm bà phụ nữ và thằng con trai sắp ra trường của em nữa mà. Anh tìm đường sống cho riêng anh, còn tụi em thì sao?
- Hừ! Mặc xác bọn bây! Nói rồi, gã hung hãn ném lại đằng sau một cái nhìn đầy thù hận và lao xuống chiếc xuồng cứu sinh nổ máy phóng đi.
Sóng vẫn đì độp vỗ vào mạn tàu. Trần Ban và Nguyễn Siêu lợi dụng lúc trời nhá nhem ném một tấm sắt to lên tấm kính buồng lái. Một tiếng "choảng" sắc lạnh. Trần Đôn đang ngồi nơi ghế lái bỗng bừng đôi mắt như tỉnh cơn mê. Chàng trố mắt ngó quanh chân trời xanh xám đang bày ra trước mắt. Xen lẫn giữa những chiếc tàu buồm trăm hồng nghìn tía là những con sóng dật dờ, vẩn vơ không định hướng. Màu nước biển đục ngầu lững thững trôi dưới một vầng trăng già buồn ảo nảo. Trần Đôn không cầm được nước mắt. Chàng không ngờ sắc nước màu trời nơi đây bi thương đến thế. Chàng lẩm bẩm:
- Ta một đời lênh đênh trên biển cả. Những tưởng mang lại cho con cháu một chân trời đầy ánh sáng, một hướng đi thẳng tắp đến vinh quang. Nào ngờ.... Nói xong, chàng ghì chặt tay lái, ra lệnh tiến thẳng theo hướng đông. Nhưng nghiệt ngã một điều, chiếc la bàn bây giờ vẫn là chiếc la bàn cũ kỹ và đang đứng khựng lại không hoạt động được gì. Trần Đôn mất phương hướng, rơi vào vòng luẩn quanh luẩn quẩn, chẳng mò được lối đi. Trần Ban và Nguyễn Siêu cùng la lớn:
- Trời đất quỷ thần ơi! Chẳng lẽ tất cả chúng ta không tìm ra phương hướng nào để đi tiếp hay sao? Nói rồi, Ban và Siêu đến bên cạnh Trần Đôn, cả ba đăm chiêu vỗ đầu đập trán trông thật đáng thương.
Trời bây giờ vẫn xám xịt một màu. Lương thực trên tàu đã dần dần cạn khô. Nhưng tất cả mọi người, kể cả mấy phụ nữ sức đã mòn, lực đã kiệt, kẻ nôn thốc nôn tháo, người xanh lét xanh lơ, tất cả đều xích lại bên nhau quyết tìm cho ra một hướng đi ngập tràn ánh sáng. Trần Ban lạc quan nói:
- Con tàu giờ đây không còn bị lệ thuộc gì vào hướng đi cũ nữa. Chúng ta hãy cố sức mà lèo lái ba à!
Cùng với một ngọn nến vừa thắp sáng trên tay, Trần Ban bước vào buồng lái với một tâm trạng đầy phấn khích. Nụ cười trên môi cậu mới thật tươi tắn và đáng yêu làm sao.
4. Cả phòng xử án im phăng phắc khi gã thuyền trưởng chống cây gậy gỗ chậm rãi bước vào. Bác sĩ Hang Ming Lock cùng Vân Anh và các đồng nghiệp bệnh viện Singapore được mời ngồi ở dãy ghế đầu. Luật sư Thịnh khéo léo sắp xếp để mời thuyền trưởng Đức Ngầu ngồi lên một chiếc ghế xoay có tay vịn đặt ở nơi thuận tiện nhất.
Gã thuyền trưởng đi đứng khó khăn. Gã khoác một chiếc áo màu xám tro rộng thùng thình phủ từ cổ xuống gần sát đất. Nếu không nhìn sâu vào đôi mắt, trông gã giống hệt một thầy tỳ kheo thường đi khất thực dọc đường. Lấp ló dưới tà áo rộng kéo lê sát mặt đất là một đôi giày đen bóng. Nhưng quái ác, đó là một đôi giày lộ ra hai cái gót ở đằng trước, còn hai cái mũi giày thì lại lè tè lê lết ở phía sau! Khi gã ngồi xuống ghế mới lạ làm sao! Gã phải tự động xoay ghế 180 độ thì mới có được một khuôn mặt đàng hoàng, bề thế để nhìn về phía mọi người!
Thời gian không đủ để quan sát nhiều hơn. Sau phần thủ tục đầy tính nghiệp vụ rồi kiên nhẫn nghe xong bản cáo trạng dài lê thê, hội đồng xét xử bắt đầu thẩm vấn. Bị cáo Hang Ming Lock gương mặt điềm nhiên và hơi quá tự tin. Chàng không quá chăm chú khi nghe những câu hỏi của thẩm phán chủ toạ phiên toà và hai hội thẩm. Nhưng chàng đặc biệt chú tâm tới những câu gặng hỏi gay gắt của Luật sư Thịnh:
- Theo lời khai đầy đủ của thân chủ tôi đây thì rõ ràng sự bôi nhọ, sự giễu cợt, sự khinh miệt phi lý của bác sĩ Hang Ming Lock và toàn thể nhân viên có mặt hôm đó là không thể dung thứ được. Ông Hang đồng ý với lời luận tội của kiểm sát viên giữ quyền công tố và những lập luận chín chắn của tôi rồi chứ? Ông thừa biết là ông đáng tội rồi chứ? Ông không còn gì để chối cãi nữa phải không?
Cả phòng xét xử im thin thít. Vị thẩm phán chủ toạ phiên toà chau mày:
- Luật sư Thịnh nóng nảy rồi đó. Sau khi nắm bắt ngần ấy thông tin, tôi muốn biết rõ tại sao tất cả nhân viên bệnh viện tại phòng bác sĩ Hang hôm đó lại hùa nhau cười ầm lên cùng một lúc và cái mà bác sĩ Hang gọi là chứng bệnh của ông Ngầu thực ra là bệnh gì?
- Không phải cùng một lúc. Luật sư Thịnh bốc đồng nói vang lên. Chính ông Hang là bác sĩ giỏi và có uy tín nhất tại bệnh viện Singapore. Nhưng ông ta lại là người cầm đầu trong đám những người cười cợt khiếm nhã đó.
- Ông luật sư! Nếu vậy ông có thể giải thích tại sao tất cả, không trừ một ai đều khai là họ không thể nhịn cười được? Tất cả những người có mặt đều cười vang, cười sặc sụa, cười nôn ra mật xanh mật vàng, cười không sao kiềm chế được. Tại sao vậy?
- Ông hãy hỏi những người đã từng tham gia vào đó thì rõ! Tôi chưa hề hay biết gì về lý do tại sao họ lại cười. Vị luật sư cố nhẫn nhịn nói.
- Chẳng có gì phải phân tích nữa!. Một người phụ nữ lạ mặt bỗng lên tiếng từ hàng ghế thứ ba. Tất cả cử toạ cùng nhìn về phía bà. Đó là một người tóc hoa râm, trạc năm mươi tuổi, dáng dấp cao ráo, gương mặt sáng rỡ lạ lùng. Đức Ngầu khẽ ồ lên một tiếng khi nhận ra bà là người đã từng tranh cãi với ông ngay trên buồng lái.
- Nói về căn bệnh quái lạ này, tôi xin phát biểu. Tôi là người cùng hội cùng thuyền với ngài thuyền trưởng đây chứ chẳng phải ai xa lạ. Người phụ nữ quắc thước đứng hẳn lên, chiếc áo dài của bà quả thật khít khao, đẹp mắt không chê vào đâu được. Chúng tôi cùng ở trên con tàu Đại ngàn 07, ra khơi cách đây hai tháng. Sau khi ông Đức Ngầu bỏ mặc anh em thuyền viên và leo lên chiếc xuồng cứu sinh tìm sự an toàn cho riêng mình, con tàu vẫn liên tục gặp nhiều tai ương. Một thuỷ thủ trẻ bắt chước ông, bỏ mặc đồng đội trong lúc hoạn nạn. Đêm hôm, thừa lúc mọi người gần như kiệt sức, hắn đánh cắp chiếc bè cứu sinh rồi một mình quay vào bờ. Nào ngờ sáng sớm, bão to, bè lật. Nếu đại phó Trần Đôn không liều mình phóng xuống biển xốc hắn lên và ra sức cứu mạng thì hắn đã nghẻo từ lâu rồi. Nhưng, thưa quý vị, điều đáng nói là, khi tỉnh ra, hắn vô cùng xấu hổ vì bị một căn bệnh kỳ lạ. Căn bệnh đó ra sao thì chính ông Đức Ngầu và các bác sĩ bệnh viện Singapore biết rõ hơn ai hết.
- Vâng, xin cám ơn bà. Vị thẩm phán cười nụ. Bây giờ xin mời bác sĩ Vân Anh phát biểu.
- Thưa tất cả quý vị. Tôi không dám xúc phạm ông Đức Ngầu vì thật ra giữa tôi và ông chưa hề có mối quan hệ nào cả. Chỉ đơn giản một điều là khi nhìn thấy hình dạng của ông quá khác lạ so với một người bình thường, tôi đã không sao nhịn cười được. Bệnh của ông ta là bệnh khó. Bác sĩ Hang gọi bệnh này là chứng trở mặt 180 độ.
- Cái gì? Trở mặt 180 độ? Bệnh gì kỳ vậy?. Ông thẩm phán nheo mày hỏi.
- Cách bột phát chứng bệnh này rất lạ. Đột nhiên phát bệnh là toàn phát luôn. Không có giai đoạn tiềm tàng, ủ bệnh gì cả. Theo bác sĩ Hang, có người kình cãi dữ dội không ai cãi lại nổi, về nhà bỗng nhiên thấy mình ngã bệnh. Cũng có người ăn nói ngon lành, lời chắc như đinh đóng cột, ai cũng tưởng thánh nhân, hoá ra sáng ngày bị bệnh. Nhưng nghiệt lắm! Bị bệnh này xấu hổ chết bỏ mà không thể nào chui đầu đi đâu được!
- Cách chữa trị thế nào vậy bác sĩ?. Vị hội thẩm bên phải hỏi.
- Chứng này không có thuốc chữa. Thuốc Tây thuốc Ta gì cũng chịu thua. Nhưng theo bác sĩ Hang Ming Lock thì có thể giải phẫu được. Mổ xong mọi chuyện tốt đẹp luôn.
- Hiện nay trên thế giới chứng bệnh này có nhiều không? Ai chữa được bệnh này?. Vị hội thẩm bên trái hỏi.
- Trước kia không biết sao, chứ thời bây giờ bệnh này nhiều vô số kể. Nhưng đa phần họ giấu bệnh. Họ giấu bệnh kỹ lắm! Nhiều người bệnh đã lên đến đỉnh điểm mà làng trên xóm dưới chẳng ai hay biết gì cả. Đùng một cái bệnh toàn phát luôn. Phải mổ xẻ kinh lắm, hiểu biết sâu sắc lắm, chịu khó chịu khổ nhiều lắm mới mong tìm được cách chữa. Ví dụ ông Đức Ngầu, nếu ông xích mích nặng với bác sĩ Hang thì hết đường chữa trị rồi!
- Sao kỳ vậy?. Vị thẩm phán hỏi.
- Bởi vì bác sĩ Hang là người có khả năng mổ sắp xếp lại các xương cột sống cổ, cắt bớt hoặc chắp nối các cơ vùng cổ và hướng dẫn người bệnh tập lý liệu pháp. Bác sĩ Hang có quyền nhận lời mổ, hoặc từ chối.
Đức Ngầu xanh mặt. Gã hoàn toàn không ngờ phiên toà hôm nay lại diễn ra một cách quái đản như thế. Ban đầu gã nhớm người lên định ngắt lời người phụ nữ quái quỷ kia, nhưng luật sư Thịnh can ngăn. Tiếp đến, gã định nhổm người dậy nện cho con mụ bác sĩ trẻ kia một gậy nên thân, nhưng gã loay hoay mãi mà không tự đứng lên được. Đến giờ phút này, hiểu được uy tín chuyên môn của Hang Ming Lock, tâm trí gã vụt bay đi phân nửa vì cơ hội chữa trị đang có nguy cơ tan thành mây khói. Không! Gã không thể tiếp tục sống như thế này được đâu! Thà rằng vào thuở cha sinh mẹ đẻ có vấn đề gì thì cam lòng gánh chịu. Đằng này, đang lúc hăm hở sống, mà bỗng nhiên mang cái dị dạng này thật không sao chịu được. Nghĩ thế, gã kiên nhẫn cắn răng, ngồi lắng nghe giới chuyên môn tiếp tục trình bày.
- Tôi quyết không chịu bó tay nếu quả thật phẫu thuật có lợi cho người bệnh. Bác sĩ Hang khẳng định. Vừa nói chàng vừa nhìn về phía Đức Ngầu như để vấn an.
- Chúng tôi không hề chất vấn về việc chữa trị cho ông Đức Ngầu. Bây giờ chúng tôi muốn biết tại sao các bác sĩ lại vui cười thái quá như vậy? Và giờ đây các ông đã hiểu rõ tội lỗi của mình chưa? Yêu cầu ông Hang trả lời. Vị thẩm phán nghiêm nghị nói:
- Được!
Hang đứng dậy, điềm nhiên đáp:
- Thưa hội đồng xét xử, trước khi trả lời câu hỏi của chủ toạ phiên toà, cho phép tôi được xác minh lại một sự kiện có liên quan đến lời khai chi tiết cuả ông Đức Ngầu. Ông ta quả quyết rằng vào ngày 30 tháng 8, do nhân viên bệnh viện cười cợt chế nhạo ông, nên ông đã bước vội một cách không tự chủ, sau đó ngã nhào xuống sàn nhà gây ra một vết thương ở vùng thắt lưng. Vậy vết thương đó nằm ở đâu? Nếu tôi nhìn thấy vết thương đó thì tôi mới tin lời khai của ông Đức Ngầu và lời buộc tội của ông kiểm sát viên được!
- Đó là một việc quá dễ dàng. Nào ông Đức Ngầu! Ông vui lòng đứng lên để quý bác sĩ ở bệnh viện hiểu được họ đã gây ra những gì cho ông.
Đức Ngầu tròn xoe đôi mắt. Một mặt ông không muốn để lộ cơ thể của mình ở chỗ đông người. Một mặt ông không muốn dồn bác sĩ Hang đến chân tường. Luật sư Thịnh giục:
- Đến nước này mà ông không đứng lên thì ông không đánh gục đối phương được. Ông phải nghĩ tới thắng lợi trong phiên xét xử này chứ! Vừa nói, luật sư vừa khó nhọc đỡ đôi vai cuả thân chủ dậy và mạnh dạn cởi phăng chiếc áo của ông ta ra.
Tất cả mọi người có mặt đều trở nên nhốn nháo. Toàn thể cử toạ ở tất cả dãy ghế cuối cùng tranh nhau đứng nhón cả người lên để cố xem cho kỳ được. Tất cả thành viên của hội đồng xét xử đều chồm người tới, trố mắt nhìn. Họ thấy gì?
Liền kề ngay dưới khuôn mặt nhợt nhạt của thuyền trưởng Đức Ngầu không phải là cái cổ ba ngấn quý phái của ông. Tiếp đến cũng không phải là cái vồng ngực rắn rỏi của một người chưa tách rời khỏi giới lao động. Kế đó, chẳng có cái bụng ăm ắp mỡ thường ngày của ông. Tất cả trố mắt nhận ra: ngay dưới chiếc cằm của gã là cái gáy xếp ly. Kế đó là vùng lưng, với hai bả vai ở hai bên và cột sống lưng nằm ngay chính giữa. Dưới vùng thắt lưng là hai cái mông tròn um tròn ủm nằm khuất sau lớp vải quần thun xanh. Quỷ tha ma bắt! Vậy là ma vương đã xoay đầu, vặn cổ gã rồi! Sau mười giây chăm chú nhìn, mọi người đồng loạt phá lên cười rũ rượi. Cười giòn tan. Cười sặc sà sặc sụa. Cười như chưa bao giờ được cười trong đời! Luật sư Thịnh quyết tâm nhịn cười. Nhưng không nhịn được. Thẩm phán và hai hội thẩm quyết tâm giữ phong cách của những người cầm cân nảy mực. Nhưng không nhịn cười được. Bác sĩ Hang và những người cùng khoa đã một lần sơ suất, quyết không cười. Nhưng chẳng thể nào nhịn cười được. Người phụ nữ thành viên của Hội Những Người Yêu Biển đã từng ôm bụng cười ngắt nga ngắt ngoẻo khi nhìn trân trân vào cái thân thể kỳ quái của tên thuỷ thủ mắc chứng trở mặt, vậy mà vẫn không nhịn cười được. Toàn thể phòng xét xử biến thành một trận cười khoái chí, cười bò lăn bò càn, cười nôn thốc nôn tháo, cười như một khúc hùng ca. Tiếng cười bay ra khắp hành lang toà án. Tiếng cười vọng tới các phòng ốc nghiêm trang nhất, buồn tẻ nhất, lạnh lẽo nhất. Tiếng cười xoáy vào tận tâm can gã thuyền trưởng. Gã gầm lên giận dữ:
- Im đi! Im hết đi! Tất cả tụi bây là đươi ươi! Là yêu tinh đội lốt người! Đức Ngầu rống lên, gào lên, hét lên. Vang động cả căn phòng.
Chợt nhìn thấy bác sĩ Hang trong đám người ngất ngưởng, gã quỳ mọp xuống khẩn nài:
- Bác sĩ ơi! Hãy cứu tôi! Tôi không muốn kéo dài tình trạng này một giây một phút nào nữa cả! Hãy cứu tôi! Hãy cứu tôi!
Vừa tha thiết khẩn cầu, đôi bàn tay gã vừa níu chặt lấy ống quần của Hang. Chàng bác sĩ xúc động rơi nước mắt. Phía bên ngoài, nơi vườn hoa, dưới ánh nắng ban trưa oi ả, những bông hoa bật nụ đỏ tươi. Chẳng sót một bông hoa nào không chịu nở.
5. Gần như tất cả những gì người ta đoán biết về hậu vận của con tàu Đại Ngàn 07 là dựa vào lời kể của người phụ nữ đứng tuổi: bà Mai - người đã hai lần gan góc mặt đối mặt với thuyền trưởng Đức Ngầu. Vì sức chịu đựng có hạn, bà cùng hai phụ nữ khác được một thuỷ thủ dạn dày kinh nghiệm đưa xuống một chiếc bè cứu sinh và quay vào bờ theo lệnh của đại phó Trần Đôn.
Tất cả những thuyền viên có mặt trên tàu đều đã trải qua những ngày tháng đói lả, kiệt sức trên con tàu nghiệt ngã. Hằng ngày, Bà Mai đã ra đứng trên bờ cát ngóng trông những người đi biển trở về. Bà đã trông ngóng như thế cho đến khi đôi mắt mỏi mòn, mái tóc bạc phơ, làn da rám nắng. Đôi đầu gối bà đau buốt, tê cóng như muốn khuỵu xuống trên đụn cát, vậy mà bóng dáng con tàu vẫn biền biệt không biết ở nơi đâu.
Có tin đồn rằng tất cả thuyền viên đều đói rũ và chết dần chết mòn trên con tàu xúi quẩy ấy. Con tàu không người lái đã bị sóng gió đánh chìm lỉm ở ngoài khơi, không có ngày trở lại. Cũng có tin đồn con tàu ma quái ấy gặp được vận may: một chiếc tàu lớn đã kịp thời cứu tất cả mọi người thoát cơn nguy khốn. Hiện nay tất cả đều sống sót nhưng họ phải sống vất va vất vưởng nơi đất khách quê người. Một vài người đoán rằng dường như con tàu trôi dạt vào một hoang đảo, mọi người đã gởi gắm cuộc đời của mình nơi vùng đất xa lạ ấy và không biết cách gì để trở lại quê hương.
Những người lạc quan hơn thì tin rằng tất cả mọi thuyền viên đều đã đồng tâm hiệp lực để cùng nhau lèo lái con tàu đi đến bến bờ bình an. Rốt cuộc họ đã tìm ra tia sáng ở cuối đường hầm nhờ vào một quyết tâm cao và sự cộng đồng trách nhiệm, chẳng ai lừa dối ai, chẳng ai cậy quyền chèn ép ai. Sự đồng thuận cuối cùng họ đạt được chính là nhờ họ tìm thấy tiếng nói chung chứ không hề cậy vào bạo lực.
Hai nhà ngoại cảm lừng danh nhất Việt Nam thì cho rằng con tàu vẫn lênh đênh trên biển cả. Những người làm chủ con tàu vẫn hô hào bám theo hướng đông mà đi, nhưng với lòng cởi mở của Trần Đôn, sự tham gia nhiệt tình của những bạn trẻ như Nguyễn Siêu và Trần Ban, con tàu đang chầm chậm tiến về phía trước.
Ngày ngày, bà Mai vẫn đăm đăm hướng mắt nhìn ra biển. Bà đau đáu trông cái ngày tin lành đến với tất cả mọi người. Niềm hy vọng của bà cứ lớn dần lên như vầng thái dương toả sáng ở chân trời.
T.N.L

Mênh mang chiều An Dũ

Sun, 30 Nov 2008 10:36:24 +0700

LÊ HOÀI LƯƠNG

"Thằng Dự đó hả? Chờ chú chút nghen!" Chú Mười nhận ra tôi từ tít xa. Chú đang thăm rập ghẹ. Triều bắt đầu mẩy: cữ này thường trúng. Tháng tám xùng xình hai con nước, triều không lớn. Đã bắt đầu có nước nguồn nên cửa mênh mang. Chắc chẳng liên quan gì nhau nhưng lúc nước lên tôi luôn có cảm giác mọi âm thanh theo sóng mà vào bờ. Đấy, tiếng chú Mười. Con ghẹ rơi bộp vô sõng. Mái chèo. Lộp rộp be sõng tấp trụ chồ. À, chú kéo rớ. Dây chằng nghiến rin rít trục quay gấp gáp nâng dàn chống trồi đều tấm lưới lên mặt nước. Mấy con nhạn biển trắng loá đã nhao lại kêu lắc chắc. Chú Mười gài chốt rồi bơi sõng nhanh ra suỳ suỳ đuổi. Đáy rớ còn chìm một ít dưới nước, chú túm lưới giũ dồn rồi trút đãy. Lại chồ tháo chốt, trục quay rong róc tuôn, dàn lưới trầm nhanh xuống nước chỉ còn lại mấy con chim nuối tiếc nhìn những vòng sóng.

Tôi quen gia đình chú Mười từ trận lụt chín chín. Danh sách cứu trợ ở xã ghi tên ông Trần Muôn, cựu chiến binh tàu không số. Thấy những người lính đến nhà chú mừng chảy nước mắt. "Các anh còn nhớ đến tôi là quý lắm rồi!" Chú không nhận gì cho mình cả, bảo còn xoay sở được rồi vác thùng mì tôm hãnh diện đi phát cho hàng xóm, những người khó khăn hơn. Lần sau đi công tác tôi ghé thăm. Dạo ấy chú còn làm lưới một, có mớ cá đối lá, kẹp vỉ nướng thơm lừng. Chưa bao giờ tôi được ăn cá ngon như buổi chiều tháng chạp se lạnh năm ấy. Con đối có nước bạc, bụng đầy mỡ cứ xèo xèo trên bếp. Chú bắt thím Mười vô xóm kiếm cho được lá mơ hàng rào và mấy tép sả. Thịt cá hôi hổi cuốn lá mơ chấm muối ớt rồi cắn kèm một khúc sả tươi giòn ngọt hăng nồng, chiêu một ngụm đế. Cha chả là ngon. Chú thích thú nghe tôi trầm trồ cách ăn cá nướng. Bạn có tin không, hạnh phúc trong đời này diễn ra hàng ngày và đơn giản lắm... Sáng dậy thấy tôi ngồi ghi ghi chép chép, chú bảo: "Hồi hôm mầy hỏi chuyện chú để đăng báo à? Thôi dẹp đi nghen! Thời đó ai cũng vậy hết!" Thời đó là những năm chiến tranh.

Sau trận ngâm mình chống càn ở Thiện Chánh năm năm ba, anh du kích Trần Muôn được kết nạp Đảng và vào bộ đội. Cưới vợ nửa tháng là đi tập kết. Đợt hai trăm ngày phía bắc cầu Bồng Sơn. Thím mầy dân Thiện Chánh hát múa hay lắm. Bả mê chú đánh giặc giỏi và có cái mác bộ đội. Gái ham tài mà! Tài quá hén, lặn hơn hai chục năm chớ gì? Thím Mười ngồi cạnh lườm chú, lên tiếng. Đã ngoài sáu mươi thím vẫn còn có nét lắm. Thì sau giải phóng tui bù gấp thằng Ngàn thằng Vạn cho bà rồi. Thời đó ai cũng vậy chớ riêng gì mình. Do thằng địch nó phá cái Hiệp Định chớ phải tui kém tài đâu? Cái đận tháng mười năm sáu tư, khi tàu không số vô Lộ Diêu mình đây là một thử thách quá sức đối với chú. Thằng Dự có vợ rồi là hiểu. Lúc chuyển hàng chú cứ căng bét mắt trong đêm xem có thím mầy không. Ừ thì làm sao hỏi thăm được, tuyệt mật mà. Chỉ mình đồng chí thuyền trưởng biết toạ độ và mật khẩu, ám hiệu. Mấy giờ neo đậu chờ bắt liên lạc, những quầng sáng đèn dộng soi chập chờn cảnh vật, nghe tiếng sóng quen thuộc chú bủn rủn tay chân. Hỏi thì biết đúng quê mình, nhà mình trong đó! Cháu mầy có chữ nghĩa có thể nói được tâm trạng chú lúc ấy, mười năm đằng đẵng tít mù và máu lửa vậy mà bỗng mấy sải bơi là có thể chạm vào bờ đất quê mình, gặp lại người thân. Thì ruột gan mình nghĩ vậy chớ lúc đó đâu biết bà đã lên Ban Mê Thuột, đâu biết mẹ đã mất...

"Thằng Dự bữa nay trúng rồi. Ghẹ ngon lắm! Hà hà, cái bộ bề ngang bề dài bằng nhau của mầy xa mấy chú cũng nhận ra ngay!" Chú cặp sõng ơi ới gọi thím Mười lấy cái thau nhựa. Đã thiệt. Mớ cua, ghẹ bò rào rào, mấy con tôm bạc, tôm rằn nhảy tanh tách, cá đối cá liệc tươi rói. Thằng Vạn mới gởi thơ về. Lại cái sạp tre kia nằm cho mát, chú rửa ráy chút. Mới làm mùa hè, bữa mầy ra đã có đâu. Cái sạp dưới bóng tra, chìa hẳn ra nước lúc nãy thím Mười bảo ổng làm chỗ ngồi nhậu. Có mấy ông bạn già trong xóm nhiều bữa trưa qua nằm mát. Lai rai thôi chớ không uống nhiều. Sông nước mà cháu. Gặp mầy ổng mới tới bến. Một già một trẻ mà ưa nhau dữ không biết.

Tôi làm truyền hình quân đội tiếp xúc với cuộc đời và số phận, tính cách của những người lính, những cựu binh mọi thời không ít vậy mà, bà thím nói đúng, gặp cái hồn nhiên vô ngần của chú Mười mà giật mình trước vô biên cuộc đời. Tạng người của Dự là vậy, hăm hở, có trách nhiệm với công việc và ngây thơ. Đêm ngủ lại nhà cựu binh Trần Muôn về anh đã gõ cửa mấy nơi đặt vấn đề chính sách cho ông...

Đó là chuyến đi thứ sáu của chiến sĩ Trần Muôn, tháng ba năm bảy lăm, điểm giao hàng là Vũng Rô. Nơi đây anh đã từng là người duy nhất sống sót của chuyến tàu bi hùng lần trước. Trong vòng vây của nhiều tàu chiến địch, con tàu cũ kỹ lành hiền từng bất ngờ qua bao mưa bão trên lộ trình vào nam ra bắc kỳ diệu một hải đồ được vẽ bằng trí tuệ và tình cảm thiêng liêng của những trái tim mạnh hơn cái chết bởi vì mỗi ngọn lửa âm trầm ấy không được quyền toả sáng cho chính mình, nó lặng vào đám cháy lớn của cả Miền Nam ruột thịt mà những tiếng nổ dội vào đầu thù chỉ là biểu hiện cụ thể của niềm hoan hỉ lớn lao về sự toàn tâm toàn ý một dân tộc không thể bị chia lìa bằng súng gươm và mưu toan áp đặt cho quyền lợi những cá nhân những thế lực nguỵ tạo- phải, con tàu ấy đã bất đắc dĩ một lần khẳng định mình trực diện với kẻ thù bằng cuộc chống trả ngoan cường trước khi hoà vào sóng nước huyền thoại. Anh, suốt đời không quên gương mặt thanh thản của người thuyền trưởng trong chập chờn pháo sáng gắng gượng ra mệnh lệnh cuối cùng, đôi môi ấy đã mỉm cười trước khi tắt nghỉ. Người thủ trưởng trực tiếp này là con trai một sĩ quan cao cấp hải quân hơn một tháng trời lạnh lùng ra những nghiêm lệnh dứt khoát lúc đưa tàu ra hải phận quốc tế, khi quành vào uể oải phơi lưới đầy khoang, điềm tĩnh đánh lừa tàu tuần tra địch... chàng trai có học mới hai ba này chưa bao giờ nở một nụ cười. Anh bước ra khoang kịp nhìn các vị trí đồng đội một lần qua những lằn đạn lửa điểm xạ của địch tự do soi mói trước khi quầng lửa loá bùng lên. Có lẽ anh tỉnh ngay khi bị quăng mạnh xuống nước và bơi, theo quán tính của người sông nước, rất lâu sau mới dần định hướng vào bóng núi châp chờn... Gần hai tháng sau, ngược tuyến Trường Sơn, chiến sĩ Trần Muôn trực tiếp báo cáo với cấp trên những diễn biến cuối cùng không quên chi tiết cái mỉm cười duy nhất và thanh thản của thuyền trưởng...

Đã một tuần đất liền không có tín hiệu. Lương thực và nước uống cũng hết sạch. Chiến sĩ người Phú Yên được cử bơi thúng vào tìm bắt liên lạc. Không còn cách nào khác. Mấy giờ sau một chiếc ghe máy nhỏ của ngư dân chạy ra, từ rất xa đã vang lên tiếng gào như điên như cuồng vì hạnh phúc, lặp đi lặp lại nội dung thông tin quá sức chịu đựng của mọi người: "Giải phóng rồi các đồng chí ơ...i! Miền Nam... giải phóng rồi... anh em ơi!..."

"Sáng hôm sau mạnh ai nấy giải tán về quê à?"

"Còn đồng chí thuyền trưởng chớ. Anh ấy còn trách nhiệm với con tàu và số vũ khí. Mới năm ngoái đây, anh Tam Phú Yên có tìm ra thăm chú. Ổng làm sui ở Hoài Nhơn mình nè, con ông Hào huyện đội. Hỏi chuyện riết rồi điện xuống xã, địa phương trả lời có ông Trần Muôn tập kết, ngay sau giải phóng là về không biết phải không. Anh em gặp nhau mừng như cha chết sống lại."

"Hồi đó sao chú không ra lại đơn vị xin chuyển công tác về trong này?"

"Chú theo Đảng, theo Bác Hồ đánh giặc, hết giặc thì về. Học bình dân thời chín năm mấy chữ rớt dần trong chiến tranh, đọc cái công văn chưa thông thì làm được gì. Mình dân chài lưới thì về sông nước quê hương. Với lại cháu biết không, mới vừa tranh tre che tạm lại cái chòi thì thím mầy từ Buôn Hồ ào về. Bả nói linh tính sao đó, thiệt lạ. Mấy lần bả có cảm giác chú ở đâu đó rất gần thì y chang là những chuyến vào nam của chú. Chú định che cái chỗ đốt nhang cha mẹ xong là đi tìm ai ngờ cũng thành lót ổ đón bả. Thì phải trả nợ hai mươi năm đã chớ, sinh thằng Ngàn thằng Vạn cho bả là chú quá hạnh phúc rồi chẳng màng gì hơn. Nghĩ lại thấy mình may mắn. Hàng vạn đồng chí hy sinh có ai tính tới được thua gì cho riêng mình đâu. À, sau khi bà mất thím mầy mới lên Tây nguyên chớ, theo một đường dây cơ sở, tránh bọn nguỵ tề ấy mà. Bả hoạt động hợp pháp ở đồn điền cà phê. Về đây cũng làm cán bộ phụ nữ xã mấy năm mới nghỉ."

"Thơ thằng Vạn nè. Cháu coi có vẻ nó muốn ở lại phục vụ lâu dài trong quân đội. Bữa thằng Ngàn về bực mình lắm, bảo em nó giỏi nghề đang trông hết nghĩa vụ về, làm ăn đang ngon. Chú thì không ép. Kệ nó. Mỗi đứa một sở thích chớ. Miễn sống ngay thẳng là được. Thằng anh mới lớp bảy học không vô còn nó đã hết mười hai, coi như có chữ nhất nhà chú. Quân đội giờ cần người có trình độ, khác thời trước."

"Ghe thằng Ngàn đang làm ở đâu chú?"

"Thì cũng trong Vũng Tàu"

"Ông nữa. Thím Mười bưng rổ ghẹ hấp ngui ngút ra, cải chính. Nó chuyển Bình Thuận mấy tháng nay rồi."

"Thì Bình Thuận. Bà ngồi chơi luôn với thằng Dự."

"Thôi để chú cháu ông tự do. Tui qua thăm đẻ con Thắm nhà Lành. Sẵn có mấy con tôm."

Tôi đọc xong mấy lá thư. Chú Mười xếp lại cẩn thận rồi hỏi mầy thấy chú nói có đúng không. Tôi rót rượu. Chú lựa lựa đưa tôi con ghẹ cốm, không ngon chú chịu trách nhiệm, hà hà, như nàng mang guốc. Mầy hứa lèo hoài sao không chở thím nó ra chơi. Tao đủ gạo nuôi vợ chồng bay một tháng.

Chiều xuống dần. Làng biển Kim Giao trước cửa san sát những ngôi nhà hiện đại như phố. Phù sa sông Lại Giang được sóng biển hàng trăm năm vun thành động cát dài và làng mọc lên. Cửa An Dũ vòng ra phía bắc. Nơi từng có những trận thuỷ chiến trong lịch sử thì bây giờ lúc triều xuống thuyền nhỏ cũng khó qua, dù sao, sông vẫn còn đó và đây là nơi dòng sông ngỡ ngàng nhận ra sự kết thúc đáng ngạc nhiên của náo nức tìm về biển cả. Hai người đàn ông hai thế hệ lặng ngắm chiều cạn bằng hai tâm trạng khác nhau. Dự lang thang mơ mộng vào miền cũ kỹ dâu bể và tồn tại còn cựu binh Trần Muôn hài lòng thấy cậu lưới gõ hàng xóm đang bủa bao vũng cồn. Thằng Ngàn sắm cái rớ để cha ổn định trước nhà khỏi long rong sông nước gió máy nhưng làm mất cái hứng thú chủ động cho từng con nước loại cá. Ờ cũng được cái bất ngờ mỗi lần đạp rớ. Mẹ thằng Ngàn đi chợ thường có món ghé cho cháu nội. Chỉ còn lo vợ thằng Vạn nữa là yên. Cuộc sống thật dễ chịu...

"Cá cơm An Dũ nổi tiếng mấy năm nay thưa hẳn, cũng tiếc hở chú?"

"Ờ cắc cớ thiệt. Mọi năm tới mùa tối ra bãi kéo lưới rùng một mẻ cả rổ. Rửa sạch cát hấp lên cuốn bánh tráng rau sống hết sẩy. Biển cũng lạ, con cá ngon theo vùng nước. Cháu có học biết nhiều. Chú chỉ loanh quanh ba cái chuyện sông nước ở đây. Thế hệ bọn bay khá, thời chú chỉ biết đánh giặc."

"Không đâu chú! Thời ấy con người sống có nghĩa khí và đức hy sinh. Tụi cháu may mắn sống trong thời bình có chút chữ nghĩa, chưa biết nên cơm cháo gì."

"Mầy nói đúng gan ruột chú. Đời chú nghiệm lại chỉ có hai thứ quý giá là quê hương và đồng đội. Xong nhiệm vụ là chạy ào về quê. Được sống với vợ con, sông nước của mình thì điều quý nhứt còn lại trong lòng chú là cái tình của người lính. Cháu mầy nói nghĩa khí hay lắm. Đúng, nghĩa khí. Thời đó là vậy!"

"Tui dọn cơm nghen?"

"Từ từ. Chú cháu tui còn nhậu lâu. Bà ra đây coi thằng Dự theo kịp ông già không. Hà hà, lính già còn gân lắm chớ bà tưởng! Bà ra quéo tay với thằng Dự hẹn chắc mùa mưa này sắp xếp vô Quy Nhơn thăm vợ chồng con cái nó một lần rồi đi Tuy An, phải tới anh Tam chớ. Tuổi mình sống nay chết mai biết đâu được?"

Dự đã không có cơ hội đai ông già món heo sữa quay như vợ chồng tính. Vác máy ra tới huyện đội chuẩn bị làm công tác tuyển quân anh bàng hoàng nghe tin cựu binh tàu không số Trần Muôn chết nước. Mùa lũ vừa rồi. Ngay trước nhà ông, cửa An Dũ.

Tôi lạy chú Mười không cầm được nước mắt. Chú nợ vợ chồng cháu và chú Tam một lời hứa, Chú Mười ơi!

Mưa nguồn ổng không để ý. Kéo liên tục mà mẻ nào cũng một hai con tràu, con chép, ổng mê. Tới chừng nước thắt quá thím gọi gắt, ổng gỡ rớ, lầy cầy sao đó mà úp sõng. Chuyện này xảy ra hoài, ổng lật lên hoặc bơi vô là thường. Ai ngờ mất tăm mất tích lâu quá thím mới kêu bà con. Nước dưng chóng mặt ai cũng chỉ đứng ngó cầu trời. Không trách họ được cháu à. Tới chiều nước rọt mới túa đi tìm. Ổng bị rớ guộn.

Thím Mười ngồi trên sạp tre kể cho tôi nghe bằng giọng ráo hoảnh. Mắt bà cứ chong ra hướng chồng cắm rớ trước đây. Cửa sông mùa này mênh mang nước...

L.H.L

Vết rạn

Thu, 13 Nov 2008 09:45:36 +0700

LÊ XUÂN TIẾN

Chỉ trong mười ngày, Nguyễn Huệ đem quân dẹp yên xứ Bắc. Sợ Nguyễn Huệ chuyên quyền, chúa Tây Sơn Nguyễn Nhạc vội vàng mang 500 quân ra Bắc. Đi đường bị thổ dân cướp bóc, ra đến Thăng Long, chúa và tôi rách rưới như "đám ăn mày". Nguyễn Huệ vừa thương, vừa thẹn, muốn bàn với đại huynh mở rộng biên cương nhưng Nguyễn Nhạc xua tay "Nếu là đất của họ Trịnh, một tấc không để, nhưng nếu là đất của nhà Lê, một tấc không lấy". Rồi Nhạc vội vã lệnh cho Huệ rút quân về phương nam.

Về thành Quy Nhơn, Nguyễn Nhạc nhận đinh: Huệ không còn là đứa em nhỏ nhoi nữa mà là một viên dũng tướng dưới trướng có hàng vạn quân tinh. Để tránh khỏi rắc rối sau này, tốt hết là nên chia đất phong vương. Từ Quảng Nam trở ra bắc dưới quyền cai quản của nguyễn Huệ, được phong là Bắc Bình Vương. Từ Bình Thuận vào nam phong Đông Định Vương Nguyễn Lữ có quyền cai quản. Còn khúc giữa từ Bình Thuận đến Quảng Nam do

chính Nguyễn Nhạc cai quản tự phong là Trung ương Hoàng đế.

Nhưng một thời gian, Nhạc thấy Huệ thoát ly khỏi quyền hành của mình. Huệ tự đặt Phú Xuân là "Nam kinh" còn Thăng Long là "Bắc kinh" và thiết lập một một chế độ hành chính riêng, tự ý phong quan tước và lập ra chế độ khen thưởng không báo cáo cho "trung ương" Nhạc lấy làm tức tối. Mấy lần gọi Huệ về chầu, nhưng Huệ vẫn :khăng khăng không về". Nguyễn Nhạc định đưa quân ra Phú Xuân hỏi tội...

Bây giờ là cuối năm 1876, Phú Xuân mưa rả rích, thối đất. Những đám mây đen từ biển Đông bay về bị núi, đèo Hải Vân chặn lại đổ mưa ngày đêm. Nguyễn Huệ ngồi bó gối trong cung, đột nhiên nghe tiếng trống báo có khách. Lính hầu vào phi báo:
- Muôn tâu đại vương, có người tự xưng là Hai Đa muốn vào hầu.
Nguyễn Huệ "à" lên một tiếng. Thì ra đó là tướng Trương Văn Đa đang phò tá cho Hoàng đế Nguyễn Nhạc. Đa là con của giáo Hiến, thầy dạy văn lẫn võ cho anh em Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ. Từ năm mười tuổi Huệ đã xuống An Thái để theo học thầy giáo Trương Văn Huệ và chơi thân với đứa con trai độc nhất của thầy. Thuở nhỏ, Huệ là đứa trẻ rất nghịch, sau giờ học, hết nặn tượng đất đến đi tắm sông Côn, còn Đa trắng trẻo đẹp trai, tính tình chững chạc. Huệ đi đâu cũng khích tướng để rủ rê đi theo. Có lần hai đứa tắm sông Côn suýt chết đuối khiến thầy giáo Hiến bắt nằm sấp đánh roi mây. Ấy vậy mà Huệ vẫn không chừa "nhất quỷ nhì ma thứ ba học trò" mà. Sống ở An Thái rất vui. Cứ gần Tết, tụi học trò lại tổ chức hát tuồng cho con nít trong làng coi. Trương Văn Đa thường đóng kép chính, rất có thần thái còn Nguyễn Huệ chỉ biết làm hề. Huệ lấy lọ nghẹ tô lông mày, làm râu cá chốt. Vẽ mặt lên ai thấy cũng cười. Lớn lên một chút, Huệ và Đa đã cùng để ý một cô gái học cùng lớp, vừa đẹp vừa giỏi võ. Hai đứa chỉ giỏi khích bác nhau, cuối cùng cô gái đi lấy chồng cả hai cùng tiếc hùi hụi. Rồi Trương Văn Đa làm rể cho Nguyễn Nhạc...
Nguyễn Huệ ra tận cửa đón bạn. Vẫn là thằng Đa của ngày nào. Trong bộ võ phục màu đỏ trang nghiêm, mũ kim khôi sáng chói, Đa mang thần thái của vị tướng Tây Sơn. Cả hai ôm chầm lấy nhau. Rồi Đa chấp hai tay thăm hỏi:
- Chú Ba có khỏe không?
- Thôi đừng có chú cháu gì ở đây. Mày với tao là bạn từ nhỏ, miễn nghi lễ đi. Tao vẫn khoẻ như voi. Mày ở trỏng ra, có mang theo món gì ngon không?
- Tôi biết chú mê cá lúi sông Côn nên bắt sống bỏ bình ra đây. Tôi đã bảo lính hầu chuyển xuống nhà bếp làm rồi.
Học ở An Thái, Huệ vẫn mê cá lúi sông Côn. Đó là loại cá lòng tong, nhỏ cỡ ngón tay. Loại cá này được làm ruột, ướp đường, nghệ, nước mắm kho thành hai lửa. Ban đầu kho lửa lớn, cá cháy ở dưới bốc mùi thơm lựng. Cá mềm, vị đậm, xúc bánh tráng nhắp rượu quê An Thái. Ngon khỏi chê.
Huệ kêu Đa ngồi cạnh bên, cá lúi được kho xong dọn lên. Tiếng bánh tráng nướng bẻ cắt cụp, vui tai. Rượu An Thái rót sủi bọt trên chén nhỏ. Qua ba chén rượu, Huệ hỏi thăm sức khỏe thầy giáo Hiến. Đa cho biết: thân phụ đã về quê Hoan Châu Nghệ An nhân ngày kỵ ông cố. Lâu quá, thầy Hiến mới trở về quê thăm mồ, mả ông bà. Phải một tháng thầy mới về lại Quy Nhơn. Nguyễn Huệ biết giáo Hiến đang làm quân sư cho Nguyễn Nhạc. Trong thời gian giáo Hiến đi vắng, sự căng thẳng của Nhạc với Huệ càng gia tăng.

Sau khi hỏi thăm tình hình Quy Nhơn, ôn lại những kỷ niệm bè bạn, Nguyễn Huệ chợt nghiêm nét mặt.
- Tôi biết bạn tới đây không phải vì tình xưa nghĩa cũ mà vì muốn làm thuyết khách phải không?Huệ đã đoán trúng nhưng Đa cho rằng Huệ chưa thấu tâm can của mình. Nhạc đang giận Huệ vì tôi qua mặt chúa, em qua mặt anh nhưng trước khi đem quân hỏi tội, để cho hết tình hết nghĩa, Nhạc cử người đến thuyết phục Huệ về chầu. Nhạc cử Đa vì Đa và Huệ là chỗ bạn bè từ thuở nhỏ, dễ ăn dễ nói. Đa miễn cưỡng nhận lời nhưng cảm thấy nhiệm vụ mình khó thành vì Đa biết tính của Huệ. Tử nhỏ, Huệ đã quyết làm gì thì làm cho bằng được dù khó khăn cách mấy. Huệ đã từng bơi ngang qua sông Côn ở một quãng rất rộng vào mùa nước lũ không ai cản được và cuối cùng Huệ đã thành công. Huệ đã quyết không về chầu, rất khó thuyết phục cho Huệ thay đổi ý định. Thôi thì, tốt nhất là cho Huệ biết mình chỉ là người trung gian.

- Hoàng đế cho rằng chú đã qua mặt triều đình, tự ý lập vương triều riêng! Nếu chú không về triều hoàng đế sẽ đem quân hỏi tội.
Nguyễn Huệ đập bàn, quát lớn:
- Tội gì mà hỏi? Đánh nam dẹp bắc để giữ vững ngôi báu cho anh, đó là tội à? Đất Thuận Hóa ngày nay la do tự tay ta lấy từ chúa Trịnh. Vàng, bạc châu báu, vải vóc ta chở từ Thăng Long vào Quy Nhơn dâng hết cho vua anh. Ta nhận phong vương để giữ hòa khí cho anh em, chứ đất của ta đâu phải của anh cấp cho mà muốn làm gì thì làm.
Trương Văn Đa từ tốn thưa lại:
- Hoàng đế cho rằng của dâng cho anh chỉ là bề nổi. Đồ quý hơn, chú vẫn còn giữ!
- Đồ quý nào?
- Thứ quý nhất của chúa Trịnh là viên ngọc dạ quang, chú đã giữ lại rồi!
Nguyễn Huệ nổi xung thiên, trợn mắt:
- Đúng là ngọc dạ quang quý thật nhưng Trịnh Tông đã chôn cất ở đâu, không ai tìm được. Có phải vua anh nghe lời xàm tấu của thằng Chỉnh nên cứ vu ta lấy ngọc. Ta đâu phải hạng tiểu nhân vì một viên ngọc mà mất tình anh em.
- Tôi phải về thưa lại với hoàng đế như thế nào đây?
- Mày cứ nói là Huệ này đang dàn binh chờ ông anh ra hỏi tội đây.
Mấy ngày sau, ở Quy Nhơn, nghe lời tấu lại của Trương Văn Đa, Nguyễn Nhạc đùng đùng nổi giận, lệnh xuống cho tùy tướng đem quân kéo ra Phú Xuân.
Đến Phú Xuân, Nguyễn Nhạc thân chinh ra trận. Nguyễn Huệ cỡi ngựa cầm thanh Ô Long Đao xông ra. Ba quân hai bên nổi thanh la, reo hò ầm ĩ. Nguyễn Nhạc cưỡi Bạch Long Câu, cầm độc thần kiếm ra chống đỡ. Kiếm và đao xoắn vào nhau như hai con rồng bạc múa lượn. Hai cái bóng trắng và hồng của hai con ngựa chồm lên như muốn táp vào nhau. Thanh Ô Long Đao của Huệ như con rồng đen giơ nanh vuốt muốn chụp vào ngựa trắng của Nhạc. Nhưng Bạch Long Câu của Nhạc lẹ làng hụp đầu qua lại tránh né. Nguyên Bạch Long Câu là con ngựa rừng trên Tây Sơn Thượng được Nhạc dùng mưu kế vỗ về mới thuần phục được. Từ việc khuất phục ngựa rừng tạo niềm tin cho dân Bana ủng hộ cho Nhạc khởi nghĩa.

Nói cho đúng, võ công của hai anh em không học cùng thầy. Nhạc học võ từ họ Đinh ở Bằng Châu rồi lớn lên lo chuyện buôn bán ở miền ngược. Còn Huệ thụ giáo ở thầy Trương Văn Hiến từ lúc nhỏ nên công lực Huệ hơn Nhạc.
Đánh một hồi, cảm thấy thua sút, Nhạc quất ngựa chạy về trại. Do Bạch Long Câu chạy quá nhanh, Huệ chạy theo không kịp, đành ra lệnh thu quân. Vừa về tới trại, Nguyễn Nhạc nhắm đánh không lại hối tùy tướng thu quân rút về Quy Nhơn cố thủ. Nguyễn Huệ điểm quân đuổi theo phong tỏa thành Quy Nhơn.
Thành Quy Nhơn là một tòa thành rất chắc chắn, được xây dựng bằng đá ong có bề rộng 8.000m2, chỗ cao nhất 16 m, mặt thành rộng hơn hai thước có chổ để đi lại bắn tên hoặc lăn đá xuống mặt thành khi bị tấn công. Quân của Nguyễn Huệ tuy tinh nhuệ nhưng mỗi lần tấn công đều bị tên bắn như mưa, lại còn có đá lăn xuống phải thối lui. Bao vây cả ba tháng, Nguyễn Huệ vẫn không hạ được thành.

Chiều hôm ấy, ở trong doanh trại, Huệ đang tính kế hạ thành Quy Nhơn, bỗng lính hầu vào thưa: có người xưng là Giáo Hiến muốn gặp. Huệ giật mình, lật đật ra trước cửa vái lạy thầy.
Giáo Hiến da trắng, râu ba chòm, mặc áo dài trắng, đội mũ vải, dáng nho nhã, đỡ Nguyễn Huệ ngồi dậy.
- Ta ở Hoan Châu, vừa mới về, vội vàng ghé thăm con.
Biết tính thầy ở An Thái, khi trò chuyện thích uống chè Huế. Lá chè già phơi khô sau khi đập giập, được bỏ vào ôm, nấu với nước cho thật sôi rồi pha ra bát. Nước rót ra nhiều bột, uống càng ngon, thường Nguyễn Huệ cho quân giải khát bằng nước chè này, vừa ngon và tăng sinh lực. Lúc nào hậu cứ của Huệ cũng có sẵn lá chè khô.
Giáo Hiến là môn hạ của Trương Văn Hạnh- một đại thần nhà Nguyễn. Hồi ấy, Trương Phúc Loan lộng quyền lập người thừa kế ngôi báu theo ý mình chứ không theo di chúc. Trong triều, chỉ mình Trương Văn Hạnh đứng lên phản đối. Trương Phúc Loan không bằng lòng sai người giết Hạnh. Giáo Hiến sợ quá, lưu lạc xuống phía Nam, dừng chân ở đất An Thái lấy vợ rồi mở trường dạy học. Giáo Hiến dạy cả văn lẫn võ. Ông chọn học trò rất kỹ, trước hết là tư cách, đạo đức rồi mới tới năng lực lần đầu tiên gặp Nguyễn Huệ, Giáo Hiến rất chú ý. Lúc đó, Huệ chỉ là đứa trẻ mười tuổi tóc xoăn, da sần nhưng đôi mắt sáng quắc và giọng nói rổn rảng. Nhưng khi ngồi, hai tay Nguyễn Huệ dài quá gối, theo Giáo Hiến là tướng có vương mạng. Giáo Hiến nói với người nhà "Thằng bé này lớn lên có cái chí muốn bẻ trời".
Sống ở An Thái lâu năm, Giáo Hiến vẫn ôm hận với triều Nguyễn. Bởi vì Trương Phúc Loan người ông kính phục phải bỏ mạng, còn ông phải lưu lạc xứ người. Bao nhiêu năm ông đã truyền cái chí của mình cho Huệ. Còn Nhạc không phải là học trò của ông nên khi Huệ đề nghị đánh Phú Xuân thì Nhạc nhiều lần can không cho đánh.
Uống một bát nước chè Huế nóng hổi, bọt trà còn dính li ti trên râu mép, Giáo Hiến thở hắt ra sảng khoái.
Ta rất hài lòng vì con. Ta vẫn mơ lật đổ triều đình nhà Nguyễn nhưng chưa làm được, nhưng hôm nay con làm hơn thế nữa, chẳng những đuổi Nguyễn mà diệt luôn cả Trịnh. Từ nay dưới mắt người Tây Sơn, đất nước đã thông thống từ nam ra bắc. Mừng thay!

Nguyễn Huệ vẫn khiêm tốn:
- Công lao này không phải tự con làm nên mà nhờ gia đình duỡng dục và nhờ thầy dạy dỗ.
- Con nói như thế là phải. Đừng quên công ơn của anh Hai nhạc. Những ngày đầu tiên, anh Hai đã tốn bao công sức quy tụ anh tài, thu phục tấm lòng của người Thượng, người Kinh, phất ngọn cờ nghĩa khí, trăm mưu ngàn kế để có đạo quân hùng mạnh, đánh đâu thắng đó phải nói có Nhạc mới có Huệ, sao mới cầm quân đánh thắng vài trận, con đã vội quên tình quên nghĩa đưa quân về bao vây thành Quy Nhơn?

- Thưa thầy, con biết làm vậy là không phải đạo nhưng anh Hai là người đưa quân ra đánh con trước. Đó là tình nghĩa hay sao? Vả lại đầu óc anh Hai nông cạn quá, chỉ bo bo ở một khoảnh đất Quy Nhơn làm sao mà giữ vững cơ đồ.

Nghe Nguyễn Huệ trình bày, Giáo Hiến nghĩ thầm "cái chí của anh Hai có bao nhiêu đó, biết làm sao đây?", Nguyễn Huệ tiếp tục:

- Anh Hai không biết nguy cơ của hai đầu đất nước. Ở xứ Bắc, tuy Trịnh đã bị diệt nhưng vua Lê hèn yếu, lâu nay chỉ biết dựa vào người khác nên Tây Sơn rút về, lập tức bọn cơ hội thao túng ngay, không chừng vua Lê nhờ đỡ cả giặc Tàu. Nó mà vào được, không khéo nước ta trở thành quận, huyện của nhà Thanh. Còn ở miền Nam, vì xa Phú Xuân nên dân ở đó chưa bị khổ sở vì nạn chuyên quyền của Trương Phúc Loan nên không căm thù nhà Nguyễn như dân miền Trung. Ở miền Nam, có hàng ngàn điền chủ, mỗi điền chủ nắm trong tay ba, bốn trăm điền nô và cả nghìn trâu bò chúng ra sức hà hiếp bóc lột dân nghèo. Tây Sơn chưa đem quyền lợi gì cho dân nghèo ở miền Nam như ở miền Trung. Điền chủ ở đây thấy ai mạnh thì theo. Nguyễn Ánh đang lợi dụng họ. Nó mà tập trung được tài, của, nhân lực kéo ra Quy Nhơn thì Tây Sơn "không có đất chọn thây" . Thế mà anh Hai làm việc gì cũng sợ. Kêu rằng xứ Bắc là của nhà Lê, đừng đụng tới. Còn về phía Nam, chỉ kéo quân vô đánh vài trận, rút quân về, không thay đổi cơ cấu, chính sách ở đó. Quân Tây Sơn đi rồi, Nguyễn Ánh lại về làm vua mà để vậy có được không?

Nhìn cặp mắt sáng quắc, trừng nhìn khoảng không gian hướng ra bầu trời ngoài cửa trại của người học trò, Giáo Hiến bỗng rùng mình. Từ lâu, thầy cũng nhận định như trò nhưng ý kiến của trò sắc sảo hơn, có tầm nhìn xa như con đại bàng bay suốt biển Đông. Còn Nguyễn Nhạc chỉ nhỏ nhoi như con ếch ngồi đáy giếng. Nhưng con ếch nhỏ đấy đang gây trở ngại cho con đại bàng. Giáo Hiến gặp Huệ với mục đích thuyết phục Huệ phục tùng người anh cả, song với lời nhận định đanh thép của Huệ, Giáo Hiến thấy mình bất lực. Bây giờ người thuyết phục được Huệ, phải chính là Nguyễn Nhạc. Không phải bằng vũ lực mà bằng ý chí mà bằng tình cảm ruột thịt.

Bao vây ba tháng không lọt vô thành, Nguyễn Huệ bắt đầu dùng loại vũ khí mới. Đó là loại súng thần công bắn bằng đạn dồng.

Súng thần công của Huệ đặt bốn mặt thành liên tục nã đạn. Hàng chục viên rơi khắp nơi, viên rớt vào giữa sân, viên làm sạt mái dinh Nguyễn Nhạc cùng nhiều viên khác làm bể những mảng tường thành dày. Quân sĩ trong thành nhốn nháo.

Nguyễn Nhạc nhặt một viên đạn đồng trước cửa dinh đem tế trước bàn thờ tổ tiên "Xin cửu huyền thất tổ chứng giám, chỉ vì một thằng em phản nghịch mà cơ đồ nhà Tây Sơn bao gian lao dựng xây sắp thành tro bụi".

Giáo Hiến nói với Nhạc:

- Giờ này không phải là giờ của vũ khí và ý chí mà nên dùng tình cảm ruột thịt. Hoàng đế nên thân chinh lên thành nói chuyện phải trái với Nguyễn Huệ. Hoàng đế nên đọc lại bài "thơ bảy bước" của Tào Thực cho Huệ nghe, Huệ sẽ cảm động mà bãi binh.

Nguyễn Nhạc nghe lời Giáo Hiến, sửa soạn trang phục bước lên mặt thành, gọi quân của Nguyễn Huệ mời chủ tướng ra nói chuyện.

Nhạc nhìn thấy em, nước mắt chảy ròng ròng!

- Em ơi, sao anh em ta lại nỡ nồi da xáo thịt. Ngày xưa Tào Thực có làm bài "thơ bảy bước"
Cành đậu cháy to đen tiêu hạt đậu
Hạt đậu trong nồi khóc hu hu
Hai ta cùng sinh từ một gốc
Lòng nào lại nỡ luộc nhau ra (*)
Vì cơ đồ Tây Sơn mà em nên dứt bỏ thù riêng để ra sức lo việc chung.

Nguyễn Huệ dưới thành nhìn lên thấy khuôn mặt anh có vẻ bơ phờ. Khuôn mặt Nhạc gầy gò, vầng trán có nhiều nếp nhăn và mái tóc muối tiêu. Huệ nhớ lại những ngày thơ ấu, anh Hai đã yêu thương mình như thế nào. Lúc Huệ lên tám, Nhạc đi học võ với họ Đinh ờ Bằng Châu. Mỗi lần rảnh về thăm nhà, Nhạc thường xoa đầu em và cho vài món quà quê. Lúc đó Huệ rất mong anh về để được quà. Rồi những ngày đau ốm, có lúc Nhạc đã cõng Huệ lội qua sông mùa nước cạn để đến nhà thầy thuốc. Khi đã trưởng thành Nhạc vẫn tin tưởng em, giao cho chức vụ, binh quyền.

Nghe thơ và hồi tưởng những kỷ niệm thơ ấu Huệ bỗng rơm rớm nước mắt. Huệ vòng hai tay tạ tội anh và ra lệnh bãi binh.

Chứng kiến sự kiện đó, Giáo Hiến vui mừng nhưng vẫn lo rằng vết rạn này nay mai sẽ đánh chìm con thuyền Tây Sơn trước bão tố.

8-2008
L.X.T

.........................................................

(*) Bài "Thất bộ thi" của Tào Thực nguyên văn
Chữ đậu nhiên đậu cơ
Đậu tại phủ trung khấp
Bản thị đồng căn sinh
Tương tiến hà thái cấp
(Bản dịch Nguyễn Tiến Cử)

Chân trời khác

Wed, 12 Nov 2008 16:32:00 +0700

LÊ XUÂN TIẾN

Dù đã hơn 10 năm chung sống với căn bệnh hiểm nghèo: suy thận mãn, phải chạy thận nhân tạo mỗi tuần 3 lần, Lê Xuân Tiến ngoài việc viết báo (là biên tập viên Báo Sài Gòn tiếp thị), anh vẫn đeo đuổi nghiệp văn chương. Sau tập truyện ngắn "Mê Đạo", anh đang xúc tiến tập truyện ngắn viết về Nhà Tây Sơn (clbxuandieu.vnweblogs.com đã giới thiệu 2 truyện). Hiện anh đã viết xong truyện ngắn thứ 14 cho tập này.

CLB Văn học Xuân Diệu xin tiếp tục giới thiệu 2 truyện ngắn mới trong loạt truyện viết về Nhà Tây Sơn.

Dinh tuần phủ Quy Nhơn Nguyễn Khắc Tuyên vào tháng ba năm 1766. Tiết trời mát mẻ, gió nồm thổi lồng lộng. Mọi người đều cảm thấy dễ chịu nhưng riêng viên quản binh lại thấy nóng ruột. Mấy ngày nay, ông phát hiện dấu chân từ phía tây đi đến bụi cây ven sân sau dinh tuần phủ. Sân sau là nơi tiểu thư Thùy Miên - ái nữ quan tuần phủ - thường ra tập võ. Chung quanh sân là những chậu hoa kiểng được tiểu thư chăm sóc với đầy đủ sắc hồng, tía, hương thơm ngào ngạt. Sân chơi ấy đang bị đe dọa bởi dấu chân người. Xem kỹ lại dấu chân thấy vào loại lỡ cỡ, lớn không ra lớn, nhỏ không ra nhỏ. Ăn trộm hay thích khách? Nếu ăn trộm, kiểm tra kỹ đồ đạc không thấy mất mát còn thích khách thì... đâu có ai bị chết hay bị thương?

Như thường lệ, lúc chiều mát, tiểu thư với vài con hầu ra sân sau luyện võ. Lời thiệu của bài quyền vang lên đều đều

Bước vào biến thế Yến Phi
Tam câu tam đả tức thì làm xong
Rồi lại biến thế thần đồng
Rồi về yến bãi chực phòng song phi
Phi rồi uốn cánh nép vi
Lập thế bộ hổ hồi về Triệu Công
Ví dù nó có lướt xông
Thì ta biến thế phượng hoàng một chân
Bái tổ sư lập như tiền
Tiểu thư Thùy Miên mặc võ phục bó chẽn, tóc vấn thành búi, cột chiếc khăn hồng, tay đưa lên đưa xuống, bộ chân di chuyển nhịp nhàng, giải lụa hồng phất phơ trước gió. Ở tuổi mười lăm, tiểu thư như nụ hoa đang nở, hồng hào đầy sức sống.

Vừa dứt bài quyền, Thùy Miên nghe tiếng kêu của viên quản binh:
- Thưa tiểu thư, đã bắt được tên trộm.
Thùy Miên nhìn ra thấy hai tên lính đang bẻ quặc khuỷu tay một thiếu niên. Tên này khoảng mười bốn tuổi mặt mày đen nhẻm, hai con mắt trừng trừng cứ nhìn vào mặt tiểu thư không chớp.

Viên quản binh thị uy bằng một cái bạt tai. Năm ngón tay còn in hằn đỏ trên má. Tên thiếu niên vẫn không phản ứng.

- Mầy tên gì?
- Tú.
- Họ?
- Võ.
- Ở đâu?
- Phú Phong.
- Mầy vô phủ làm gì? Ăn trộm hả?
- Dạ, không!
- Vậy, chứ làm gì?
Võ Đình Tú không biết trả lời sao. Sự u mê của Tú bắt đầu từ cái bữa dự hội "đổ giàn" ở An Thái cách đây mấy tháng. Bữa đó có tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên đến dự. Hội võ đông vui. Biết bao anh tài ở các tổng, các huyện thi thố tài năng để giành giựt con heo quay. Mọi con mắt đều đổ dồn vào hội võ. Nhưng riêng Tú chỉ để ý đến cô tiểu thư con quan tuần phủ. Cô gái mới xinh làm sao! Làn da cô trắng muốt, đôi má hồng hào tự nhiên như hai quả đào, nhất là đôi mắt đen láy như hai viên ngọc. Tú như mê mẩn tâm thần. Cô gái không biết có người ngắm, đôi lúc lại cười tươi làm hồn phách chàng thiếu niên mười bốn tuổi điên đảo, xiêu lạc.

Từ đó, Tú về nhà ê ẩm cả linh hồn lẫn thể xác. Đi đâu, làm gì cũng lần thần, lẩn thẩn. Hình ảnh cô tiểu thư như ma ám trong đầu cậu bé. Nó len lỏi cả trong giấc ngủ. Bình sinh, Võ Đình Tú rất hiếu động. Con nhà giàu ở Phú Phong, được cha mẹ rước thầy đồ về dạy chữ nhưng Tú lại không hứng thú học hành chỉ ham chơi bời với bạn bè lối xóm. Nhiều lần tụ tập đánh lộn bị các nhà trong thôn thường tới mắng vốn. Nhưng mấy hôm nay Tú không thích đi chơi nữa. Cứ ngồi ở nhà một mình, lừ đừ như bị ốm vặt.

Rồi một hôm, Tú quyết định ra đi. Tú ăn cắp cha một ít tiền thuê xe ngựa đi xuống phủ. Nhìn bức tường thành cao và dày của phủ Quy Nhơn, Tú đâm ra ngao ngán. Một con kiến cũng không chui lọt. Tú suy nghĩ tìm kế. Tú thấy vạn cách không có cách nào hơn là dùng tiền đút lót. Tú theo dõi một tên lính gác cửa bụng phệ. Tan bữa gác, Tú gặp nó ở một quán rượu ngoài thành. Sau một chầu rượu, thịt no say kèm theo một ít tiền lót tay, tên lính đồng ý cho Tú vào phủ "chơi cho biết".

Vào phủ, Tú đã tìm được sân sau, nơi tiểu thư Thùy Miên luyện võ. Hai lần núp trong bụi, Tú được diện kiến tiểu thư. Nhưng đến lần thứ ba thì Tú bị viên quản binh thộp cổ.
Nghe viên quản binh hỏi dồn, Tú phải nói:
- Tui thích xem tiểu thư luyện võ.
Viên quản binh phì cười xong lại nghiêm nét mặt:
- Tao cho mầy ở tù mười bữa xem có còn thích xem trộm không?
Tiểu thư Thùy Miên khoác tay:
- Khoan đã!
Rồi quay sang Võ Đình Tú
- Ê nhóc, mầy thích đánh võ không thì tao cho thử. Nếu thắng, tao cho về không phạt gì còn ngược lại, mầy bị đánh năm chục hèo. Chịu không?
- Tui không đánh lộn với đàn bà. Tú gân cổ lên cãi.
- Chết đến nơi rồi còn cương! Thả nó ra để nó đánh thử.
Võ Đình Tú bị đẩy vào sân. Tiểu thư Thùy Miên không nói không rằng, múa quyền sấn tới. Tú cũng múa đôi tay tự vệ. Thực ra, thứ võ mà Tú học được chỉ là học lóm, học ké bạn bè, mỗi đứa một ít, không có bài bản gì. Động tác của tiểu thư nhanh như điện, Tú vừa đỡ được tay này thì bị tay kia đấm ngay vào mặt. Chả mấy chốc, Tú bị đánh vài chục cú. Từ thân, bụng, ngực đến mặt mũi Tú đều bị đấm te tua. Tú ngã xuống như một cây chuối, nằm im. Tiểu thư Thùy Miên cười khanh khách. Dù ê ẩm cả thân mình nhưng Tú vẫn ngước nhìn và thừa hưởng nụ cười đẹp đó. Đôi môi hồng nhỏ bé với hàm răng trắng như hạt bắp làm Tú quên cả đau đớn.

Như đã quy ước, Võ Đình Tú bị đè ra chịu đòn. Một thằng lính có râu quai nón dùng hèo mây đánh thẳng tay. Mỗi roi đòn đau thấu trời xanh nhưng Tú không hề kêu la. Đầu óc anh vẫn hình dung ra nụ cười xinh đẹp của cô tiểu thư. Viên quản binh tấm tắc "thằng nhỏ gan thật, đánh mà không la tiếng nào". Đánh tới roi thứ hai mươi thì Tú chịu không nổi nhưng rất may là tiểu thư Thùy Miên lại xua tay
- Thôi, tha cho nó. Biểu nó lần sau đừng vác mặt tới đây. May mà roi dừng, nếu không thì Tú đã xỉu. Tiểu thư ra lệnh quăng nó ra ngoài thành. Nó nằm im lìm một buổi rồi nhờ bà bán quán nhân từ thoa thuốc, đổ cháo mới khỏe hơn. Tú lê người lên xe ngựa về Phú Phong.
Về nhà, Tú nằm bất động một tuần, các vết đánh rướm máu, sưng lên, đau đớn. Ông Hai, cha nó, gặng hỏi:
- Mấy bữa nay mầy trốn đi đâu giờ mang thân thương tích về nhà. Đánh lộn hả. Cái tật phá làng phá xóm không chừa.
Nói vậy nhưng ông vẫn rước thầy thuốc về chăm sóc. Tú khỏe dần, một hôm Tú kêu:
- Cha ơi!
- Gì mầy?
- Cho con cưới vợ đi!
- Thằng này khùng hả? Mầy mê con nào rồi?
- Dạ cha đem trầu cau đến hỏi tiểu thư con ông tuần phủ cho con.
- Mầy muốn đứt đầu hả? Nhà mình có của ăn của để nhưng cả cái phủ này nhiều người còn giàu hơn nhà mình. Vả lại tiểu thư con quan tuần phủ thì phải kết thân với con quan trong triều tam phẩm, tứ phẩm hoặc là với đại phú hộ, mới môn đăng hộ đối. Đem trầu cau tới, chắc gì người ta cho vào cổng mà mong. Tuổi mầy mới có mười bốn, chờ ít năm nữa đã. Đòi vợ sớm quá, người ta kêu là quỷ, con ơi!
Nghe cha nói, Võ Đình Tú tiu nghỉu. Nó thẩn thờ hết đứng, lại ngồi không muốn đụng tay vào chuyện nhà. Lúc nào nó cũng mơ tưởng đến tiểu thư kề cận bên mình, đầu ấp, tay gối. Đêm, Tú ngủ mơ cũng thấy tiểu thư, tiểu thư đang múa võ rồi tiểu thư cười khanh khách như tiếng thủy tinh vỡ. Nó giật mình thức giấc, nghe tiếng chén bể do một con mèo đi ăn vụng va phải. Rồi nó thao thức không ngủ cho đến sáng tự hỏi không biết tiểu thư đang làm gì?

Đến sáng, Tú nghe tiếng lao xao ngoài cổng. Có tiếng trẻ nhỏ cười đùa "ông sư điên, ông sư điên"

Tú ra đến đầu hè, nhìn thấy một ông sư đang ngồi xếp bằng, lần tràng hạt, mắt nhắm nghiền. Một ông sư già, ăn mặc rách rưới. Áo cà sa của ông vừa cũ kỹ lại thêm hàng chục mảnh, một chiếc bình bát bằng đồng đã mở nắp để trước mặt.

Bọn trẻ chung quanh vẫn đừa giỡn, trêu chọc. Có đứa lượm đất đá ném vào chiếc bình bát, một thằng bất nhơn phun nước vào mặt ông nhưng ông sư già vẫn tỉnh bơ tham thiền. Hình như mọi tác động ngoại cảnh đều không tác động vào nhà sư.

Tú thấy cảnh gai mắt, nạt một tiếng lớn, bọn trẻ ù té chạy tản lạc. Tú mang bình bát vào trong rửa sạch bỏ thức ăn chay vào mang ra rồi chấp tay vái nhà sư.
Hai con mắt nhà sư mở ra he hé. Tiếng nói sang sảng như chuông.
- Mô phật, thí chủ còn nhỏ nhưng lòng rộng như Đông Hải. Cầu chư Phật độ trì cho thí chủ.
Mở to mắt hơn nữa, nhìn thấy mặt Tú nhà sư nói tiếp:
- Nếu ta không lầm thì thí chủ đang vướng vào sắc dục.
Võ Đình Tú nghe xong giật mình. Không hiểu sao nhà sư chỉ nhìn mặt mà bắt được "hình dong". Tự nhiên hình ảnh của tiểu thư Thùy Miên tan biến trong khoảnh khắc.
- Thí chủ đang ăn, ngủ không yên. Giọng nhà sư đều đều.
- Dạ, xin sư phụ cứu con!
- Nếu thí chủ chịu theo ta lên núi ít năm ăn rau rừng, uống nước suối, thì tâm thức sẽ thanh tịnh, lòng sẽ yên.
- Dạ! Tú đứng lên kính cẩn nghe lời dạy.
Tháng tám, trời mưa gió. Những cơn bão mạnh từ biển đông đổ vào. Đồng ruộng ngập mênh mông, cây ven đường đổ ngã. hầu hết các nhà đều đóng cửa, không mấy ai dám ra đường.

Trời tạnh, ông Hai ra trước hiên nhà không còn trông thấy nhà sư như mọi hôm. Vào trong nhà tìm kiếm cũng không thấy con. Tưởng Tú đi chơi xa rồi lại về, gia đình chờ đợi nhưng mười ngày, nửa tháng cũng không thấy về. Có tin đồn là Tú bị nhà sư bắc cóc. Gia đình tìm kiếm từ năm này sang năm khác rồi lập bàn thờ, yên chí là Võ Đình Tú đã chết bờ chết bụi.

Năm năm trôi qua nhanh như cái chớp mắt. Bây giờ vùng Tây Sơn đã thuộc về Chúa Nguyễn Nhạc. Gia đình ông Hai là một đầu mối cung ứng lương thực cho nghĩa quân Tây Sơn.

Võ Đình Tú trở về nhà đúng ngay vào bữa giỗ của chính anh. Bây giờ, Tú không còn là cậu bé nhỏ con, đen nhẻm nữa. Anh trở thành chàng trai mười chín tuổi cường tráng đôi tay cứng như thép tính tình đằm thắm hơn. Tên gia nhân là người trông thấy anh đầu tiên, nó ú ớ một hồi rồi la lên:
- Ông Hai ôi, ma hiện, ma hiện!
Ông Hai dáo dác nhìn ra, ông không thể nhìn lầm được, dù cơ thể có đổi khác nhưng vết sẹo trên trán - dấu tích của một cuộc đánh nhau - vẫn còn đó. Đúng là thằng Tú, con ông rồi. Ông Hai la lên. Cả nhà túa ra.
Bà Hai ôm chầm lấy con nức nở:
- Mầy bỏ cha mẹ đi đâu đó Tú ơi. Ai cũng tưởng mầy chết rồi.
- Đi tu. Võ Đình Tú chỉ trả lời gọn lỏn.
Quả là Tú đi tu thật. Vị sư già dẫn Tú đi thật xa, qua bao nhiêu làng mạc rồi lên một cái núi cao. Trên đó là một ngôi chùa với nhiều đệ tử. Tú được cạo trọc đầu, qui y. Chùa có ruộng có rẫy. Tú kết hợp tự lao động nuôi sống mình và luyện tập võ thuật. Vị sư già nói đúng, những buổi kinh kệ và tĩnh tâm đã khiến cõi lòng Tú thanh tịnh. Hình bóng của tiểu thư Thùy Miên đã biến mất. Võ thuật của Tú càng ngày càng tiến bộ. Đến năm thứ năm Tú có thể bay như chim từ núi này sang núi khác. Một cú đấm của Tú có thể làm rạn vỡ một tảng đá lớn.

Buổi tối cuối cùng trước khi cho Tú hạ sơn, vị sư già chỉ nói một câu. Ông cho rằng ác nghiệp vẫn chưa dứt và khuyên Tú phải không ngừng ôn luyện và tĩnh tâm.

Quả vậy, ở nhà không được lâu, đôi chân Tú tự nhiên thấy bồn chồn. Anh muốn xuống phủ để dò xét tình hình. Giả dạng một lái buôn, Tú có mặt tại chợ phủ. Người bán hàng nhân từ ngày nào đã già hơn vài tuổi đã không nhận ra anh. Tú ăn vài cái bánh, uống vài bát nước chè xanh nóng hổi, nhìn ra đường quan sát. Người qua kẻ lại tấp nập nhưng người anh tìm vẫn không thấy. Mất một buổi, Tú mới được nhìn thấy tiểu thư Thùy Miên dạo chợ cùng với con hầu và vài tên lính. Trông thấy tiểu thư, Tú như bị điện giật. Năm năm trôi qua, Thùy Miên đã hai mươi tuổi. Với độ tuổi như đóa hoa mãn khai, Thùy Miên đẹp bội phần. Võ Đình Tú như quên hết năm năm kinh kệ. Bóng ma ám ảnh đã trở lại. Tâm hồn Tú xôn xao rạo rực. Đến lúc này, vị sư già có cho Tú cõi niết bàn, Tú cũng từ chối. Tú biết rằng Thùy Miên đang gắn liền số phận cuộc đời mình. Cô tiểu thư đài cát ấy có hiểu không?

Tú nấn ná ở lại chợ phủ đến chiều. Và đến khi bóng nắng đã xế, những cơn gió nồm thổi mát rợi thì Tú lân la lại thành Quy Nhơn. Đứng trước tòa thành cao, dày, Tú không còn ngẩn ngơ như thời xưa. Bây giờ đối với anh, chuyện phi thân lên mặt thành không phải là chuyện khó. Chỉ hai động tác nối tiếp, dùng thân thành làm bệ đỡ, Tú đã êm ru đứng trên mặt thành. Cũng hai động tác tiếp nối, Tú đã rơi nhẹ nhàng xuống bụi lau sậy.

Hôm ấy, như thường lệ, vẫn là buổi luyện võ của tiểu thư Thùy Miên tại sân sau của dinh phủ. Núp trong bụi cây, quan sát Tú nhận thấy Thùy Miên có tiến bộ hơn. Động tác của cô nhanh và có lực hơn. Nhưng Tú biết, thầy dạy võ của Thùy Miên chỉ là các quan võ trong phủ nên võ công của Thùy Miên không thể đạt đỉnh cao. Lần này, Tú muốn cho tiểu thư biết Tú không phải là thằng nhóc năm xưa. Thằng Tú này không dễ bị bắt và bị đánh đòn như trước đây.

Tiều thư đang say sưa múa võ, bỗng thấy trước mặt mình xuất hiện một bóng đen như từ trên trời rơi xuống. Chung quanh có tiếng la to "có kẻ gian, có kẻ gian". Viên quản binh vội vàng xông tới.

Việc phải đối phó trước mắt của Tú là vô hiệu hóa tên quản binh. Anh dồn hết công lực vào đôi tay, múa bài quyền "mãnh hổ khai địa phi". Viên quan phủ chợt thấy như một con hổ dữ tợn đang vồ lấy mình. Chỉ trong khoảnh khắc, viên quan binh đã trúng đòn. Y ngồi quị xuống không thể ngồi dậy.

Thấy vậy, tiểu thư Thùy Miên múa quyền xông tới. Tú không thể đối xử với người đẹp như viên quản binh. Anh dùng thế "ngư ông trì thế", quyền đánh lúc xa lúc chạm tới mặt thì cụp xuống. Tiểu thư chỉ thấy cái bóng trước mặt chập chờn, lúc ẩn lúc hiện. Quyền Thùy Miên đưa ra chỉ trúng vào hư không. Tức tối, Thùy Miên cứ múa quyền đánh mãi, mồ hôi tuôn dầm dề trên trán, trên cổ. Không thể vờn mãi, Tú ra tay nhanh bắt lấy tay tiểu thư. Thùy Miên vẫy vùng nhưng không thể thoát ra thế "cầm nã thủ" đành phải thúc thủ.
Tú ghé sát mặt tiểu thư, cười to:
- Cô nương biết ai đây không?
Thùy Miên nhổ nước miếng xuống đất
- Không cần biết!
- Thằng nhóc bị cô đánh năm trước, nó đây.
Vẫn nhìn vào chàng trai, cô không thể ngờ đó là thằng nhóc ốm yếu năm nào. Chàng trai trước mặt cô rắn chắc, đôi mắt đen sáng quắc. Tiểu thư chợt thấy sợ sợ.

Quân của phủ túa ra như nước lũ. Họ bao vây sân sau hòng bắt kẻ gian. Nhưng cuối cùng chỉ thấy tiểu thư đứng thẩn thờ. Kẻ gian đã thoát khỏi cửa phủ như bóng ma...

Năm 1773, bão lửa Tây Sơn đã ập vào thành Quy Nhơn. Đêm ấy diễn ra cảnh hỗn độn khi thành bị vỡ. Quân Tây Sơn từ trong đánh ra, từ ngoài đánh vào. Lính phủ chết vô kể. Thây phơi khắp nơi. Tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên cùng gia đình thoát ra cửa sau.

Tiểu thư cùng viên quản binh đi sau cản đường. Thình lình, một bóng đen xuất hiện vung côn sắt đánh vào cái đuôi của gia đình tuần phủ. Ngọn côn xoay tít như chong chóng làm cho quan, lính dạt ra hai bên. Tiểu thư vung kiếm lên chưa kịp chém, thanh kiếm đã bị côn sắt đánh văng ra khỏi tay. Người cầm côn dùng một tay nhấc bổng Thùy Miên. Mặc sức cho cô giãy giụa, cô vẫn bị quăng lên mình ngựa. Vòng tay rắn như thép giữ chặt tiểu thư. Ngựa chạy như bay ra khỏi thành.

Về tới doanh trại Tây Sơn, Thùy Miên mới biết người mang mình về đây là Võ Đình Tú. Cô giận dữ đòi Tú phải mang mình trở lại với gia đình. Không nói, không rằng, Tú lẵng lặng bỏ đi. Một số nữ binh Tây Sơn sắp xếp cho Thùy Miên chỗ ở trong doanh trại rồi dùng lời an ủi. Tiểu thư vẫn ngồi đó với khuôn mặt lạnh lùng bất mãn.

Một ngày trong doanh trại Tây Sơn, Thùy Miên không chịu ăn uống gì cả. Cô còn không chịu nói năng gì. Đây là doanh trại nghĩa quân chứ không phải là phủ đường. Cô đã quen với cảnh kẻ hầu người hạ, nhưng ở đây mọi người phải tự phục vụ mình. Cô đã mất thói quen buổi sáng phải có người bưng nước rửa mặt, chải tóc. Ngay cả chuyện ăn uống, chả có ai bưng tới mà chính cô phải ra ăn cùng với nữ binh.

Ngồi một mình, cô cảm thấy mệt mỏi. Quan sát chung quanh thấy ở doanh trại Tây Sơn, sao mọi người vui vẻ thế. Các nữ binh, người nào cũng hồng hào, mỗi người một việc. Kẻ chẻ củi, người tráng bánh, người đem thịt kho mặn. Nơi nào có nước là họ có thể dằn bụng để hành quân...

Đói quá chịu không nổi, Thùy Miên phải ra xin cơm nguội ăn với mắm. Món ăn dân dã mà sao cô cảm thấy ngon hơn cao lương mỹ vị ở dinh phủ. Cô lại nghĩ: tội gì mà không ăn uống. Phản đối thì phản đối chứ tuyệt thực, cô chịu không nổi.

Rồi buồn quá, Thùy Miên lại xin làm việc. Ở trong dinh phủ, cô không mó tay vào việc gì nên việc gì cô cũng vụng về. May mà được mấy chị giúp đỡ. Dần dần Thùy Miên đã thạo việc. Cô đã biết chẻ củi, nấu cơm, tráng bánh... Gương mặt cô đã hồng hào, rắn rỏi hơn nhờ lao động.

Làm quen với các nữ binh Tây Sơn, Thùy Miên mới thông cảm được hoàn cảnh của từng người. Họ đều là những người xuất thân từ các gia đình tá điền nghèo không có ruộng đất. Họ chịu nhiều áp bức từ địa chủ và quan, quân triều đình. Những câu chuyện oan ức mà ở trong dinh phủ, chưa bao giờ Thùy Miên được nghe kể. Cô cứ tưởng cuộc đời toàn là mầu hồng, cô không biết mình hưởng sung sướng là từ đâu. Có những câu chuyện nghe kể xong, cô đồng cảm đến rơi lệ.

Nghĩa quân Tây Sơn đối với người dân sao mà tốt quá. Họ thuộc lòng khẩu hiệu "ba không" do Tây Sơn Vương ban bố. Đó là không được xâm phạm tính mạng và tài sản đồng bào, không được tiết lộ bí mật quân sự. Không được gây xáo trộn, gây chia rẽ trong hàng ngũ. Quân Tây Sơn đi đến đâu cũng được nhân dân hoan hô nhiệt liệt. Họ được gọi là "đạo quân vì nghĩa". Điều này không thể có ở quân triều đình nhà Nguyễn.

Người được nữ binh Tây Sơn ca ngợi chính là người bị Thùy Miên ghét nhất. Đó là Võ Đình Tú. Khi về với nhà Tây Sơn, Tú mới có dịp trổ tài võ nghệ. Tú ưa sử dụng thiết côn. Một đòn đánh ra, trăm người không địch lại. Bùi Thị Xuân mến tài tặng một lá cờ thêu bốn chữ vàng "Thiết côn vô địch". Tú được Nguyễn Huệ yêu thương như ruột thịt thường cùng bàn luận võ nghệ. Thùy Miên nghe nhiều người khen Võ Đình Tú là vị tướng trẻ nhưng võ công thâm hậu và có lòng hòa đồng, bao dung, thương người. Thùy Miên cứ bâng khuâng tự hỏi: vì sao cả năm, sáu năm Tú theo đuổi mình không biết chán.

Cuối năm 1773, Tây Sơn đã vươn ra đến đất Quảng Nam. Tháng 12, triều đình nhà Nguyễn đã tổ chức một cuộc tập kích lớn. Một đạo quân tới năm nghìn người chia làm ba mặt tấn công Tây Sơn. Ác liệt nhất là đạn súng lớn từ các thuyền chiến ở dưới biển bắn lên như trời đất nổi cơn sấm sét.

Vào buổi sáng hôm ấy, bão lửa dội lên lều, trại Tây Sơn làm quân nhà hỗn loạn. Thừa dịp ấy, đạo quân trên bộ tấn công ào ạt làm quân Tây Sơn phải tháo lui. Một bộ phận nữ binh chạy không kịp bị quân triều đình chận đánh.

Thùy Miên vung kiếm lên gạt những mũi tên bắn tới tứ phía. Thình lình, một viên tướng triều đình xông tới bổ thanh đao lên đầu tiểu thư. Thùy Miên đưa kiếm lên đỡ. Cô cảm thấy cánh tay rung lên dữ dội. Công lực của cú bổ này rất mạnh làm bay luôn thanh kiếm ra xa. Thùy Miên vội kêu:
- Ta là con quan tuần phủ đây
- Con quan cũng chết. Viên tướng nạt lớn.
Tiểu thư chỉ kịp né một đao nhưng bủn rủn tay chân khi đao thứ hai bổ xuống. Cô nhắm mắt chờ đợi giờ chết của mình thì thình lình nghe một tiếng "choang". Một bóng đen vung thiết côn đỡ lấy lưỡi đao.

Hai cái bóng quần nhau rất ác liệt. Cứ nghe những tiếng choảng vang lên chát chúa. Đánh một hồi, bất phân thắng bại. Một lúc sau, bóng đen ấy đánh một côn rất mạnh làm viên tướng né sang một bên, thừa cơ bóng đen ôm lấy Thùy Miên phi thân ra khỏi vòng chiến đấu.

Thùy Miên chỉ nghe thấy tiếng gió rít qua tai. Sợ quá, cô nhắm mắt lại. Một hồi lâu, tiếng gió đã dừng. Mở mắt ra cô thấy mình đang nằm ở tảng đá dưới gốc cây. Nhìn sang một bên, cô thấy một khuôn mặt rất quen. Mái tóc xoăn, gương mắt sáng quắc với một vết sẹo trên trán: Võ Đình Tú.
- Tiểu thư có bị gì không? Chàng thì thầm lo lắng.
- Tại sao anh quan tâm đến tui vậy?
Võ Đình Tú đỏ mặt ấp úng:
- Tại... tại...

Thùy Miên nhìn Tú cười ngặt nghẽo. Lần đầu tiên ở doanh trại Tây Sơn, Tú thấy Thùy Miên cười. Anh say sưa chiêm ngưỡng hàm răng đều đặn như hạt bắp. Tú thấy trước mặt mình một bầu trời rộng mở. Anh nghe thấy tiếng chim ríu rít trên tàn cây. Rồi bầy chim vỗ cánh tung bay lên bầu trời xanh mênh mông không gợn bóng mây.
7-2008
L.X.T

Người hàng xóm

Sat, 25 Oct 2008 15:31:36 +0700

TRẦN QUANG KHANH

Chuyện tôi tìm được nhà trọ mà lại là nhà trọ ở gần trường học cứ y như là "chó ngáp nhằm ruồi". Chả là tôi chẳng có họ hàng, quen biết với ai ở cái thành phố này. Chán ngấy cái cảnh hàng ngày phải chứng kiến cách xử sự nhỏ mọn, tủn mủn từ miếng ăn đến cục xà phòng tắm giặt của đám sinh viên trong kí túc xá nên tôi quyết ra ngoại trú. Tôi đi tìm nhà trọ.

Cái bài của tôi là xác định bán kính quanh trường, từ khoảng cách nhỏ đến khoảng cách lớn dần rồi cứ đi hết nhà này đến nhà khác. Gặp chủ nhà. Lân la trò chuyện. Trình bày hoàn cảnh. Và cuối cùng, xin ở trọ. Nếu bị từ chối, trước lúc ra khỏi cửa tôi sẽ hỏi: "thế chú (bác, cô, dì...) xem khả năng quanh đây có nhà ai cho cháu ở trọ không?" thường thì người ta lắc đầu cho xong chuyện nhưng cũng có đôi kẻ thương tình, ái ngại khi phải lắc nên chịu khó suy nghĩ một chút, rồi chỉ tôi đến nhà ông kia, bà nọ ở cùng xóm.

Tôi đến nhà chú Thiên này là đã sau muời mấy lần thất bại.

Chú Thiên đang tưới mấy luống rau phía sau nhà. Nghe tôi đặt vấn đề chú không gật, không lắc mà bảo:

- Để chú bàn với cô đã, sáng mai cháu đến vậy!

Sáng hôm sau, tôi hồi hộp đến nhà chú Thiên. Biết chú có con nhỏ, tôi đã không quên mua túi kẹo. Thằng bé chơi trước hiên mừng rỡ và dễ dàng để tôi bế vào nhà. Chú Thiên đang hí hoáy bên bàn giấy, thấy tôi bước vào, giương mục kỉnh nhìn rồi thả bút.

- Cháu ngồi uống nước đã! Chú với tay lấy bình trà, chiết ra hai cái tách.

- Chú có bận lắm không ạ? Tôi lễ phép hỏi.

- Không sao, nghỉ ngơi một chút cũng được.

Chú Thiên hỏi thăm hoàn cảnh gia đình tôi rất kỹ rồi kể về bản thân, hoàn cảnh gia đình của chú cho tôi nghe. Chú tham gia cách mạng từ hồi mười lăm tuổi. Chú xin về hưu non vì đã đủ năm công tác và cũng vì vợ con muộn mằn. Chú lấy vợ năm bốn mươi tuổi. Cô Minh, vợ chú làm y tá ở một phòng khám khu vực. Chú có hai con, đứa con gái đầu đang học lớp một và thằng cu Tèo là út, tôi đang bế trên tay, năm nay mới ba tuổi. Hiện chú ở nhà thực hiện cái mô hình VAC và trông coi lũ trẻ. Chú nói ra cái điều mà tôi đang nóng lòng mong đợi như thế này:

- Cô chú đã bàn bạc rồi. Đồng ý cho cháu ở đây. Nhà cửa như cháu thấy đấy, chẳng có phòng nào riêng cho cháu cả. Cháu ngủ ở chiếc giường kia (chú chỉ chiếc giường nhỏ kê cạnh cửa ra vào, ngay trong phòng khách). Còn ăn uống thì hàng ngày cháu nộp gạo, tiền cho cô. Chẳng việc gì phải làm bếp riêng cho mệt. Chẳng có điều kiện gì cả, khi nào rảnh cháu kèm cặp cho con bé học hành.

Ngay chiều hôm đó, tôi hí hửng từ biệt ký túc xá, vác va ly về ở nhà chú Thiên.

Cuộc đời tôi trở khác.

Tôi tự nhủ phải tập thể dục, phải vận động nhiều cho khỏe mạnh, thế là mới hửng sáng nước từ dưới ao đã lênh láng trên các luống rau. Chuyện nấu nướng, dọn dẹp trong nhà, tôi còn làm nhanh nhẹn hơn cả cô Minh nên cũng tranh thủ nhận phần, rảnh việc tôi lại vui chơi, nô đùa với hai đứa nhỏ. Chúng nó rất quý mến tôi, cứ đeo bám theo tôi khiến nhiều lúc tôi phải nén nỗi bực dọc.

Sát bên hông nhà chú Thiên, cách cái hàng rào xiêu vẹo là nhà anh Vũ. Đêm đêm, nằm bên này, tôi vẫn nghe được chương trình đọc truyện đêm khuya phát ra từ chiếc radio của nhà bên kia. Và, nếu mở toang các cánh cửa thì tự bên này có thể nhìn thấy mọi sinh hoạt của bên kia.

Anh Vũ công tác ở đội quản lý thị trường thành phố.

Vợ anh Vũ là chị Dung, trước làm nhân viên công ty thương nghiệp thành phố, qua cơn lận đận của thương nghiệp quốc doanh, bây giờ đã nghỉ việc. Anh chị có một đứa con là thằng cu Tí bằng tuổi thằng cu Tèo nhà chú Thiên. Anh Vũ, chị Dung cũng rất quý mến tôi. Thỉnh thoảng, nhà chú Thiên có khách, tôi lại cắp sách vở sang nhà anh Vũ học bài. Có lúc tôi ngủ luôn bên nhà anh Vũ.

Nhà anh Vũ và nhà chú Thiên là một sự tương phản. Đồ đạc bên nhà anh Vũ không thiếu thứ gì, tất cả bóng lộn, còn nhà chú Thiên hầu như không có gì đáng kể. Hai nhà rất ít khi qua lại, trò chuyện với nhau. Nếu có vì chuyện điện nước hoặc vì chuyện con đường trước nhà lầy lội mà buộc lòng họ phải gặp gỡ thì cuộc trao đổi cũng chỉ có những câu nhát gừng.

- Đồ nhà quê chúa mà bày đặt!

Đó là câu thường trực của cô Minh kèm với thái độ háy nguýt, hứ hừ mỗi lần thấy chị Dung mặc một bộ đồ hay mang một đôi giày mốt mới.

Một buổi chiều, anh Vũ xách về một túi thịt bò loại một, cũng phải đến bốn, năm ký chứ không ít. Cô Minh đi làm về, dắt chiếc xe đạp vào cổng, liếc nhìn túi thịt, nói giả lả:

- Chà, hôm nay thịt bò rẻ lắm hay sao mà mua nhiều thế?

Anh Vũ im lặng. Cô Minh đi thẳng vào nhà, miệng lẩm bẩm:

- Có ăn cướp của người ta thì mới được chừng ấy thịt chứ của đâu mà mua nhiều vậy!

Tối hôm ấy nhà anh Vũ mở tiệc. Khách khứa đông lắm. Vỏ bia vứt đầy sàn nhà. Cuộc ăn uống kéo dài đến quá nửa đêm. Chắc nhờ có men bia nên họ ăn nói mạnh bạo, tiếng cãi vã ầm ĩ, tiếng cười hí hố cứ xỉa xói vào tai chú Thiên và cô Minh. Nằm ở giường ngoài tôi nghe tiếng chú Thiên chửi vọng ra:

- Đ. mẹ, điếc óc quá không ai chịu nổi!

Cô Minh hằn học họa theo:

- Bọn khốn nạn, để tôi cho chúng một trận.

Tiếng dép của cô Minh loẹt quẹt phía hàng hiên.

- Này, giải tán đi, để cho hàng xóm người ta nghỉ, nghe chửa?

Một vị khách của anh Vũ bước ra nói lè nhè:

- Hàng xóm mà, thỉnh thoảng chịu phiền vì nhau một chút cũng được chứ bà chị.

Cô Minh được dịp quát như trút cơn giận dữ tích tụ từ lâu lắm:

- Bọn này cần phải nghỉ ngơi mai còn đi làm chứ có phải heo đâu mà ngủ đêm không được thì ngủ ngày...

Tôi hiểu câu này cô Minh ám chỉ chị Dung. Cô còn nói một thôi, một tràng nữa toàn những lời lẽ mất vệ sinh. Đám khách của anh Vũ tiu nghỉu như mèo cắt tai đành lặng lẽ rút lui có trật tự.

Anh Vũ vẫn im lặng. Thực bụng tôi cũng chẳng hiểu vì sao anh Vũ lại cố tránh mọi cuộc đụng độ với chú Thiên. Nếu như có một lần nào đó, không chịu nổi sự ngang ngược của vợ chồng chú mà chị Dung có ra miệng thì lập tức anh Vũ lại kéo về nhà.

Sau lần chửi thề về cái đám tiệc tùng vài hôm, một buổi trưa tôi đi học về như thường lệ thì được chứng kiến cảnh cha con chú Thiên đuổi bắt con gà mái. Con gà không có lối thoát chạy quanh mấy luống rau rồi tuôn vào đứng khép nép trong nhà tắm. nhìn thoáng tôi đã biết ngay là con gà mái nhà anh Vũ, con gà lâu nay vẫn đẻ trứng cho thàng cu Tí ăn. Nhìn cái vẻ mặt chú Thiên hằm hằm thế kia, con gà mái trưa nay chắc chết. Sợ rằng sự có mặt của mình có thể gây phiền toái, tôi kiếm cớ chuồn thẳng. Mãi đến trưa hôm sau, tôi vừa đặt chân vào nhà đã nghe cô Minh hả hê:

- Cháy nhà ra mặt chuột nhé!

Tôi ngơ ngác:

- Có việc gì vậy cô?

- Thằng tín dụng Hưng Phát bỏ trốn rồi. Nó xù cả trăm tỉ ấy chớ. Thằng Vũ cũng góp cho nó gần trăm triệu. Thật đáng đời!

Chẳng biết tự lúc nào, con bé nhà chú Thiên đã không sang chơi nhà anh Vũ nữa, thằng Tèo cũng nghỉ chơi với thằng cu Tí.

Thằng cu Tí có buồn bã mà mang đồ chơi sang nhà chú Thiên thì thế nào cũng bị con bé trêu chọc, đánh đập. Cái sự bất hòa giữa hai nhà khiến tôi cũng không còn gần gũi với anh Vũ như trước. Mỗi lần ở nhà anh Vũ về, tôi lại bị cú Thiên ném cho cái tia nhìn oán trách, như muốn bảo: "mày có thích chơi với nó thì dọn đồ đạt sang bên ấy mà ở"...

Cho đến một buổi chiều, tôi ở thư viện về. Trong nhà ngoài ngõ anh Vũ chật ních người. Đám đông nhốn nháo. Tôi đoán có chuyện chẳng lành. Rẽ đám đông lao thẳng vào bên trong. Trước mắt tôi một cảnh tượng khủng khiếp. Thằng cu Tí nằm trên giường; áo quần, đầu tóc bết nước, bụng trương phồng. Chị Dung gục đầu trên giường. Ngất lịm.

- Trời ơi thằng nhỏ té xuống ao mà không ai thấy hay sao hỡ trời?

Tiếng ai đó thảng thốt.

Chú Thiên đã thay xong quần áo nhưng mặt mày vẫn còn tê tái.

Tôi đang tính sổ trong nhà, hai chị em con bé chơi trước hiên, thằng Tí ra sau vườn lúc nào có ai thấy đâu!

Thế là rồi đời thằng cu Tí!

Nhưng lòng tôi thì không sao yên được. Hễ bước chân vào cổng là tôi lại nhìn qua nhà anh Vũ. Nhìn mặt chú Thiên là tôi lại muốn đọc những ý nghĩ trong đầu chú. Tôi nghi hoặc. Và tôi quyết tìm ra sự thật.

Trong những lần dắt hai đứa nhỏ đi chơi, tôi lại khéo léo nhắc đến thằng cu Tí, hỏi xa xôi về "cái sự té ao" ấy. Cứ một lần một ít và tôi đã chắp lại được cái đoạn kết của cuộc đời thằng cu Tí như thế này:

Chiều ấy, anh Vũ đi công tác, chị Dung đi chợ. Chị Dung khóa cổng nhốt thằng cu Tí chơi trước hiên nhà. Chán chơi với những đồ điện tử, cú Tí lại chui rào sang chơi với chị em cu Tèo. Ba đứa kéo ra vườn rau. Con bé trèo lên cây ổi hái trái ném xuống. Ở dưới gốc thằng Tèo lượm hết. Có một cái rớt xuống ao cá. Tèo bảo:

- Cho cu Chí chái ấy!

Cu Tí kiếm cây khèo, trái ổi không vào mà cứ lăn ra xa. Cu Tí khèo mãi cho đến lúc trượt chân rơi tòm xuống ao. Cu Tèo hoảng hốt kêu la. Con bé nhảy xuống đất nhưng cứ đứng trố mắt nhìn. Cu Tèo kéo áo chị, lại đâm chạy vào kéo tay ba:

- Ba ơi, xằng Chí dớt ao, xằng Chí dớt ao ba!

Chú Thiên đang ngồi hí hoáy viết cái gì ấy, nghe cu Tèo bảo thế thì quát:

- Kệ cha nó!

Cu Tèo lại kéo tay chú Thiên, khẩn khoản:

- Kéo xằng Chí dên ba, kéo xằng Chí dên!

Đến lúc ấy, chú Thiên mới thả bút, chạy ra, cởi áo quần, nhảy xuống ao...

Thằng Tí được vớt lên như thế...

Tôi có dỗ hỏi con bé nhỏ:

- Sao thằng Tèo chạy đi gọi ba mà cháu lại đứng nhìn?

Con bé thật thà:

- Cháu ghét thằng ấy quá à!

- Thằng tí còn nhỏ, biết gì mà cháu ghét nó?

- Cháu ghét cô Dung, chú Vũ...

Từ hôm ấy, tôi chẳng còn chuyện trò với chú Thiên nữa. Đối mặt với chú, tôi lại phát một tia nhìn dò xét. Hình như chú cũng cảm thấy khó chịu với tôi. Và để tránh sự phiền toái ấy, tôi đã chủ động dọn dẹp đồ đạt xin trở lại ký túc xá.

Một tháng sau, tôi trở lại thăm gia đình chú Thiên. Đã thấy trước cổng nhà chú treo tấm biển rõ to: "BÁN NHÀ, HỎI TẠI ĐÂY". Sắc diện chú sa sút trông thấy. Chú Thiên nói với tôi:

- Chú định đưa gia đình vào Nam, may ra dễ chịu hơn. Ở đây, khó khăn quá!

T.Q.K

Kế hoạch trốn chạy của một kẻ bị truy đuổi đến tận cùng thế giới

Fri, 10 Oct 2008 01:00:22 +0700

LÊ HOÀI LƯƠNG

Gã sẵn sàng chết nếu ai đó cho gã biết một cách sòng phẳng rằng gã đã phạm tội gì. Nhưng không có ai rộng lòng làm cái điều đơn giản ấy, gã không ngu gì chết, gã chạy trốn, cho dù trong con mắt người đời, chạy trốn đồng nghĩa với phạm tội. Gã chạy trốn vì người ta quy cho gã cái tội gã không biết từ trên trời rơi xuống hay từ dưới đất chui lên, nhưng tội này thì phải chết.

Gã bấm bụng nói với cô nhân tình: "Xin lỗi em, hôm nay anh bận." Đầu dây bên kia máy gác rụp. Cô ả chưa từng nghe câu này bao giờ từ gã. Đến cả tuần sau, cũng chính cô gọi điện trước, gã ngần ngừ một chút rồi mới thong thả: "Được thôi, em cứ lại đó trước, xong việc anh đến." Lại chưa từng có thái độ này của gã suốt cả năm gọi là yêu nhau. Lần này thì cô sững sờ và chính gã gác máy trước. Gã hài lòng, trên hệ thống nghe lén chắc chắn bọn theo dõi cũng sẽ ngạc nhiên. "Nói đi, chuyện gì đã xảy ra? Có còn là anh nữa không?" "Thế ai đứng trước mặt em đây?" "Nhưng không phải là anh mà em đã từng biết lâu nay. Em hỏi lại, vì Chúa, anh có người phụ nữ khác phải không?" "Không có người phụ nữ nào khác." "Vậy thì, tại sao... có điều gì xảy ra với anh? Mấy lần gặp gần đây anh nhìn em là lạ như là em thành một người khác." "Đơn giản là em chưa hiểu đúng anh." "Thôi được, hãy nói lời chia tay đi, anh tới đây để làm điều đó thì nhanh lên." "Không có lời chia tay nào cả và đừng có hét lên." "Nhưng anh là ai? Chúa ơi, tôi điên mất..." Cô khóc, vật vã làm mình làm mẩy rồi cũng chịu để gã làm tình, lần đầu tiên cô không tận hưởng lạc thú ân ái trọn vẹn mà lơ mơ ngẫm nghĩ. Đôi mày đẹp của cô cứ cau lại thay vì toàn thân cô cong lên lúc cao trào...

L.H.L

Ngọc xứ Bắc

Tue, 29 Jul 2008 15:26:25 +0700

Truyện ngắn của LÊ XUÂN TIẾN

Huệ nói:

- Ta nghe nói có hai cái đáng yêu và hai cái đáng ghét về xứ Bắc. Đáng yêu là món ăn và con gái Bắc. Còn đáng ghét là con trai và rét Bắc. Ta ở Nam Hà ra đây đã nếm thử các món Bắc. Rất ngon, làm kẻ dân dã này thấy đúng như lời truyền. Yêu con gái Bắc thì đã có nàng ở đây. Còn nghe nói con trai Bắc thì trí trá, rét Bắc thì rét đến thấu xương, phải vài tháng nữa ta mới biết...

Năm 1786, vị chúa cuối cùng nhà Trịnh là Trịnh Tông chạy qua bên kia sông Hồng, bị bắt giữ rồi đâm cổ tự sát. Chỉ trong vòng 10 ngày, Tây Sơn đã xóa sạch chế độ vương quyền nhà Trịnh tồn tại 200 năm.

Kẻ sĩ Bắc Hà

Tháng 7.1786 đại quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long. Voi, ngựa, quân đi, giáo mác tuốt trần, khí thế như thác lũ. Một màu đỏ sắc máu tràn ngập phố phường khiến dân kẻ chợ kinh hãi.

Bây giờ, Thăng Long như đàn kiến vỡ tổ. Xao xác nhất là hàng ngũ tôn thất đại thần và quan lại. Người nào không chạy hoặc không muốn chạy theo Trịnh, bèn gom góp của cải, chạy tản lạc về thôn quê. Nhân cơ hội, bọn đầu trộm, đuôi cướp, bọn "không có tóc" ra chận đường trấn lột. Không ít bọn quan lại, mất cả quần áo, ngựa xe, còn trơ cái thân truồng chạy về quê.

Hai trăm năm đất nước bị chia cắt, sỹ phu Bắc Hà đồng hóa chữ trung với võng lọng, cân đai của chúa Trịnh, đã mụ mẫm đi trong nỗi "ngu trung" nên dưới mắt họ Nguyễn Huệ không hiện ra như người anh hùng mà là một tên giặc "man rợ", vì thế không ít người đã tự sát để giữ vẹn chữ "trung": Lý Trần Quán tự chôn sống để theo chúa Trịnh, Trần Phương Bình lên núi Hồng Lĩnh mổ bụng tự sát. Chữ trung ở đây có nghĩa là bổng lộc, cơm áo. Mất nó là coi như cái chết đã tới.

Phần lớn người có học xứ Bắc, chết không dám chết, theo Tây Sơn cũng không dám, sợ Tây Sơn như sợ cọp nhưng lại chê bọn "hôi hám man di xứ Tây" đành ngồi nhà, vuốt râu chờ thời. Sĩ phu Bắc Hà thường rêu rao "lễ nghĩa liêm sĩ" nhưng cặp mắt láo liêng, khi có quyền ức hiếp thiên hạ, lúc thất thế, nhún nhường xưng "tôi, tớ" để đảm bảo an toàn tấm thân.

Bọn công thần nhà Lê đã được phong tước hầu như Lê Duy Phiên, Nhữ Công Chấn, Trương Đăng Quĩ, Uông Sĩ Lãng, Trần Công Phước... nghe Tây Sơn tới, đều trốn ở nhà, không tới chầu vua, sợ vạ lây. Xem ra bọn này cũng biết vua Lê không có thực quyền chỉ như là cái đồ chơi bằng tre mà rỗng ruột. Khi bị mất bệ đỡ nó như một cái xác không hồn. Còn bọn quan lại được phong tước "ngồi mát ăn bát vàng" gặp sự cố thì phủi tay, bỏ trốn.

Lúc này, kinh thành đìu hiu lắm. Trong cung, vua Lê Hiển Tông đang bệnh, chỉ có vài vị hoàng thân ở bên cạnh vua. Đó là Lê Duy Tích và Lê Hữu Chiến đều là hạng người lêu lổng ở kinh thành, vì cùng quá phải vào điện nương tựa.

Huệ vào Thăng Long, chưa muốn gặp vua Lê vội bèn sai một tỳ tướng lĩnh quân đến giữ cung điện. Thấy có binh lính xúm quanh điện, ngỡ giặc đến bức nhà vua, các vị hoàng thân hốt hoảng dìu vua chạy trốn. Chợt thấy viên tỳ tướng quì ở cửa thành dâng lên một bản tấu trình. Gia thần thấy vậy chạy ra đón lấy dâng lên vua ngự lãm.

Trong tấu trình Huệ xưng thần, từ Nam đem quân ra Bắc để phò Lê, diệt Trịnh. Nay bận việc quân cơ, vài ngày nữa sẽ vào chầu vua.

Xem xong, vua Hiển Tông mới thở hắt ra, hết sợ.

Lúc này, trong nội thành, kẻ sĩ Bắc Hà tụ tập đông đảo ở quán rượu. Rượu vào, lời ra, ỏm tỏi bàn việc thời thế. Nói mà không làm hoặc nói nhiều, làm ít được coi là thuộc tính của sĩ phu Bắc Hà lúc này. Cả hai thế kỷ rồi, thiên hạ dư biết là chúa Trịnh ức hiếp nhà Lê nhưng kẻ sĩ vẫn câm miệng để hưởng bổng lộc. Phản ứng mạnh chẳng ai khác hơn là bọn du côn xứ Thanh, Nghệ. Chỉ mười ngày, chúng đã đốt rụi phủ Chúa từ bên trong, quân Tây Sơn không tốn nhiều công sức, chỉ đụng là tất cả vương triều đều ngã sụp.

Có người cho rằng, Tây Sơn chẳng khác nào Chúa Trịnh. Tròng này thay tròng khác mà thôi. Có người cãi lại, cho rằng người cai trị xứ Bắc không ai khác là Nguyễn Hữu Chỉnh. Huệ đem quân ra Bắc là nghe theo lời Chỉnh. Rồi đây quân Tây Sơn về Nam, Chỉnh sẽ làm trùm xứ Bắc, thức thời là nghe theo lời Chỉnh. Rồi họ cùng ca bài con cá "khôn chết, dại cũng chết, biết là sống".

Con "cắt nước"

Giảo hoạt nhất trong giới sĩ phu Bắc Hà là Nguyễn Hữu Chỉnh. Chỉnh quê ở làng Đông Hải, huyện Châu Phúc, trấn Nghệ An, là con một người lái buôn. Cha Chỉnh nhờ buôn bán trở nên giàu có, gia tư kể hàng vạn bạc.

Chỉnh có dáng người nho nhã, tuấn tú, nước da trắng, môi mỏng, khéo ăn nói, có thể chinh phục lòng người. Nhưng đôi mắt như dao, lúc nào cũng láo liêng. Chỉnh là người có học, lúc nhỏ đã thuộc làu kinh sử, năm 16 tuổi thi đỗ hương cống. Từ đó con đường đi lên của Chỉnh như diều gặp gió. Mộng làm chúa xứ Bắc đã nhen nhóm từ lúc ấy.

Tính Chỉnh hào hiệp, rộng rãi trong giao du. Trong nhà lúc nào cũng có vài chục người khách, mười lăm con hát. Suốt ngày rượu chè, ca hát lấy làm vui. Chỉnh tự cho mình có chí của Lưu Bang. Nay, mai có thể phất cờ khởi nghĩa.

Ban đầu Chỉnh theo Quận Việp, được tin dùng. Sau Quận Việp qua đời, có người tố giác Chỉnh ăn cắp đến mấy trăm vạn bạc. Trong đơn tố cáo có dính đến Quận Huy. Bị bắt vào ngục, Chỉnh bị tra khảo đến gần chết, vẫn không khai. Chỉnh ý thức rằng sự gan lì của mình lấy được cảm tình của Quận Huy - người được coi là rường cột của Chúa Trịnh. Quả vậy, Quận Huy vô sự, đã tỏ ra tin dùng Chỉnh. Quận Huy dùng Chỉnh làm hữu tham quân giao cho luyện tập thủy thủ, chống giặc bể. Vào nghề sông nước, Chỉnh tỏ ra có nhiều tài về bơi, lặn được giới quan quân đặt tên cho danh hiệu "con cắt nước".

Khi Quận Huy bị bọn kiêu binh đánh hội đồng đến chết, tay chân của Quận Huy bị truy nã khắp nơi, Nguyễn Hữu Chỉnh mang theo gia đình tiến vào Nam theo Chúa Nguyễn Nhạc. Nhờ tài ăn nói, Chỉnh đã được Nhạc tin dùng. Ở phương Nam nhưng Chỉnh vẫn không nguôi nhớ xứ Bắc.

Mất Chỉnh, nhà Trịnh lấy làm lo, treo giải ai dụ được Chỉnh về, sẽ trọng thưởng. Một người em rể của Chỉnh xin đi.

Gặp Chỉnh người ấy chưa kịp nói, liền bị Chỉnh nạt ngang:

- Có phải ngươi định làm thuyết khách cho chúa Trịnh không? Bay coi mặt ta từ thưở sinh ra đến giờ đã có khi nào nghe ai xui khôn dại đâu, mà bay cả gan vậy.

Người ấy cả kinh, im lặng cúi đầu, run sợ. Chỉnh bắt kể lại đầu đuôi chuyện xảy ra ở xứ Bắc từ khi Chỉnh vào Nam. Kể xong Chỉnh thét tả hữu đem người ấy ra chém. Chỉnh lạnh lùng ra tay để lấy niềm tin của Tây Sơn. Quả vậy, nghe tin Chỉnh chém thuyết khách, Nhạc tỏ ra tin dùng Chỉnh hơn.

Nhạc tin người nhưng Huệ thì không! Nguyễn Huệ phát hiện ra tham vọng của Chỉnh từ khi Chỉnh muốn Huệ tiến quân ra Bắc. Chỉnh bảo với Huệ:

- Trong phép dụng binh có ba điều trọng yếu. Một là thời, hai là thế, ba là cơ. Hễ gặp được ba điều ấy thì đánh đến đâu thắng đến đấy. Nay ông đánh một trận, đã lấy được Thuận Hóa, uy danh vang lềnh. Lúc này Bắc Hà tướng trễ, binh kiêu, tại sao ông không ra ấy mà bình loạn.

Huệ nói lại:

- Bắc Hà là nước lớn, có nhiều nhân tài. Cổ ngữ có câu "con ong có nọc", không thể khinh thường.

Chỉnh vốn loại "mục hạ vô nhân" tự đắc nói:

- Nhân tài Bắc Hà chỉ có mình tôi thôi. Tôi đi rồi nước Bắc trống không.

Huệ đùa mà rằng:

- Như vậy kẻ đáng sợ đang đứng trước mặt ta, hay sao?

Chỉnh không ngờ "có Chu mà còn có Khổng", nghe Huệ nói mặt Chỉnh tái ngắt không còn giọt máu. Thấy vậy Huệ an ủi, vỗ về cho qua cơn. Từ đấy Huệ biết dùng Chỉnh, chỉ dùng nhất thời để "lấy người Bắc trị người Bắc'.

Vừa ra Bắc, Nguyễn Hữu Chỉnh đã mật cho người theo quân Tây Sơn trên bước đường đuổi theo Chúa Trịnh là Trịnh Tông. Chỉnh nghi Trịnh Tông đang giữ viên ngọc quý có tên là Ngọc Dạ Quang. Đây là viên ngọc mà Chúa Trịnh Sâm đoạt được từ xứ Nam trên đường chinh chiến. Viên ngọc to bằng quả trứng gà, có màu xanh lam trong veo như mắt mèo. Tương truyền trong đêm tối, viên ngọc tự phát sáng như có chứa lân tinh. Một gã thầy bói ở Bắc Ninh được vời vào phủ Chúa Trịnh đã nhận định: đây là viên ngọc có chân mạng đế vương. Người nào sở hữu nó, chẳng chóng thì chày, sẽ lên ngôi thiên tử. Được viên ngọc này, Trịnh Sâm như mở cờ. Từ lâu, ông đã có ý muốn đoạt ngôi nhà Lê. Song chẳng may bị bệnh chết đi, ông mong mỏi con là Trịnh Cán sẽ thể hiện mơ ước. Nhưng Trịnh Cán chết từ lúc còn nhỏ, bây giờ có thể Trịnh Tông đang mang theo bên người. Sau khi Tông tự sát, người nhà của Chỉnh về báo lại: hắn đã lục soát khắp cả hành lý cũng như trong cơ thể Trịnh Tông, không thấy dấu vết gì của viên ngọc. Chỉnh tự hỏi: lẽ nào Ngọc Dạ Quang vẫn cón cất giấu ở phủ Trịnh?

Cây quế giữa rừng

Bây giờ vào tiết cuối tháng bảy, đầu tháng tám, cái nóng của miền Bắc đã dịu hẳn, mở lối cho mùa thu mát mẻ. Phủ Chúa Trịnh - nơi ở mới của Nguyễn Huệ khi quân Tây Sơn ra Bắc - đang chăng đèn, kết hoa mừng đám cưới của em vua Tây Sơn kết hôn với công chúa con vua Lê. Một đám cưới được coi là môn đăng hộ đối. Nhưng người xứ Bắc vẫn khinh rẻ người Nam Hà vốn ăn sóng, nói gió, không hợp với phong tục và lễ nghĩa miền Bắc. Chế độ vua chúa phương Bắc đã có truyền thống hàng nghìn năm, Thăng Long được coi là chốn kinh kỳ, còn Tây Sơn là vùng núi xa xôi, dù có vua, có chúa gì đi nữa cũng là người "man di". Vì thế dân kẻ chợ vẫn kháo nhau câu tục ngữ "Tiếc thay cây quế giữa rừng/ Để cho thằng Mán, thằng Mường nó leo".

Công chúa Ngọc Hân được kiệu rước về phủ Tây Sơn nhưng vui ít, lo nhiều. Ngọc Hân có lòng đôi chút tự hào vì vua Hiển Tông có sáu công chúa nhưng Huệ chỉ chọn mình cô. Xem mắt Ngọc Hân, Nguyễn Huệ khen cô có nhan sắc mặn mà. Quả đúng như trước đây vua cha thường nói với nàng "ngày sau nên gả con cho vua chúa, không nên gả cho hàng phò mã tầm thường". Ngọc Hân lúc ấy, chỉ bẽn lẽn, giấu mặt sau tay áo.

Trong hàng hoàng hậu, công chúa, nghe nói Ngọc Hân về làm dâu cho Tây Sơn cũng không ít người nói ra nói vào. Họ cho rằng tuy Nguyễn Huệ đứng đầu binh lực hùng mạnh xứ Tây song thực chất chỉ là tên thô lỗ không phù hợp với lễ giáo nhà Lê. Vua Hiển Tông chịu làm thông gia cho vua Tây nhằm mua lấy hai chữ bình an. Ông biết rằng mọi lễ nghi triều đình với Tây Sơn là giả, chỉ có cuộc hôn nhân ấy mới gọi là thật.

Mồng mười tháng tám, Huệ sắp hai trăm lạng vàng, hai nghìn lạng bạc, hai chục tấm đoạn, bày gươm giáo, cờ quạt, sai viên hình bộ thượng thư dâng lễ và một tờ tâu vào điện Vạn Thọ.

Vua Hiển Tông sai hoàng tử đón nhận lễ vật, định đến hôm sau rước dâu. Rồi ngài truyền cho các vị hoàng thân, hoàng phi, công chúa và các quan văn võ, ai nấy đều phải sắm sửa xe ngựa để chuẩn bị đưa Ngọc Hân về phủ Tây Sơn.

Sáng sớm hôm sau, Huệ lại sai quan thảo tờ tâu vào triều xin cho làm lễ nghinh hôn. Binh lính Tây Sơn sắp hàng đỏ đường từ cửa điện đến cửa phủ. Trai gái Thăng Long rủ nhau đi xem lễ rước dâu đông đến nỗi dẫm đạp vào nhau, như chuyện là từ trước đến nay chưa có.

Khi công chúa đến cửa phủ, Huệ ngồi kiệu rồng ra đón, nghi lễ rất long trọng. Hoàng thân, hoàng phi và các quan đi đưa dâu được dự chiêu đãi và được tặng vàng, bạc lúc ra về. Ai nấy đều mãn nguyện, công chúa Ngọc Hân cũng vui lây.

Khi nghi lễ đã qua, đến giờ hợp cẩn, Huệ đã cởi bỏ nhung phục, mặc bộ đồ áo dài xếp nếp, tay rộng thong thả bước vào phòng.

Bây giờ Ngọc Hân mới được nhìn tận mặt vị hôn phu. Đó là một chàng trai mới ba mươi ba tuổi, nước da hơi ngâm, tóc quăn, đôi mắt sáng rực và giọng nói rổn rảng. Khuôn mặt Nguyễn Huệ hình chữ điền có râu mép và râu chòm lún phún trông rất uy nghi. Mới nhìn, Ngọc Hân cảm thấy e sợ, nhưng Huệ bước lại gần nhìn nàng, mỉm cười, Ngọc Hân thấy thân thiện hơn. Huệ nhẹ nhàng rót chén rượu giao bôi mời nàng. Trước mặt là mâm tiệc cho hai người, toàn là món ngon của miền Bắc.

Huệ nói:
- Ta nghe nói có hai cái đáng yêu và hai cái đáng ghét về xứ Bắc. Đáng yêu là món ăn và con gái Bắc. Còn đáng ghét là con trai và rét Bắc. Ta ở Nam Hà ra đây đã nếm thử các món Bắc. Rất ngon, làm kẻ dân dã này thấy đúng như lời truyền. Yêu con gái Bắc thì đã có nàng ở đây. Còn nghe nói con trai Bắc thì trí trá, rét Bắc thì rét đến thấu xương, phải vài tháng nữa ta mới biết. Nàng nghĩ xem có đúng không?

Ngọc Hân cung kính thưa lại

- Cảm tạ phu quân đã quá khen. Còn hai chỗ phu quân chê, cũng nên xem lại. Con trai Bắc cũng có người tốt, người xấu. Nếu không có người tốt, lấy ai giữ được xã tắc cho đến hôm nay. Vài tháng nữa, phu quân có thể xem và thích cái rét miền Bắc. Có cái lạnh, con người mới thấy cái ấm là đáng quí. Cái ấm của tình cha con, nghĩa vợ chồng...

- Trả lời hay quá!

Huệ cười vỗ tay, rồi nói tiếp:

- Ta nghe nói nàng có ăn, có học vậy hãy đọc ta nghe bài thơ cổ nào nàng thích.

Ngọc Hân cất giọng ngâm, thanh tao, ngọt ngào

Từ mậu thư trung tuyển

Du tử thân thượng y

Lâm hành mật mật phùng

Ý khủng, tri tri quy

Thùy ngôn thốn thảo tâm

Báo đắc tạm xuân huy (*)

Ngâm xong Ngọc Hân thưa

- Đây là bài Du tử ngâm của Mạnh Giao để nhớ ơn người sinh thành

- Đúng, công chúa vừa có sắc vừa có nết. Lúc về nhà chồng, vẫn nhớ cái ơn cha mẹ. Vây, công chúa nghĩ trong các hoàng tử, công chúa có ai được sướng như công chúa không?

Ngọc Hân thưa lại:

- Nhà vua ít lộc, chỉ lấy thuế từ một nghìn xã nuôi cả hoàng tộc cho nên con trai, con gái ai cũng thanh bạch, nghèo khó. Riêng thiếp được duyên lấy ông lớn, cũng như hạt mưa, bụi ngọc, bay giữa trời, được sa vào chốn lâu đài này, là sự may mắn của thiếp thôi.

Ngọc về Nam

Suốt hai thế kỷ, việc lập thế tử của triều Lê luôn phụ thuộc vào quyết định của Chúa Trịnh. Đời vua Lê Hiển Tông đã lập Lê Duy Vỹ làm thế tử nhưng Vỹ vốn không được lòng Trịnh Sâm ngay từ lúc chưa lên ngôi chúa. Bởi vì Vỹ ưa xem kinh sử, thích học trò nên được hào kiệt xứ Bắc ưa thích. Mặt khác, Vỹ thấy vua cha mất hết quyền hành, muốn khôi phục lại nên Trịnh sâm rất tức tối.

Đến khi Sâm lên làm chúa, bàn mưu vu cho Vỹ thông dâm với cung nhân phủ Trịnh, đem tôi đó tâu lên với hoàng thượng bắt Vỹ bỏ ngục. Sâm ép vua Hiển Tông phải dựng người con thứ tư là Lê Duy Cẩn lên làm thái tử. Nhưng sau đó, do dư luận phản ứng nên Sâm buộc phải đưa Lê Duy Kỳ là con trai của Lê Duy Vỹ lên làm thái tử. Còn Cẩn được hạ xuống thành Sùng Nhượng Công.

So với Kỳ, Cẩn là người đoan chính, ngay thật. Còn Kỳ tính nết hơi lươn lẹo, chỉ thích dựa hơi người khác.

Về với Huệ, Ngọc Hân công chúa thường được hỏi thăm về tâm tính các vị hoàng tử. Bình sinh, Ngọc Hân vẫn thích anh hơn là cháu, khi được nghe Huệ hỏi về Hoàng Tự Tôn Lê Duy Kỳ, Ngọc Hân sợ Kỳ cướp ngôi của Sùng Nhượng Công, bèn đáp

- Nhân phẩm của tự tôn vào hạng tầm thường.

Nghe thế Huệ đã không thích Lê Duy Kỳ lên ngôi.

Đến lúc bệnh của hoàng thượng đã nguy, triều đình bàn nhau lập Lê Duy Kỳ lên làm vua, rồi sai sứ giả đến báo cho Huệ.

Huệ tức giận nói với Chỉnh:

- Ta đem mấy vạn quân ra Bắc, chỉ đánh một trận là dẹp yên cả thiên hạ. Một hòn đất, một tên dân của xứ Bắc đều là của ta. Ta muốn xưng đế, xưng vương gì mà không được. Sở dĩ vua Lê còn ngôi là vì ta có hậu với nhà Lê mà thôi. Thế mà, lập ai lên ngôi vua, không bàn với ta một tiếng. Coi khinh như thế ư?

Huệ giam luôn sứ giả không cho về.

Mấy ngày ở cung vua là mấy ngày đau khổ của công chúa. Các hoàng tử, công chúa xầm xì là Ngọc Hân đã làm cho Huệ căng thẳng về việc Kỳ lên ngôi. Họ cho rằng: công chúa "vui duyên mới mà quên tông đường".

Trong một buổi họp triều đình, một người đứng lên nói lớn:

- Hoàng tự tôn không được làm vua, thiên hạ ắt loạn họ Lê sẽ mất, ấy là lỗi tại công chúa. Công chúa đã làm hại đến việc lớn của xã tắc, thì nên xóa sổ trong họ, để cho công chúa về nước Tây Sơn hưởng phú quí.

Công chúa Ngọc Hân nghe vậy khóc tức tưởi. Cô đâu muốn có sự bất hòa giữa chồng với hoàng tộc nhà Lê. Chiều hôm ấy, Ngọc Hân tức tốc lên xe trở về phủ Tây Sơn.

Ngọc Hân quì phục dưới chân Nguyễn Huệ nước mắt lai láng

- Ơn nghĩa của phu quân đối với đất Bắc rất lớn. Nhà Lê có tồn tại cũng do phu quân. Nhưng nay thiếp sắp bị khai trừ ra khỏi họ. Dám xin phu quân rũ lòng thương mà chấp thuận cho Hoàng Tự Tôn.

Nước mắt đàn bà đã khuất phục được vị tướng tài ba Nguyễn Huệ. Huệ bước xuống, nâng Ngọc Hân công chúa dậy mở lời an ủi. Sau đó, Huệ đã sai xứ giả đến triều Lê báo tin mừng đã chấp nhận cho Lê Duy Kỳ lên ngôi.

Đây nói về việc của Nguyễn Hữu Chỉnh. Khi Nguyễn Huệ trẩy quân ra Bắc, Vũ Văn Nhậm được phong tả quân còn Nguyễn Hữu Chỉnh được phong hữu quân.

Khi Tây Sơn lấy được đất Bắc, Chỉnh và Nhậm đều ở trong lầu Ngũ Long; Nhậm đóng trước lầu, Chỉnh đóng sau lầu. Dù hai quan chức ngang nhau nhưng Chỉnh là người xứ Bắc nên quan lại sĩ thứ tới thăm đều đi cửa sau. Sau lầu thường đông như chợ mà phía trước lầu, nơi Nhậm ở vắng như chùa Bà Đanh. Chỉnh thấy vậy lấy làm tự đắc.

Chỉnh biết sớm muộn rồi quân Tây Sơn cũng về Nam. Mà quân đi, Chỉnh không thể ở phía Bắc một mình. Chỉnh lên tâu với hoàng thượng nhà Lê

- Tôi đem hắn (Nguyễn Huệ) ra chỉ có việc tôn phù. Bây giờ việc đã xong rồi, tôi quyết không theo hắn nữa. Khi hắn đã đi rồi Nghệ An là bức tường ngăn cách. Xin bệ hạ cho tôi vào đó để trấn thủ.

Thế nhưng khi Nguyễn Nhạc ra Bắc, Chỉnh nghĩ rằng thế nào quân Tây Sơn cũng cướp ngôi nhà Lê nên muốn dựa vào Tây Sơn để tránh tai họa. Chỉnh liền khuyên vua Lê Chiêu Thống đem dâng ngọc tỷ và xúi triều đình thảo gấp tờ biểu xin hàng. Nào ngờ chúa Tây Sơn Nguyễn Nhạc lại có ý muốn chia làm hai xứ: Nam và Bắc sống hòa bình với nhau nên vua Lê không bàn đến việc hàng nữa.

Huệ từ lâu đã biết đến sự giảo hoạt, hai lòng của Chỉnh nên đã tính đến việc rút quân mà không cho Chỉnh biết.

Ngày 17 tháng tám, chúa Tây Sơn mật sai quan quân sắm sửa nai nịt chờ hiệu lệnh. Nguyễn Nhạc cho đòi Chỉnh vào hầu, bắt ở từ sáng đến tối. Đến khuya Tây Sơn mới cho thả Chỉnh ra. Có người báo Chỉnh, chúa Tây Sơn sắp về. Chỉnh không tin, bảo "ta ngồi suốt ngày, trò chuyện rất nhàn hạ, có ai nói gì đâu?".

Trước đó mười ngày, mỗi đêm cứ đến canh một, chiêng trại quân nam chiêng trống vang trời, sang canh hai chỉ còn thưa thớt vài tiếng, từ canh ba trở đi tuyệt nhiên không có tiếng nào. Mấy đêm đầu, người trong kinh tưởng là quân Tây đã đi từ lúc nửa đêm. Sáng ra vẫn thấy dinh trại như cũ. Rồi ai đấy cho là sự thường, không ai để ý.

Đêm ấy, vào khoảng canh năm, một số dân kẻ chợ đi chợ sớm, ngang qua doanh trại Tây Sơn, khắp nơi yên ắng không có tiếng người. Qua đến cửa phủ, khắp bốn mặt cũng chẳng thấy bóng người. Giáo vỡ, nồi nẻ lổn ngổn vất đầy đường.

Ở bến sông, chỉ có trời nước mênh mông, trăm vạn thuyền chiến không biết đi đâu hết cả.

Bọn thuộc hạ vội vã báo tin cho Nguyễn Hữu Chỉnh. Chỉnh vội vàng mang theo một số tay chân thân tín chạy đến phủ Chúa Trịnh. Tất cả chỉ còn là ngôi phủ hoang, màn chiếu, tường phủ vẫn còn nhưng không có một bóng người.

Chỉnh cho thủ hạ gỡ từng viên gạch để tìm ngọc. Ròng rã suốt ba ngày, vẫn không tìm thấy gì. Phủ Trịnh hoang phế càng điêu tàn thêm.

Tâm trạng Chỉnh rối bời, không biết nên ở hay đi. Ở lại, không có quân Tây Sơn làm điểm tựa, lỡ bè đảng nhà Trịnh nổi lên thì "không có đất chôn thây". Còn đi, không biết đi về đâu?

Ra bờ biển, nhìn về phía Nam, trời nước thăm thẳm. Không còn một chiếc thuyền Tây Sơn. Chỉnh ngửa mặt than trời:

- Nguyễn Huệ đã mang ngọc về phương Nam rồi!

7-2008

L.X.T

..............................................................

(*) Bài "Nỗi lòng con xa" bản dịch của Nguyễn Tiến Cử

Chiếc áo mẹ hiền khâu

Con mặc muôn dặm trải

Đường kim chỉ trở lại

Tấc lòng con cỏ dại

Sao đáp nỗi ba xuân

Hoa trôi ngược dòng

Mon, 28 Jul 2008 15:39:08 +0700

Sau tập truyện ngắn Mê Đạo, Lê Xuân Tiến, nguyên Trưởng Ban Văn - Xã Báo Bình Định, hội viên CLB Văn học Xuân Diệu, hiện là biên tập viên Báo Sài Gòn Tiếp Thị đang xúc tiến tập truyện ngắn viết về Nhà Tây Sơn.
Nhân Festival Tây Sơn Bình Định, clbxuandieu.vnweblogs.com xin lần lượt giới thiệu các truyện ngắn mới nhất của anh viết về Nhà Tấy Sơn.

HOA TRÔI NGƯỢC DÒNG

Trời chạng vạng, tiếng muổi kêu vo ve ngoài hàng hiên. Ruộng đồng xa xa tiếng ếch nhái bắt đầu kêu rân. Tháng tám, mùa gió nam non tạo nên vẻ oi bức, ngột ngạt. Trong căn buồng rèm che, trướng phủ, chỉ một mình Bạch Huệ ngồi buồn rầu, nước mắt cứ chảy dài. Ngoài gian chính của ngôi nhà ngói năm gian vẫn đang diễn ra tiệc rượu. Cậu Ba Trà và bạn bè đang chén chú, chén anh mừng cho chủ gia rước vợ ba. Thỉnh thoảng lại có tiếng gọi rồi tiếng đùa cợt "Cô dâu đâu ra tiếp rượu chớ, chưa khuya sao mà cứ rúc vô buồng. Đợi không nổi hả", tiếng cười hô hố thô bỉ. Đám bạn của cậu Ba Trà là mấy tên công tử con các phú hộ tổng bên, huyện bên. Rặt một lũ ăn chơi, phá gia chi tử, tháng ngày chỉ có rượu chè trai gái, chỉ giỏi lắm mưu hại người.

Bạch Huệ nhớ lại buổi sáng chỉ có cậu ba Trà và bà vợ chánh cùng vài gia nhân đến nhà rước dâu. Mặc cho ông Sáu Bưng - cha đẻ của Bạch Huệ cung kính thắp hương, thi lễ trước bàn thờ tổ tiên, cậu Ba Trà cứ đứng nghinh nghinh cái mặt. Hết liếc bàn thờ rồi nhìn sang cái phản gỗ. Theo lệ, chàng rể phải lạy ông bà nhà vợ, song Ba Trà dáng chừng không chịu khom lưng trước trang thờ, ông Sáu Bưng thấy vậy cũng làm lơ. Vợ chánh cậu Ba Trà là người đàn bà gần ba mươi tuổi, hai hàng lông mày như dao cạo, đôi mắt liếc ngang, liếc dọc, cặp môi ăn trầu đỏ thắm cứ chen chét "Được cậu Ba để ý, nhà này có phúc à nghen". Còn cậu Ba Trà không nói không rằng cứ bồn chồn muốn thoát ra khỏi căn nhà nghèo nàn lụp xụp kia. Cậu không muốn ở lâu trong không khí bần hàn, tù hãm. Cậu muốn nghẹt thở. Bạch Huệ nhớ lại năm ngoái, lúc đó cô chỉ mới mười sáu tuổi. Cô theo cha gánh lúa lên nhà phú hộ họ Dương để nộp. Cậu Ba Trà đứng ngoài cửa cứ nhìn cô gái không chớp mắt. Bạch Huệ có khuôn mặt trái xoan, đôi mắt đen láy, nước da con gái làm đồng vất vả mà vẫn trắng hồng. Bộ ngực tròn trịa như hai trái dừa xiêm non, chiếc eo thon nhỏ kéo xuống dưới là đôi mông săn chắc. Cô gái nghèo đã hút hồn cậu công tử.

Hôm sau cậu Ba Trà đã đến nhà dọ hỏi ông Sáu Bưng. Bà Sáu nằm bệnh ở nhà sau nghe nói cậu Ba Trà đã chấm con Hai, nước mắt tuôn như mưa kêu trời là khổ. Bà biết con gái bà lọt vào nhà phú hộ Dương có vinh dự gì đâu. Chẳng qua là làm thầy tớ suốt kiếp.

Bạch Huệ chợt nghĩ ở cái làng Côi này, tại sao khi khổ ai cũng kêu trời. Nhưng trời vẫn có giúp gì đâu. Người nghèo thì càng nghèo mạt, còn kẻ giàu ăn không hết mà ngày thêm thừa mứa. Làng Côi này, ngoài vài nhà có ruộng, còn lại cả trăm hộ đều làm rẽ cho phú hộ Dương. Ruộng cho rẽ của ông dễ đến hàng trăm mẫu, cò bay thẳng cánh, ông phú hộ tự cho mình là nhân từ, tá điền làm được năm chục giạ, ông chỉ lấy hai mươi lăm giạ. Mặc cho cuộc sống của đám bần nông, phú cho trời đất. Họ phải mò cua bắt ốc, mót lúa rụng, quơ rau dại về dặm cơm sống qua ngày. Ngày thường không sao, cứ hễ có hạn hán, lụt lội, mùa màng thất bát, cũng phải nộp lúa cho phú hộ Dương theo lệ năm cũ. Cuộc sống của bần nông hết sức cơ cực, nếu gia đình có người bệnh tật thì nợ nần, nợ từ đời này sang đời khác hoặc ăn mày cả lũ.

Gia đình Bạch Huệ rơi vào cảnh cùng cực từ năm kỉa, năm kia, khi bà Sáu mắc bệnh lao. Cả gia đình ăn độn, bà Sáu được chút cháo đã quí, nhưng thân hình bà cứ ngày càng còm cõi. Ông Sáu Bưng phải năn nỉ rớt nước miếng mới được nhà phú hộ khất nợ. Nợ nần chồng chất năm này qua năm kia đã lên hàng trăm giạ lúa. Cậu Ba Trà nói sẽ xóa nợ nếu Bạch Huệ chịu làm vợ ba cho cậu. Ông Sáu Bưng miễn cưỡng phải nhận lời, còn bà Sáu cứ úp mặt vào gối thỉnh thoảng lại khóc nấc.

Một mai ai chớ bỏ ai

Chỉ thêu nên gấm, sắc mài nên kim

Trên đường tới nhà phú hộ Dương, ngang qua một căn nhà tranh, nghe tiếng ru con, tự dưng Bạch Huệ rơi nước mắt khi nghĩ tới Năm Trơi. Lúc nãy, cậu mặc bộ bà ba đen đứng nép ở ngõ ra nhìn Bạch Huệ rồi lại cúi đầu. Trông cái dáng của cậu thiểu não, thấy mà thương. Con trai thường không khóc nhưng giá cậu rơi lệ, Bạch Huệ lại cảm thấy dễ chịu hơn.

Bạch Huệ và Năm Trơi gặp nhau ở buổi cậu ta sang nhà gặt lúa giúp. Cậu ta mới mười tám tuổi nhưng do quen lao động nên người cứng cáp, bắp thịt săn chắc. Khuôn mặt chữ điền với đôi lông mày rậm, nhìn rất dễ ưa. Gặp Bạch Huệ, cậu hay cười. Một hôm cậu hỏi "Cô Hai thích ăn bánh bò nóng không, tối nay lại cầu cây Bông chơi" không hiểu sao, lúc có trăng, Bạch Huệ rũ đứa em kế ra cầu chơi. Năm Trơi đứng đó tự bao giờ. Cậu đưa gói bánh bò nóng hổi cho Bạch Huệ, cô chia bớt cho đứa em, rồi cả ba cùng đứng vừa nhai nhóp nhép vừa ngắm nhìn ánh trăng vàng nhấp nháy theo nước chảy dưới chân cầu. Ấy, cuộc gặp gỡ lần đầu sao mà đơn giản, chơn chất. Từ đó về sau, Năm Trơi thường qua nhà Bạch Huệ, hết giúp việc này đến giúp việc khác. Chưa bao giờ, Năm Trơi nói thương Bạch Huệ nhưng cô cảm nhận một tình cảm đặc biệt nơi chàng trai này. Cô thường suy nghĩ mông lung đến một tương lai. Năm Trơi sẽ là chồng mình, cả hai người sẽ dựng một mái nhà, rồi những đứa con từ gốc rạ sẽ lần lượt ra đời. Mơ ước đơn giản như vậy cũng vẫn bị đám mây đen che phủ. Bạch Huệ đang đi về nhà phú hộ Dương còn Năm Trơi bất lực đứng nhìn theo. Đó rồi năm tháng trôi đi, họ tự an ủi rằng mọi việc trời đất đã sắp đặt. Kêu trời có chứ mấy ai làm thay đổi nó.

Ngọn nến trên bàn đã cháy cụt tới gốc. Một cây nến khác được thay thế. Đêm đã dần về khuya nhưng bên ngoài tiệc vẫn chưa tàn. Tiếng cười nói ồn ào chen lẫn tiết thách rượu rất hỗn độn. Một cô hầu nhỏ mang vào tấm vải trắng trải trên giường tân hôn. Cậu Ba Trà muốn thấy bằng chứng của sự trinh tiết. Bao nhiêu cô gái đã đánh mất đời trinh trắng dưới tay cậu Ba? Chắc là vài chục lần. Ở cái làng Côi này, cô gái nào đẹp đều qua tay cậu. Nổi hứng, họ có thể bị hiếp ngay trên bụi bờ hoặc trong lẫm lúa. Vậy mà không ai kiện tụng được, bởi vì từ làng tới huyện, quyền lực nằm trong tay cậu "có tiền lên tiên cũng được" nếu ngoan ngoãn, có thể còn được đền bù vài giạ lúa, còn cứng đầu, cậu trị tới nơi, không còn cái quần đùi làm của. Bạch Huệ có bao giờ dám nhìn thẳng vào mặt cậu Ba Trà - một gương mặt tỉa tót phẳng phiu nhưng gian tham độc ác. Thế mà nay, khuôn mặt ấy lại sắp kề cận bên mình, phá hoại cuộc đời mình. Nghĩ đến đây, nước mắt Bạch Huệ cứ chảy ròng ròng.

Tiệc vui chấm dứt vào nửa đêm. "Bay đâu dìu cậu Ba vào phòng", tấm màn được vén lên, hai gia nhân đỡ cậu tới cửa rồi thối lui. Chân hươu, chân nai, cậu Ba bước liểng xiểng. Cậu đã say khướt, bây giờ Bạch Huệ mới ngẩng lên nhìn. Một khuôn mặt chảy xệ, trắng nhợt, nổi bật làn râu con kiến làm điểm thêm nét đểu giả. Hơi rượu từ người cậu tỏa ra nồng nặc tởm lợm. "Cô Hai, cô Hai" cậu lảo đảo rồi ngã vào người Bạch Huệ. Cô ta vội vàng né tránh nhưng không kịp, đôi tay quờ quạng của cậu Ba rờ rẫm trên đôi vú của cô gái. Bạch Huệ nổi gai ốc, ghê tởm đôi tay đã vầy vọc bao nhiêu cô gái nhà lành. Cô chuẩn bị một cuộc chạy trốn, nếu cậu Ba Trà xáp tới. Nhưng bữa rượu quá đà đã làm cậu mất sức. Cậu ngã xuống giường như cái cây đổ. Nói lảm nhảm một hồi, tiếng ngáy như bò rống đã đánh đắm chàng công tử con phú hộ Dương. Đêm nay, chàng như người bị bùa mê thuốc lú.

Một người ngủ, một người ngồi dưới ngọn nến chập chờn. Tiếng ếch, nhái vẫn râm ran ngoài ruộng đồng, không một cơn gió thoảng, bầu không khí vẫn nóng bức ngột ngạt. Bạch Huệ ngồi khóc thúc thít. Trước khi về nhà phú hộ Dương, cô đã nghe kể về chuyện làm vợ lẻ. Hàng ngày cô phải phục dịch cả hai bà vợ của cậu Ba. Dù cô có siêng năng, cô vẫn bị mắng vì hai bà muốn cô phải biết quyền lực của nhà này thuộc về ai, cô phải dậy từ sáng sớm và phải quần quật cho tới đêm khuya. Mới từ trưa đến nay, cô cảm thấy nhớ nhà, nhớ cha mẹ, nhớ từng xó nhà, góc bếp. Dù nghèo nàn, rách rưới, cô vẫn thích ở nhà hơn ở nơi giàu sang này. Vì ở đó là của cô với biết bao kỷ niệm thời con gái. Về nhà chồng rồi, coi như cô đi xa, nửa năm họ mới cho cô về một lần. Coi như cuộc đời con gái đã chất dứt. Cô nhìn ra cửa, bóng đêm nhập nhòa như chính tương lai mù mịt của cô.

Cả đêm cô ngồi trăn trở với bao suy nghĩ. Cô nghĩ đến cái làng thân yêu của cô, nhớ từ ông Gù thường qua nhà cõng cô đi coi hát bội hồi nhỏ. Cô bé nằm úp mặt trên khối u trên lưng ông Gù, vừa đi đường vừa nghe ông hát bài chòi. Cô nhớ đến thằng Trớt - mõ làng. Nói là thằng chứ ông ta cũng gần bốn chục tuổi. Ngoài việc làm sai dịch cho ông Trùm, thằng Trớt còn đến nhà nào có giỗ, có đám tang để làm việc vặt kiếm ăn. Nhớ ông già Xây hay xách chai rượu đến đám giỗ ngồi nói lẽ "Thằng nào biết đất phi lễ là gì hông?" không ai trả lời Già Xây kêu "dốt, dốt" tợp rượu xong, già Xây giải thích "Đất phi lễ là đất rượu chè, cờ bạc. Tới đó thì lộn xòng, cha không ra cha, con không ra con, vợ không ra vợ, chồng không ra chồng"... Còn bao nhiêu người nữa trong làng, họ đều không có "cục đất ném chim" nhưng họ hồn nhiên, ngay thật còn nơi rèm che, trướng phủ là chỗ dối trá, lọc lừa. Càng nghĩ, càng thêm u uất, Bạch Huệ muốn trốn về nhà ngay.

Gà gáy đầu, Bạch Huệ khẽ đẩy cửa, len người vào gian chính. Nơi nào cũng có then gài. Bạch Huệ cố nhích cái then gỗ từng chút một để người gác cổng không nghe. Cô mở nhẹ cửa chính, đứng lặng người nhìn ra cổng. Trời vẫn tối mờ mờ, tiếng gà vẫn gáy từng chặp. Phía sau nhà, một số gia nhân đã dậy sớm. tiếng nước gánh đổ vào chum nghe đã to. Phải trốn ngay đi thôi. Nhưng không thể ra cửa chính được. Tên gia nhân gác cửa sẽ phát hiện. Bạch Huệ quay trở lại, men theo hông nhà, rất may cô phát hiện một lỗ chó chui bên hàng rào tre gai. Cô bậm môi chun vào, gai tre chích vào người đau nhói. Nhưng Bạch Huệ vẫn chịu để cho gai sướt chui lọt ra bên ngoài.

Trời vẫn chưa sáng, ngọn gió đêm làm Bạch Huệ lạnh run. Cô vừa đi vừa chạy trên lối mòn băng qua những cách đồng cày nỏ, chờ nước trời. Nhà cô ở cuối làng, cách nhà phú hộ Dương vài cây số phải chạy nhanh để mọi người khỏi thấy.

Đây rồi, trước mặt lù lù bóng đen của ngôi nhà tranh thân yêu. Bạch Huệ ào vô nhà bằng cửa sau. Có tiếng ho từng cơn của chiếc giường đặt gần gian bếp. Bạch Huệ sà vào giường rúc vào ngực mẹ, bà Sáu run rẩy sờ soạng lên mặt Bạch Huệ.

•- Con Hai phải không? Sao mày về sớm vậy, ai cho mày về. Mày trốn hả?

•- Mẹ ơi, con khổ lắm. Nước mắt ràn rụa trên mặt cô con gái. Bà Sáu đưa bàn tay già nua chùi từng giọt nước mắt.

Ông Sáu Bưng xuất hiện bất ngờ ở khung cửa. Trời đã sáng rõ mặt người. Nhìn thấy Bạch Huệ, ông la lên:

•- Mày đi ngay không. Mày muốn giết cha, mẹ mày phải không?
Ông Sáu ngồi xuống chiếc ghế đẩu, hai tay ôm đầu đau khổ.

•- Không ai mới về nhà chồng chiều hôm trước, hôm sau trốn về nhà. Ông nhìn trừng trừng vào mặt Bạch Huệ.

•- Mày trốn về, người ta vu mày lấy trộm đồ người ta trốn đi. Lấy gì cha mẹ đền bù. Ông Sáu níu tay Bạch Huệ đẩy ra cửa.

•- Đi đi. Chừng nào họ cho về hãy về. Không người ta sẽ bắt tội. Bạch Huệ quỵ người ở ngạch cửa.

•- Tội con lắm cha ơi! Cho con ở lại đi. Bạch Huệ khóc. Bà Sáu cũng khóc thành tiếng. Ông Sáu cũng rơi lệ, nhưng vẫn nói như năn nỉ.

•- Cha xin con, con hãy đi đi. Đó là con thương cha, thương mẹ. Đừng để cha phải dắt con đi nộp cho người ta.

Bạch Huệ chợt mím môi lại. Cô đứng lên và lảo đảo bước ra khỏi nhà như người điên. Ra đường, vài người nhìn thấy cô. Nhưng mặc, cô vẫn đi tới ngã ba, nhớ lại khuôn mặt tởm lợm của cậu Ba Trà, khuôn mặt như dao sắc của bà vợ chánh, Bạch Huệ hãi hùng. Tự nhiên cô rẽ sang nhánh đường đi về phương Bắc.

Mặt trời lên rực rỡ, nhuộm hồng cây cỏ, lấp loáng trên các mương nước, các con ao. Đi một lúc, Bạch Huệ thấy nóng khô cổ. Cô tấp vào gian nhà tranh ven đường xin nước uống. Người đàn bà khô quắc nhìn Bạch Huệ đăm đăm. Bộ quần áo Bạch Huệ không giấu nổi tông tích.

•- Cô là vợ ba mới cưới của cậu Ba? Cô đi đâu đây?

•- Không biết nữa. Thím hãy chỉ cho cháu hướng ra bờ sông.

•- Đi mau đi, chớ con gái tôi đi chợ về cho biết cậu Ba Trà đang dắt gia nhân đến nhà ông Sáu đòi dâu. Đôi mắt người đàn bà ái ngại nhìn Bạch Huệ.

Uống xong ngụm chè lá nóng hổi, mồ hôi của Bạch Huệ tuôn ra dầm dề. Cô thấy khỏe hơn đôi chút và tiếp tục đi. Nhưng đi đâu bây giờ? Tới nhà phú hộ không được mà về nhà cũng chẳng xong. Đất trời mênh mông mà không có chỗ nào dung nổi tấm thân bé nhỏ này. Sao làm thân con gái ở làng này khổ đến vậy? Thôi, cứ tìm ra sông rồi trầm mình xuống cho xong đời. Chết rồi là mọi thứ đều tan biến. Khỏi nhìn cảnh khổ của gia đình mà mình cũng không biết gì nữa là sung sướng hay khổ đau.

Nhưng phải tới giữa trưa, Bạch Huệ mới đụng phải con sông. Đó là con sông lớn chảy qua nhiều huyện, giữa dòng có những ghềnh đá tung bọt trắng. Ven bờ có những chỗ nước không thấy đáy. Bạch Huệ tìm một chỗ nước sâu, cuối đầu vái ba vái về phía nhà cha mẹ, thầm thì "Xin cha mẹ tha tội bất hiếu cho con" rồi chúi đầu xuống nước.

Bất thình lình một bàn tay kéo lại, Bạch Huệ dằn co cứ muốn nhảy xuống thì một cánh tay khác ôm choàng lấy lưng. Phía sau vang lên một giọng nghiêm khắc.

•- Đừng làm bậy!

Bạch Huệ ngoảnh đầu lại nhìn thấy ba phụ nữ. Không phải là những người nông dân chân yếu, tay mềm. Họ mặc bộ đồ màu lam, đầu bới, cột khăn, ngang eo có thắc dây đỏ, quần bó chẽn. Cô nào cô nấy có dáng điệu rất rắn rỏi. Bạch Huệ bất giác ngã đầu vào ngực cô gái lớn tuổi, khóc ròng.

•- Mấy chị ơi, em khổ lắm

•- Khổ gì thì khổ, cũng có cách sống. Cha mẹ sinh ra em biết bao công sức mà em lại hủy thân mình sao? Đừng dại dột.

Ba cô gái dìu Bạch Huệ đến một gốc cây cao to rồi đưa nước và đưa mấy cái bánh ú cho cô "Em hãy ăn đi rồi kể hết chuyện cho mấy chị nghe". Từ sáng giờ không có hạt cơm vào bụng Bạch Huệ ăn rất ngon lành.

Nghe kể chuyện xong, cô gái lớn tuổi vuốt nhẹ lên mái tóc Bạch Huệ nói "sống không nổi ở làng, thì cứ theo mấy chị lên Tây Sơn". Cô gái lớn tuổi ấy là Trần Thị Lan quê ở thôn Trường Định, huyện Tuy Viễn. Lan là chị em kết nghĩa của tướng Bùi Thị Xuân.

Bạch Huệ đến với Tây Sơn vào năm 1769, bốn năm sau, tức là năm 1773, thanh thế Tây Sơn đã mạnh lên. Ngay lúc ban ngày, từng toán quân Tây Sơn đã kéo nhau xuống các chợ, lấy của nhà giàu chia cho nhà nghèo, đe dọa đốt nhà để bắt người tuân theo. Họ họp từng nhóm từ ba trăm đến sáu trăm người, đi đến đâu la ó tới đó, nên gọi là quân "Ó". Lúc đầu họ võ trang giáo mác, cung tên và cả súng tay nữa. Họ đi bộ nhưng sau đó họ đi ngựa có cáng và võng, lực lượng đã lớn, Nguyễn Nhạc dời quân xuống Kiên Thành tự xưng là đệ nhất trại chủ. Quân Tây Sơn đang tính kế để đánh úp thành Qui Nhơn.

Chợ Gò Chàm xuất hiện một ông già mù được thằng nhỏ mười hai tuổi dắt đi ăn xin. Ông già nối với thằng nhỏ bằng cây gậy. Thằng nhỏ vừa đi vừa dùng hai thanh tre gõ nhịp cho giọng hát bài chòi của ông già. Chợ phiên, người qua lại tấp nập, trả treo mua bán không ai để ý đến ông già mù. Giọng ông khàn khàn vẫn cố sức chòi lên giữa bao nhiêu tiếng động ồn ã.

Một mà ư/một mà anh để em ra

Hai thì anh để em ra

Em về em buôn em bán

Trả nợ bánh tráng, trả nợ bánh xèo

Còn dư em trả nợ thịt heo

Anh đừng làm em nữa kẻo mang thì nghèo

Mang nghèo vì em...

Thấy ông đến chỗ nào đứng hát, người bán thí cho vài xu đuổi đi cho mau để rảnh chỗ bán hàng. Khách qua lại thương tình cũng ném xu vào chiếc nón rách. Mỗi lần như vậy ông già lại kêu lên "Lạy trời phật phù hộ cho cô bác"

Ông già và đứa trẻ cũng đủ tiền kiếm sống qua ngày. Tối hai cha con về ngủ sạp hoặc ngủ hoặc ngủ đình không ai biết. Nhưng cứ mặt trời lên, lại nghe giọng ca bài chòi thê thiết của ông. Ai hỏi quê cảnh của ông, ông vừa kể vừa khóc. Ông có con gái gã cho người ta mà nó trốn mất rồi. Phú hộ lấy nhà, lấy đất của ông để trừ nợ. Vợ ông mắc bệnh lao lâu ngày đã thổ huyết chết khi gia nhân phú hộ đến xiếc nhà. Thằng con trai lớn của ông chịu không nổi bỏ xứ mà đi. Giờ không biết ở đâu, ông buồn rầu khóc mãi, mắt mờ dần rồi sau đó mù hẳn. Không còn đất, còn nhà chỉ còn đứa con nhỏ, hai cha con phải tha phương, cầu thực.

Chiều hôm ấy, Bạch Huệ đi cùng tốp nghĩa quân Tây Sơn ba chục người xuống chợ Gò Chàm. Họ mang theo lá cờ đỏ để thị uy. Sau bốn năm dùi mài trong trường võ Bùi Thị Xuân, Bạch Huệ trở thành cô gái khác. Không còn ẻo lả, nhút nhát, đụng tí là rơi nước mắt. Cô gái nghèo ngày xưa đã cứng cáp, gan lì, có thể "bỏ roi, đi quyền" hoặc nhảy lên, nhảy xuống trên lưng ngựa thoăn thoắt. Nét tự tin trên gương mặt đã làm cho cô gái vừa xinh xắn, vừa uy nghi. Nhưng Bạch Huệ cũng còn rất xúc cảm. Cô từng rơi nước mắt khi nghe câu ca trong vùng "Anh đi theo chúa Tây Sơn. Em về cày cuốc mà thương mẹ già" lúc đó cô nghĩ nhiều tới mẹ. Bạch Huệ biết rằng mình đã gây cái chết cho người mẹ hiền lành, tội nghiệp. Nhưng biết làm sao khi đã rơi vào hoàn cảnh quá bần cùng. Nhiều lần, cô nghiến răng nhìn về phương Nam với lòng căm thù.

Từ đầu chợ, giữa bao tiếng động hỗn độn, Bạch Huệ chợt nhận ra điệu bài chòi. Cô chợt nhớ người cha. Hạnh phúc nhất của ông là những lúc nông nhàn. Lùi vài củ khoai lang, lắc lư trên võng, vừa bóc khoai vừa hát bài chòi. Ông mê bài chòi đến nỗi ba đứa con đều đặt tên ba con bài trong thú chơi bài chòi: Bạch Huệ, Lục Chạng, Thất Vung. Bây giờ không biết cha con ông lưu lạc về phương trời nào. Tiếng bài chòi vẫn vang vọng

Tay cầm sào chống lái

Mắc liếc bãi lều tranh

Ở đây đưa rước bộ hành

Thuyền nan một chiếc, tử sanh trọn bề

Trải qua bãi bạc gành nghê

Tứ mùa chèo chống đôi bề sóng xao

Thú vui ngang dọc một sào

Ngồi trong tịnh viện, kẻ gào người kêu

Tiếng ai văng vẳng kêu đò

Mau mau nhổ nọc, chèo qua nước người

Thôi rồi, điệu bài chòi quen thuộc của cha. Ngày trước, ông thường hát điệu bài chòi này ở mọi lúc, mọi nơi. Bạch Huệ bước nhanh theo lối chợ, nhiều người đi chợ nom thấy võ phục trên người cô đều tránh sang một bên. Cô đã nhận ra người cha áo rách đang dò dẫm từng bước bên thằng Vung. "Cha ôi, sao lại đến nỗi này" cô chợt rơi nước mắt. Thằng Vung nhìn cô, ngỡ ngàng một hồi rồi kêu lớn "Chị Hai", ông già dừng hát, vểnh tai lên nghe ngóng. Bạch Huệ nhào tới nắm chặt tay ông già.

•- Con đây nè, cha ơi

Ông già sờ sẫm trên khuôn mặt cô gái. Ông đã thấy vết sẹo ở vai cô. Hồi nhỏ con Huệ nó té xuống hàng rào khi đi coi hát bội. Vết sẹo của con ông, đúng con ông rồi. Ông lại khóc.

•- Con ơi, về với cha, cha không đuổi con đi nữa đâu, mẹ con...

•- Thôi cha đừng kể, con biết hết rồi... nay mai con sẽ về đòi đất, đòi nhà... trả thù cho cha mẹ...

•- Đừng con, có ai chống nổi phú hộ Dương. Bạch Huệ nhoẻn nụ cười méo xệch. Đã qua bốn năm rồi, ông Sáu nào biết đất trời đã nghiêng ngữa. Bọn nhà giàu đang ngồi trên đống lửa.

Tháng 9-1773, vào sáng sớm, hai đội quân Tây Sơn vời nội công đến vây dinh quan Trấn Thủ, chiếm thành trì khiến tuần phủ Nguyễn Khắc Tuyên phải bỏ lại ấn tín, vợ con, mặc quần áo sơ sài chạy ra Tam Quan. Trong trận này, có tin cho biết Nguyễn Nhạc giả hàng để bị bắt vào thành. Nửa đêm, Nhạc cùng tùy tùng phá cũi xông ra hợp cùng nghĩa quân từ ngoài xông vào. Thành Qui Nhơn lửa cháy suốt một ngày mới dập được... Tất cả thành lũy đã về tay Tây Sơn.

Tin quân Tây Sơn chiếm thành Qui Nhơn bay về làng Côi khiến phú hộ Dương lo rầu còn nông dân vui mừng khôn xiết. Ngày hôm sau, kho lúa nhà phú hộ Dương bị phá. Đám gia nhân như gà cắt tiết, run rẩy nhìn tá điền ào vô cướp lúa. Mùa màng năm ấy tuy bội thu nhưng tá điền vẫn đói kém. Họ phải lập tức kiếm miếng bỏ bụng.

Sáng hôm ấy, có tin một tùy tướng Tây Sơn về làng Côi, công bố lệnh của chúa Tây Sơn về xóa các văn tự nợ nần, chia ruộng đất lại cho nông dân.

Các tá điền làng Côi tụ tập tại nhà phú hộ Dương từ sáng sớm. Họ mang theo cả giỏ, thúng và gậy gộc trên những khuôn mặt đen đúa, nhăn nheo vì "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời", hôm nay sáng lên vì vui và hồi hộp. Phú hộ Dương nay đã tám chục tuổi, nằm vùi vì bệnh. Cậu Ba Trà vẫn quần áo phẳng phiu nhưng điệu bộ rón rén hơn. Mặt cứ dáo dác nhìn mọi người với mặc cảm là kẻ có tội.

Mặt trời sáng rỡ. Độ khoảng mười người nghĩa quân Tây Sơn đang đứng chờ người chỉ huy. Họ thắt lưng đỏ, mặc quần chẽn, tay cầm giáo mác hai hàng trông rất uy nghi. Người chỉ huy đã tới, đó là một nữ tướng. Các tá điền nhìn lên nửa tin, nửa ngờ còn cậu Ba Trà bỗng kêu lên thống thiết.

•- Ướ, cô Hai ơi. Sao cô nỡ bỏ tui mà đi.

Người nghĩa quân đứng gần, nạt to "Đồ bá vơ", Bạch Huệ liếc nhìn cậu Ba. Khuôn mặt cậu không còn vẻ bệ vệ mà nó bèo nhèo như mèo gặp mưa.

•- Cô Hai ơi, tình nghĩa vợ chồng, cô hãy cứu tôi. Bạch Huệ nghiêm nét mặt.

•- Vợ chồng gì nữa? Ông đã cào nhà, cướp đất của tôi rồi mà. Bây giờ chỉ còn lệnh của chúa Tây Sơn, ông phải thi hành.

Nghe Bạch Huệ công bố lệnh, bà vợ chánh của cậu Ba Trà mặt không còn hột máu. Con mắt như dao cau cứ cụp xuống nhìn đất. Theo lệnh này một phần gia sản của phú hộ Dương chia cho dân nghèo. Ruộng, đất, hộ tá điền nào đang canh tác đều là đất của tá điền. Nghe lệnh, mặt cậu Ba Trà đanh lại, cậu giơ tay lên trời thét to "Quân ăn cướp" rồi bất tỉnh.

Có một tá điền cứ lân la lại gần vị nữ tướng mà không dám kêu. Bạch Huệ lên tiếng gọi "anh Năm Trơi", anh Năm nhoẻn miệng cười. Một nụ cười vừa bẽn lẽn, vừa cầu tài.

Năm Trơi vẫn mặc bộ bà ba đen, tói bới, quấn khăn đen trông thật hiền lành chơn chất. Từ anh Năm, hình ảnh người nông dân làng Côi hiện ra. Đó là những người chân lấm, tay bùn, nhiều năm chai lì trước áp bức. Khốn cùng, đói kém, bệnh tật,họ chỉ biết kêu trời. Họ vẫn cho rằng người giàu, kẻ nghèo đều do trời định. Tất cả an phận thủ thường mặc cho những dày vò, bóc lột. Nhà Tây Sơn đã dạy cho Bạch Huệ biết bài học làm người. Phải biết vùng lên, vượt qua số phận, dù là trai hay gái.

Hôm nay, nhìn Năm Trơi, cô cảm thấy thương hại nhưng tình cảm đã nguội lạnh. Vậy mà Bạch Huệ đã từng mơ ước một gia đình... Tình cảm của Bạch Huệ đã bước qua ranh giới của sự yếu đuối. Hình ảnh lý tưởng của cô là một chàng trai có dũng khí, đang tiến bước dưới lá cờ đào Tây Sơn.

Bạch Huệ sau khi khôi phục lại nhà cửa cho ông Sáu Bưng, tìm lại ruộng đất cho đứa em canh tác, cô phải rời làng Côi để trở về với hàng ngũ Tây Sơn.

Khí thế Tây Sơn đang nghiêng trời. Tháng 10-1773, quân Tây Sơn tiến chiếm Quảng Ngãi.

7-2008

LÊ XUÂN TIẾN

Cô gái hát bộ - Đoàn Thạch Biền

Mon, 09 Jun 2008 10:31:09 +0700

Tôi được tòa soạn báo phân công đi viết bài phóng sự về đời sống các bệnh nhân ở trại phong Qui Hòa, nhưng khi ghé Qui Nhơn, thấy tấm bảng quảng cáo Nhà hát tuồng Đào Tấn trình diễn vở Hộ sanh đàn, tôi quyết định không bỏ lỡ dịp may tìm hiểu về tuồng. Đến đất tuồng mà không xem tuồng, không khác gì đến xứ biển mà quên… ăn hải sản.

Mặc dù buổi tối cuối năm trời lạnh căm, tôi cũng xếp hàng mua vé vào rạp xem như một khán giả “ghiền tuồng” lâu năm. Vở tuồng đã thật sự làm tôi say mê bởi các diễn viên diễn quá hay. Nhất là người đóng vai Kỷ Lan Anh khi gặp người chồng Tiết Cương sau bao năm lưu lạc. Kèm theo điệu bộ chăm sóc chồng, nàng vừa khóc vừa hát:

Sao mà trông hư (gầy gò) lắm vậy anh ơi!
Trăng rẽ vần em có hay ở mô mà
Gió đã tạc, mưa đã phai
Phu quân ơi!

Tôi tự trách mình đã quên mang theo khăn tay, nếu không tôi đã có dịp khóc mùi mẫn.

Sau buổi trình diễn, tôi tìm gặp giám đốc Nhà hát tuồng để phỏng vấn. Ông nói nếu tôi muốn tìm hiểu sâu xa về nghệ thuật tuồng, nên đến gặp “thầy tuồng” Nguyễn Phổ – người đã đạo diễn vở tuồng tôi vừa xem. Và ông ghi cho tôi một địa chỉ kèm vài dòng giới thiệu.

Suốt ngày hôm sau tôi phải làm việc với ban giám đốc bệnh viện Qui Hòa. Đến 5 giờ chiều, tôi mới tìm đến nhà ông thầy tuồng. Nhà ông ở bến đầm Thị Nại. Trên bờ đầm đầy những quán ăn hải sản. Tôi nghĩ sẽ mời ông thầy vào quán nhậu, như vậy tôi sẽ tha hồ khai thác vốn hiểu biết về tuồng của ông.

Thật đáng buồn, ông thầy tuồng đang bị bệnh cúm, nằm đắp chăn đến tận cổ và rên hừ hừ. Hiểu mục đích của tôi đến viết bài về tuồng để đăng báo Xuân, ông nói:

- Tôi mệt không nói được (hừ hừ). Nhưng con gái tôi sẽ nói thay tôi (hừ hừ). Nó đang đóng vai Kỷ Lan Anh (hừ hừ). Nhưng khi đăng hình màu lên báo, cậu nhớ đăng hình tôi (hừ hừ). Ngọc Hân ơi (hừ hừ), Ngọc (hừ hừ)… ơi!

Cô con gái từ nhà dưới đi lên. Hai người nói to nhỏ với nhau điều gì đó, tôi chỉ nghe loáng thoáng. Rồi cô gái mời tôi ra ngoài phòng khách. Cách chỗ ông thầy đang nằm chỉ có một tấm màn nhung màu rêu đã cũ. Tôi vừa ngồi xuống chiếc ghế, cô gái hỏi:

- Ông có thắc mắc gì về tuồng?

Nghe tiếng ông thầy tuồng rên hừ hừ vọng ra, tôi nói:

- Nếu không ngại, tôi mời em qua quán hải sản bên kia đường. Chúng ta nói chuyện thoải mái hơn và không làm phiền bác đang cần nghỉ ngơi.

Cô gái gật đầu đứng dậy.

Đây là mốt quán ăn lộ thiên, bàn ghế kê sát bên đầm Thị Nại. Gió từ mặt đầm thổi lên làm tôi ớn lạnh. Nhưng sau khi ăn vài con ốc nhảy vừa luộc nóng hổi, người tôi đã “nóng” lên, tôi hỏi:

- Em có thể cho tôi biết chút ít về nghệ thuật hát tuồng được không?

Ngọc Hân vừa ăn xong một con ốc nhảy nên lưỡi em cũng nhảy theo:

- Ba em dạy: miền Bắc gọi là hát tuồng vì hát theo tuồng tích đã có trong truyện Tàu. Miền Trung gọi là hát bộ vì vừa hát vừa diễn bằng điệu bộ. Miền Nam gọi là hát bội do chữ bội trong “gia bội, bội nhị” có nghĩa là thêm bằng hai, bằng ba, phải diễn cường điệu lên. Riêng em thích gọi là hát bộ hơn. Nghệ thuật hát bộ dựa vào các nguyên tắc cách điệu, ước lệ, tượng trưng. Ví dụ: trung thần vẽ mặt đỏ, gian thần vẻ mặt trắng mốc… Nhờ đó, người xem nhìn mặt diễn viên là biết ngay đó là vai trung hay vai gian.

Tôi nói:

- Ước chi ở ngoài đời nhìn mặt ai, người ta cũng biết ngay là trung hay gian thì đỡ khổ biết mấy!

Ngọc Hân cười:

- Như vậy em đâu dám ngồi chung bàn với ông?

- Sao vậy?

- Vì mặt ông trắng mốc.

- Hãy đợi đấy, chỉ cần uống xong một ly bia, mặt tôi sẽ trở thành trung thần ngay.

Tôi uống cạn ly bia và mặt tôi từ từ đỏ lên. Tôi cũng chứng tỏ mình rành về sân khấu nên nói:

- Tối qua tôi xem em diễn vai Kỷ Lan Anh. Em đóng rất hay lúc em can đảm giành cây roi mây trong tay người chồng, để ông ấy khỏi đánh em.

Ngọc Hân cười sằng sặc:

- Ông phê bình hát bộ như vậy là “giết” em rồi! Cái roi mây khi Tiết Cương sử dụng là cây roi thúc ngựa ra trận. Nhưng sau đó qua điệu bộ của anh ấy, cây roi mây lại là con ngựa. Khi em giằng cây roi là em diễn như mình đang giữ chặt dây cương ngựa, để níu kéo chồng lúc chia tay.

Tôi càm ràm:

- Vậy ai mà hiểu nổi khi nào là ngựa, khi nào là roi?

- Xem hát bộ quen rồi, ông sẽ hiểu tính tượng trưng đó. Hay tính ước lệ trong động tác khoa tay: hất mu bàn tay lên là nói đi. Hất mua bàn tay rồi hất lòng bàn tay lên là gọi quay lại. Cũng động tác đó nhưng chỉ làm hai ngón tay có nghĩa là đuổi đi gấp gấp.

Ngọc Hân vừa nói vừa dùng tay diễn tả, tôi nhìn theo lắc đầu.

- Rắc rối quá! Vậy ai mà hiểu nổi mấy người hát bộ!

- Hát bộ nếu cố gắng tìm hiểu, người ta sẽ hiểu được dễ dàng. Chỉ có “giả bộ” mới khó hiểu mà thôi.

- Em theo nghề hát bộ được bao lâu rồi?

- Mười tám năm.

- Xạo!

- Em nói thiệt mà. Em vừa đầy tháng, má em đã bồng em ra diễn trên sân khấu. Em chỉ hát độc nhất một câu: oa oa!

Tôi bật cười:

- Vậy em thích diễn vai nào nhất?

Ngọc Hân trầm ngâm rồi nói:

- Trên sân khấu em đã diễn các vai bà mẹ, bà tiên, người vợ, tiểu đồng, tráng sĩ… nhưng chưa bao giờ diễn vai con gái. Vì mấy vở tuồng ba em đạo diễn không có vai đó. Cho nên vai diễn em mong ước nhất là vai “con gái”.

Tôi nghĩ em đã nói thật. Em đi diễn hát bộ quá sớm, nên đã sống với tâm trạng của những nhân vật không thích hợp với tuổi của em. Những chiếc mặt nạ hát bộ đã che đi khuôn mặt thật của em. Để khỏi buông tiếng thở dài, tôi nhanh tay để vào chén của em một con ghẹ nướng to nhất. Em nói:

- Tối nay, em diễn tiếp hồi hai vở Hộ sanh đàn, mời ông đi xem, ông sẽ hiểu hát bộ hơn.

Tối đó tôi xem Ngọc Hân diễn, dù không mang theo khăn tay tôi vẫn không tự ngăn được nước mắt lăn trên má. Khi tấm màn nhung vừa khép lại, tôi chạy vào hậu trường tặng em một bó hồng đỏ thắm.

- Cám ơn em đã giúp tôi hiểu được hát bộ. Thật đáng tiếc vở tuồng còn hồi ba, nhưng sáng mai tôi phải có mặt ở sân bay Phú Cát 7 giờ để đáp máy bay về Sài Gòn lo công việc. Tôi mong một dịp khác sẽ xem em diễn vai trọn vở tuồng.

7 giờ sáng ở sân bay Phú Cát. Tôi vừa cân hành lý xong, chuẩn bị bước vào phòng cách ly. Ngọc Hân nhảy xuống từ một chiếc xe thồ và chạy ùa vào.

- May quá! Em còn kịp tặng ông một món quà.

Ngọc Hân đưa tặng một cây roi mây mà em đã dùng để diễn trong vở tuồng. Tôi nói đùa:

- Về Sài Gòn tôi đi xe Honda được rồi, đâu cần phải đi “ngựa”.

Ngọc Hân cười:

- Nó sẽ là “cây roi” nếu ông quên viết thư cho em.

Tiếng loa phóng thanh gọi hành khách gấp rút lên máy bay. Tôi bước đến cửa phòng cách ly rồi quay lại vẫy tay chào em lần cuối. Ngọc Hân hất mua bàn tay rồi hất lòng bàn tay lên, tôi nghĩ em muốn gọi tôi trở lại để dặn dò một điều gì đó. Tôi chạy thật nhanh về phía em. Em nói:

- Ông lại hiểu sai rồi. Em làm động tác đó với “hai ngón tay” có nghĩa là mong ông hãy ra đi gấp gấp. Nếu không em sẽ… khóc.
Đ.T.B

Hình như em đã trở về

Sat, 31 May 2008 10:49:52 +0700

Truyện ngắn của NGUYỄN VĂN CHƯƠNG

Thời gian gần đây, trên báo Văn Nghệ xuất hiện mấy cái truyện ngắn mà tên tác giả nghe có vẻ là lạ. Một cái tên “Tây” đứng trước tên Việt nhưng lại không có dấu, giống như là Lee Nguyen hay Tony Pham Nguyet. Đọc tác giả, Chuyên đã thấy ngờ ngợ. Cái tên ấy, với anh rất quen. Nếu đánh đủ các dấu của ngôn ngữ Việt thì đó là tên một cô gái cách nay ngót ba mươi năm anh đã từng quen thân, tuy chưa có gì sâu sắc nhưng chẳng xa lạ gì.

Đọc vào truyện, cả mấy truyện ngắn của tác giả ấy đều nói về cuộc sống, tình cảm, mối quan hệ xã hội của những người Việt Nam sống ở bên kia bán cầu, tận một đất nước xa lơ xa lắc đối với chúng ta. Thế thì Chuyên ngờ ngợ là phải, vì người có tên ấy cũng đã theo gia đình sang bên đó sinh sống từ đầu những năm 80 và điều quan trọng là cô có khiếu viết văn, viết được truyện ngắn đã in trên báo chí từ hồi cô đang học năm thứ hai đại học ở thành phố nơi Chuyên đang sinh sống.
Hồi ấy, phòng văn nghệ của Chuyên phối hợp với Khoa Ngữ văn trường đại học tổ chức viết “Chuyện kháng chiến” dưới hình thức truyện ký, bút ký, ghi chép, mẩu chuyện… trong hai cuộc kháng chiến của nhân dân trong tỉnh, in thành sách truyền thống giáo dục các thế hệ trẻ, kẻo sau này được sống trong hòa bình sung sướng, các em sẽ quên hết những hy sinh gian khổ, những mất mát đau thương mà cha anh đã nếm trải. Một tốp sinh viên có khả năng viết tốt nhất Khoa Ngữ văn được lựa chọn cùng mấy cây bút sáng tác của phòng văn nghệ đi đến các địa phương trong tỉnh thâm nhập thực tế, lấy tư liệu rồi về viết. Trong số ấy có cô sinh viên kể trên. Một cây bút văn xuôi của phòng văn nghệ nhận ra khả năng viết văn của cô. Ông đọc kỹ những trang viết của cô, nhận xét, góp ý sửa chữa cho hoàn chỉnh bản thảo. Kể cả “Chuyện kháng chiến” và những truyện ngắn khác cô viết ra. Rồi những truyện ngắn, những bài viết của cô được đăng tải trên báo tỉnh và sách của Ty Văn hóa xuất bản. Trang viết của cô chững chạc dần dưới sự trợ giúp của ông nhà văn nọ. Tình yêu cũng từ đó mà nảy nở giữa hai người. Khổ nỗi, ông hơn cô bé đến gần ba chục tuổi, có bà vợ “chân đất mắt toét” ở quê và một lũ lốc nhốc bốn năm đứa con vừa trai vừa gái, nên dù say đắm đến đâu họ vẫn có được một khoảng cách mang tính pháp lý.Đùng một cái, bố mẹ cô bắt cô bỏ học về ngay để cùng gia đình vượt biên. Họ là dân công giáo toàn tòng ở Bùi Chu, di cư theo Chúa vào đất Đồng Nai từ 1954. Dù đất nước đã hòa bình thống nhất, chính sách của Đảng và Nhà nước ta vô cùng cởi mở và nhân đạo, họ vẫn nhất quyết ra đi. Cô dùng dằng mấy tháng không chịu về vượt biên. Bị gia đình thúc ép mãi, khi cô về thì cả nhà cô đã cập bến an toàn ở một phương trời xa lắc. Cô quay trở lại trường đại học xin học tiếp. Giảng đường không còn chào đón cô nữa. Cô đánh liều ở lại thành phố biển không người thân thích, chỉ với một tình yêu làm chỗ dựa. Thủa ấy, cán bộ công chức tháng được mười ba cân gạo cung cấp, lương không đủ nuôi thân còn nói gì nuôi ai. Ông nhà văn nọ tháng nào cũng phải nhận thêm trợ cấp khó khăn của cơ quan về nuôi con, làm sao nuôi nổi cô. Thế là ông kêu gọi anh em trong cơ quan và những bạn bè văn nghệ mỗi người bớt dăm ba lon gạo giúp cô bé sống qua ngày. Bản thân Chuyên cũng dấu vợ, lén xúc mấy lon gạo đưa cho ông nhà văn nuôi cô bé.
Rồi ông cũng cố xin cho cô làm hợp đồng tại phòng văn hóa một huyện miền núi cách thành phố gần năm chục cây số. Thi thoảng ông lại có thể đáp xe đò lên thăm cô được. Một thân một mình sống giữa xó núi heo hút, đêm đêm trong gian nhà tập thể quạnh vắng chỉ có gió hú sương lùa. Con trai ở vào hoàn cảnh ấy cũng còn buồn đến nẫu người, chưa chắc đã trụ được vài tháng. Thế mà cô phải chống chọi với nỗi cô đơn, buồn tủi và cả với thói lì lợm, dâm dật của những gã đàn ông mất dạy luôn đến rình mò, quấy rối chỗ ngủ của cô đến mấy năm trời.
Hành động không đi vượt biên của cô đã gây xúc động nhiều người. Một ông nhà thơ ca ngợi cô qua bài thơ “Gửi em gái ở lại cùng đất nước” có những câu:

Đất nước hết thù, em ra khỏi trường dòng tu viện
Thành con người tự do
Em tuổi trẻ nên nhiều ước mơ
Trường đại học đón em – cánh cửa đời rộng mở
Em sẽ làm cô giáo
Còn mơ thành nhà văn
Trang giấy đầu tiên em viết về người nữ tu gây nhiều xúc động
Em lớn lên trong lời ru “gừng cay muối mặn”
Trong câu ca dao “…nước chảy Nhà Bè”
Sông Đồng Nai dù chia hai, lòng em yêu đất nước này chỉ một
Lẽ nào bỏ ra đi?
Hành khất hạt cơm và tự do ở phương trời lạ
Hạt cơm tìm có thể dễ dàng hơn
Còn tự do? Dễ chi mà hái quả
Khi sống nhờ, không đất nước quê hương?
Không! Đất nước này của em, em ở lại
Với trận bão tháng mười, cơn hạn tháng ba
Chẳng ước mong chi bạc vàng chói lọi
Chán ngấy đời tù ngồi hát thánh ca

Thấm thoắt mấy năm ở nơi khỉ ho cò gáy, cô lại xin về được hội văn nghệ, vì những trang văn xuôi của cô đã gây được nhiều sự chú ý. Ở đây, cô làm văn thư, làm thủ quĩ, giao dịch với cộng tác viên và sáng tác. Cô được sở hữu một căn nhà rộng mênh mông là trụ sở cơ quan. Cô ăn ngủ tại đấy để kiêm luôn người bảo vệ. Nhưng cũng ở đây, cô được coi như tài sản chung của hội mà ai cũng cho mình có quyền được sử dụng. Từ anh lái xe, kế toán, chánh phó văn phòng đến biên tập và… thủ trưởng cơ quan đều muốn dấm dúi chấm mút với cô. Họ giấu vợ con, thích đi sớm về muộn, hay ra vào phòng cô với đủ lý do để bấu chí, bốc hốt. Có lần mưa bão, trời đã sập tối từ lâu mà vẫn thấy thủ trưởng cơ quan khoác áo mưa đi. Vợ hỏi đi đâu thì ông bảo: “Đến cơ quan kiểm tra xem mưa bão thế nào”. Vừa đến nơi cũng bắt gặp chánh văn phòng áo mưa lướt thướt. Chánh văn phòng vội thanh minh: “Báo cáo anh. Tôi đến kiểm tra xem mưa bão có ảnh hưởng gì cơ quan không.” Thủ trưởng bảo: “Tôi cũng đến kiểm tra đây”.
Không biết có hoang tưởng hay sự thật được mấy mươi phần trăm mà vợ một ông nhà văn phố huyện kiêm thợ sửa xe đạp, xe máy mấy phen xuống thành phố tìm gặp thủ trưởng của cô đòi đánh ghen. Bà ta bảo chồng bà bao cô nhân viên của hội, nhốt ở trong nhà, bữa bữa ông giấu vợ đưa cơm vào nuôi cô, đề nghị hội phải có biện pháp giáo dục, ngăn chặn. Nếu không bà sẽ tạt a xít vào mặt cô đấy.
Rồi những gã mày râu thi nhau khoe thành tích đã chinh phục được cô. Tổng thư ký là anh chàng vừa lùn vừa lé vốn có tiếng là nói một tấc đến trời. Từ khi còn ở trên rừng, anh ta khoác lác nhiều quá, khiến các cô gái phải thốt lên; “Anh là đồ ba hoa” thì anh ta tự hào nói ngay: “Hứ ! Anh đây là cả một rừng hoa chứ không chỉ có ba hoa đâu!”
Tổng thư ký khoe rằng trong một lần đi công tác ở thành phố Hồ Chí Minh, anh đem theo cả cô bé đi để giao dịch việc in sách. Tuy mỗi người ở một phòng nhưng cô lại bảo phòng cô hết nước, xin sang phòng thủ trưởng tắm nhờ. Anh ta mải mê làm việc, khi ngẩng lên thì thấy cô toàn thân trắng ngộn không một mảnh khăn, đến ôm lấy anh. Anh bế cô lên giường, hôn hít chán rồi đặt tay cô lên “vật quí” của mình mà nói: “Em thấy không. Anh là một thằng đàn ông thực sự. Nhưng anh không khốn nạn như những thằng đàn ông khác đâu. Thôi, em về phòng mặc quần áo vào đi”. Chẳng biết lời anh chàng ba hoa có được bao nhiêu gờ ram sự thật?
Chỉ khổ cho cô bé nhiều phen bị các bà vợ ghen tuông lồng lộn. Cô một thân một mình chịu bao nhiêu sức ép. Ông nhà văn vẫn giữ tình yêu đối với cô nhưng không làm gì hơn được. Không thể bảo vệ. Không được độc quyền sở hữu. Ông đã bất lực nhìn người đời xâu xé cô. Nhiều lúc chịu không nổi, cô đã phát điên, chửi bới lung tung, la hét khản giọng, cào cấu khóc lóc làm mọi người phát hoảng. Cũng may cô chưa đến nỗi xé toang quần áo rồi khỏa thân đi rong ngoài đường phố như vệ nữ mà thôi.
Không chịu nổi sự cô đơn, cô xin về hội văn nghệ nơi gia đình cô đã từng sinh sống. Có lẽ gia đình cô đã có người trở về để bảo lãnh cho cô tiếp tục ra đi. Thỉnh thoảng Chuyên có hỏi thăm về cô, được biết cô đang yêu một anh bác sĩ còn khá trẻ, chỉ hơn cô một vài tuổi gì đó. Cô được gia đình bảo lãnh sang trước. Rồi cô tiếp tục bảo lãnh cho anh bác sĩ đi sau. Sang bên ấy, họ sẽ được sống hạnh phúc bên nhau. Nếu đúng vậy thì thật mừng cho cô. Quả là trời có mắt, trời không lấy đi của ai mọi thứ bao giờ.
Nhưng gần đây, Chuyên có dịp ghé Biên Hòa, gặp bạn bè văn nghệ và hỏi thăm về cô thì hình như cuộc sống riêng của cô không được xuôi chèo mát mái. Hình như cô đã chia tay anh chồng bác sĩ, vì đó cũng là một gã lừa cả tình và tiền. Cô bảo lãnh cho hắn ta sang, rồi làm mọi nghề kiếm sống nuôi hắn ta ăn học lại. Tốt nghiệp ra trường, có nghề nghiệp đàng hoàng, hắn ta trở mặt ly hôn và đòi chia nốt phần tài sản ít ỏi của cô. Vậy là số phận vẫn chưa buông tha. Cô gần như trắng tay. Hình như cô cũng đang chuẩn bị trở về với đất nước mà cô đã dứt áo ra đi từ hơn hai mươi năm trước. Trời ơi! Sao cô cứ khốn nạn mãi thế nhỉ ?
Bây giờ đọc những truyện ngắn của tác giả có tên Tây kèm với tên Việt không dấu, Chuyên đinh ninh rằng cô đã trở về. Phải, chính cô đã viết lên những truyện ngắn ấy chứ không phải ai khác. Nếu đúng thì Chuyên thật mừng cho cô, vì anh vẫn nhớ, vẫn quí mến cô như ngày nào. Điều quan trọng là cô vẫn duy trì được khả năng sáng tạo của mình, khơi đúng nguồn mạch mà mình sẵn có. Đấy là con đường giải thoát cho tâm hồn và cũng là hướng đi tiếp của cuộc đời cô, vì nó chưa hề chậm muộn.

Em tình nguyện xẻ chia đói no với đồng bào ruột rà máu thịt
Thắp lửa lòng tin trong mỗi phút giảng bài
Dẫu nhiều lúc em sống trong cơn mơ thảng thốt
Vượt được mình, sức mạnh hóa bền dai

Em tin yêu và cho tôi niềm tin yêu mãnh liệt
Vào đất nước ngày mai.

Bài thơ của ông nhà thơ nọ viết tặng cô mấy chục năm trước dường như bây giờ vẫn đúng. Thật lòng, Chuyên tin rằng cô đã trở về với đất nước, với quê hương, nơi mà cô đã từng sinh ra, từng lớn lên trong đạn bom và cay đắng. Chuyên rất muốn gặp lại cô ở ngay trên mảnh đất này. Một ngày nào đó, nhất định anh sẽ gặp.

Phố biển, 8-3-2008
NVC

Đêm thành phố

Fri, 11 Apr 2008 09:07:59 +0700

Truyện ngắn của TRẦN HÀ NAM

Thành phố về khuya uể oải như một cô gái sau khi gột hết phấn son mới nhận biết mình đang tàn tạ. Không gian lặng đến nỗi có thể nghe thấy tiếng lá khô xạc xào trên mặt đường. Thỉnh thoảng lại rộ lên tiếng xe máy rú hết tốc lực của một anh chàng nào đi chơi về muộn.
Bây giờ đã quá nửa đêm. Đứng ở bao lơn của khu nhà tập thể, Bình lặng lẽ thả những vòng khói xanh nhạt, đốm lửa của điếu thuốc cứ lập loè đỏ trên môi loé lên trong bóng tối. Anh đã có một thói quen khó bỏ là không bao giờ ngủ trước 12 giờ khuya. Thói quen đó hình thành từ những ngày anh còn học Đại học sư phạm, nơi ban ngày lúc nào cũng ồn ào, chỉ đêm về mới đủ tĩnh để tập trung học bài. Hồi đó, bạn bè đã đặt cho Bình biệt hiệu “vạc ăn đêm” cũng bởi cái tính thức khuya này.

Càng về khuya, hình như thời gian càng trôi thật chậm. Có lẽ giờ này chỉ có những mắt đèn còn thức, toả ánh sáng xanh xao trên mặt đường. Bên kia đường, đám bụi đời đã tập trung về trước cổng một cơ quan, rải những manh chiếu hôi sì, quắp lấy nhau ngủ như chết. Cái đám người khốn khổ khốn nạn ấy gồm đủ loại tứ chiếng giang hồ, đã nghiễm nhiên tồn tại ngày này tháng khác ở cái thành phố N. này, không ngán chiếc roi pháp luật! Truy đi quét lại, dăm bữa nửa tháng đâu lại hoàn đấy. Đã bao lần Bình tự hỏi: không biết trong bọn họ, có ai đã từng một lần dằn vặt lương tâm vì hậu quả họ đem lại cho cuộc sống này chưa nhỉ? Hay họ xem móc túi, trộm cắp, mua bán dâm… mặc nhiên cũng là một nghề được xã hội thừa nhận? Anh nhớ lại đã có lần định viết một bài phóng sự điều tra về tệ nạn này, thế nhưng mơí chỉ trình bày ý tưởng, “sếp” đã gạt đi và nhìn anh bằng con mắt thương hại: “Cậu nhiệt tình cũng tốt đấy, nhưng đề tài này lâu nay đến các anh chị phóng viên làm cả chục năm cũng chưa dám làm. Đừng có dại dột mà nhúng vào!”. Thế đấy! Anh chỉ còn biết nhếch mép cười, rồi câm lặng bỏ đi. Đành phải chấp nhận thôi, trong cái thế của mình! Dẫu cho cố đấm ăn xôi mà viết được chăng nữa, không biết có ai tỏ ra vui mừng hay không, hay họ lại ném những tia mắt hằn học ganh ghét cho một thằng “chíp hôi” chưa ráo máu đầu mà đã lên mặt ti toe?
Đêm khuya, gió thổi mạnh hơn làm Bình rùng mình cảm thấy lòng như se lại. Lại sắp sang một mùa đông nữa rồi! Và anh cũng đã làm phóng viên được hơn một năm. “Thức khuya mới biết đêm dài…”, đến tận bây giờ anh mới chiêm nghiệm đầy đủ hơn cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng của câu tục ngữ này. Trước kia, có mấy khi anh quan tâm đến khái niệm thời gian đâu, thời sinh viên vô tư lãng mạn, nhiều khi lại muốn thời gian ngừng trôi để Bình có thể ngồi bên người yêu nói những lời không đầu không cuối đầy đam mê…

* *
*
…Khuya, sao càng lúc càng nhiều làm sáng nhờ nhờ cả bầu trời đen thẫm. tiếng Hương thầm thì bên tai làm Bình sực tỉnh khỏi cảm giác bềnh bồng:
- Nhìn kìa anh, đến giờ em mới tin bầu trời đêm nhiều lúc cũng xanh huyền hoặc đó!
Bình mỉm cười âu yếm:
- Vậy mà chỉ còn mấy ngày nữa thôi, anh chẳng còn được ngắm đôi mắt lấp lánh của em nữa rồi!
Bất giác, cả hai cùng thở dài…Trời xui đất khiến hai đứa thương nhau mà lại ở cách nhau hàng trăm cây số. Một mai ra trường, mỗi đứa một phương trời. Thời gian…! Đó là lần đầu tiên Bình nghĩ đến thời gian và khoảng cách. Cả hai còn quá trẻ và quá nhiều khát khao. Ngày mai bộn bề trăm mối lo: xin chỗ dạy, tính toán chi tiêu, những mối quan hệ mới… Hơi thở của Hương bỗng gấp gáp:
- Bình ơi, mai mốt hai đứa xa nhau, những đêm như đêm này, anh nhớ em nhiều chứ? Anh hứa đi, anh sẽ không nhìn vào đôi mắt nào xa lạ, để quên mất Hương của anh, mãi mãi là của anh… anh nói đi!
Bình không trả lời, chỉ nhìn thật sâu vào đôi mắt người yêu đang long lanh ngấn nước. Tan đi, tan ra đi, ước chi tình yêu hoá thành phép lạ cho hai đứa tan vào nhau làm một, ngay bây giờ! Đêm thật thanh bình, man mác tiếng sóng biển rì rầm hoà theo nhịp tim của hai kẻ yêu nhau. Anh tin lắm, Hương ạ… ngày mai chúng ta sẽ vào đời, sẽ đứng trên bục giảng nói những điều tốt đẹp cho lớp học trò mộng mơ, trong trắng… Anh tin chúng mình sẽ về lại với nhau, sống đạm bạc nhưng lại càng thông cảm, yêu nhau, hiểu nhau nhiều hơn nữa. Anh sẽ tự hào về người vợ hiền dịu, đảm đang của anh. Đêm đêm, hai đứa sẽ chụm đầu cùng soạn giáo án, chấm bài, sẽ không khác thời học chung tuổi sinh viên bây giờ… Đừng anh, em muốn chúng mình giữ trọn vẹn cho nhau! Em tin, em tin lắm. Xa nhau, em sẽ cố đừng để buồn nhiều, vì em đã yên tâm sống trong niềm tin yêu về anh, về Tình Yêu của chúng mình…
Biển ngời lên những đốm sao tan hoà theo con sóng. Xa xa, mắt hải đăng nhấp nháy. Cả hai cùng yên lặng dõi nhìn ra biển khơi, sao Mai đã xuất hiện ở chân trời, lung linh như niềm hy vọng…

* *
*
Tiếng chó sủa râm ran phía xa đã cắt đứt dòng hoài niệm của Bình. Dưới đường, hai bợm nhậu đang dìu nhau lốc thốc lảo đảo. Lại người say! Bình cau mày. Sao bây giờ lắm người say đến thế! Những tiếng lè nhè vọng lên cho biết hai chàng đã “quắc cần câu”. Mấy gã bụi đời bị đánh thức làu bàu chửi rủa rồi lại co quắp ngủ. Chả dại gì bọn họ dây vào các đệ tử Lưu Linh cả. Men rượu chả giải quyết được gì, chỉ làm cho con người mờ lý trí. Đấy, cứ nghe:
- Anh… Hai, anh… để… để thằng em… ngủ đây với… đám kia cũng được! Ấc!... Mẹ nó, thất nghiệp thì khác… khác đ…gì thằng bụi đời! Anh vê… ề… đi! Tui… chưa “xỉn” mà… mà lo!
- Mày… nghe tao… đi về! Không thì tao … đá một cái thấy mẹ… bây giờ! Sướng ích gì… mất việc mà đi “quậy”!
- Anh… anh chửi tui… há anh Hai? Tui… không ngán đâu à nghen! Anh ngon… chửi thằng giám đốc… chỉ giỏi nói láo! Mẹ nó,… hoàn thành vượt… vượt mức kế hoạch mà thợ bậc 5/7 lại ra đường… Chó đẻ vậy… không quậy thì làm gì? Tôi hỏi… làm gì… hả… ả…?
Hai bóng say cuối cùng cũng đi khuất. Nhưng Bình vẫn cứ nôn nao vì đoạn đối thoại vô tình anh nghe được. Cái thời buổi bung ra này, được một việc sao mà chua chát thế! Hoá ra anh vẫn còn nằm trong số những kẻ may mắn. Có việc làm vẫn hơn, dù cho là làm hợp đồng chăng nữa!
Sao vẫn sáng đặc trời. Các hình khối nhà đen thẫm, trần trụi, tắt mọi sắc màu hào nhoáng. Cái trần trụi, buồn tẻ dường như mới chính là không khí thật ở thành phố này. Bình chợt nhớ đã lâu lắm rồi mình không làm thơ. Thơ là nơi anh gửi gắm những khát khao, ước vọng mãnh liệt của mình. Nhưng lâu nay cảm xúc đã trôi tuột theo cái nhịp đều đặn của tháng ngày. Nhiều lúc chính anh cũng băn khoăn không biết anh có còn là Bình của ngày xưa nữa không. Cuộc sống đã giúp anh nhận ra con đường thẳng ít khi dẫn đến đích và không có sẵn khuôn để làm nên sự hoàn hảo. mọi thứ đã bị bóp méo, đảo lộn gần hết. Có buồn có vui cũng phải giấu kín trong lòng, người ta khó chấp nhận sự phát triển của những cá tính mạnh. Im lặng là vàng. Bình sẽ không quên những việc đã làm anh dằn vặt suốt một năm làm việc của mình. Một năm mình chưa phải là mình. tội nghiệp cho Hương, nàng hy vọng quá nhiều vào mình! Bình còn nhớ như in những lời trong thư Hương chia vui cùng anh khi biết anh được nhận làm phóng viên hợp đồng cho báo: “… em tin Bình của em sẽ nhanh chóng tạo được chỗ đứng vững vàng. Làm nghề này, thu nhập sẽ khá hơn, mai này tụi mình sẽ đỡ lo vật chất phải không anh? Em hy vọng anh sẽ phát huy được tài năng của mình.”.
Bình cũng không ngờ mình lại có ngày làm báo. Cũng nhờ cái tiếng học giỏi mà anh đã nhanh chóng được nhận làm hợp đồng, trong khi hơn hai phần ba số bạn bè vẫn nằm dài chờ việc. Âu cũng là cái duyên tiền định chăng? Hồi học lớp 11, Bình chả gì cũng đã làm “chủ bút” của tờ “Báo Lố” do chính anh “sáng lập” đấy thôi! Của đáng tội, cũng tại cái máu viết lách lại nghịch ngợm nên tờ “Báo Lố” cũng đã chịu khá nhiều tai nạn do nhiều người tính “nghiêm chỉnh” không thích toàn nói chuyện… bố láo! Một mình Bình hồi đó vừa chủ bút, vừa phóng viên, vừa hoạ sĩ, đâm thọc hết người này đến người kia. Hồi đó, cũng chỉ vì dám viết những chuyện động trời như cười giễu, khui ra mánh lới của tụi bạn quay cóp, rồi chuyện giáo viên bắt học sinh cưa củi cho nhà mình tính điểm lao động… mà “chủ bút” phải nhiều phen sóng gió, không hiếm phen bị đấm nổ đom đóm mắt. Nhưng hầu hết ở lớp đều khoái, chuyền tay nhau tờ “Báo Lố” viết tay của Bình đến nát nhàu và tuần nào cũng ngóng số mới ra đời để biết chuyện mới, sau này lại thêm bốn năm “cộng tác viên” đắc lực… Nhưng đó là chuyện thuở “nhất quỷ nhì ma…”. Đến khi bước vào nghề báo thực thụ, Bình mới thấm những nỗi cực nhọc, cay đắng của nghề.

* *
*
Tiếng dế ri rỉ bỗng cất lên làm đêm thêm hoang vắng. Bình thở dài. Ngày mai anh còn phải hoàn thành bản tin về một công trình của thanh niên xung phong tỉnh nhà. Từ chập tối đến giờ anh vẫn chưa viết được dòng nào, hễ vào phòng là lại váng vất đầu, dường như men bia của hôm qua đến giờ mới ngấm. Anh nhớ lại khuôn mặt láu cá, đỏ phừng phừng của tay tổng đội trưởng mà cảm thấy ngán ngẩm: “Ông phóng viên cứ viết cho hay vào nhé, mà phải chờ cụ “bí” về rồi hẵng phát, chứ “cụ” không được biết thì lại cứ chửi tụi này ăn hại nhà nước suốt!”. Bình thoáng rùng mình khi cô chiêu đãi cầm tờ thanh toán vào, anh sửng sốt không tin vào mắt mình: gần 600 ngàn đồng, cộng khoản hồi sáng cũng ngót nghét gần triệu bạc. Thực ra đây cũng chỉ là con số nhỏ nhoi so với nhiều đơn vị kinh tế khác chi ra cho một buổi liên hoan. Nhưng anh vẫn cảm thấy đắng trong họng. Mấy tay ngân hàng đi nghiệm thu công trình thanh niên để duyệt cho vay vốn giờ cũng đã xiểng tảng gục đầu lên bàn, vòng tay qua mấy em “phục vụ” đang lè nhè giọng say: “Anh, anh không chết đâu anh…”. Giọng cười hăng hắc đuổi theo Bình đến tận nhà, anh nôn thốc nôn tháo những lẩu, những gà hầm thịt quay ra nhà vệ sinh rồi nằm vật vã cho đến sáng. Anh biết bài báo của anh có thể đem lại “quota” cho mấy tay thanh niên xung phong nọ. Sự đời có qua có lại…! Nhưng nếu không viết, anh sẽ bị chất vấn, bị cái tội “không hoàn thành nhiệm vụ”. Viết thì…! Anh không biết khi cái công trình thanh niên kia hoàn thành thì đến mấy chục phần trăm sẽ phải bỏ ra để bù lỗ? Băn khoăn cũng chả ích gì, ở địa vị anh, có lẽ người ta sẽ tặc lưỡi: “Ôi dào, giờ này làm ăn kinh tế là phải thế! Lương tâm không bằng lương tháng, lương tháng không bằng lương ‘lẹo’!”.
Bình lại nhớ đến Hương. Nàng cũng thuộc vào số may mắn. Xin được việc làm, lại biên chế đàng hoàng ở Hội phụ nữ trong đó. Gì thì gì, người trong biên chế bao giờ cũng có thể tự cho phép mình ung dung hơn kẻ hợp đồng. Nhưng biên chế như Hương thì thu nhập mỗi tháng chỉ đủ tiền mua gạo và một ít son phấn. Hương đã viết thư sao nhỉ? “Em cảm thấy mình còn sướng hơn nhiều chị khác cùng cơ quan, cũng đồng lương như vậy mà phải nuôi thêm 2, 3 con nhỏ, cực lắm! Bình ơi, đôi khi em vẫn tiếc vì ước mơ đi dạy không thành. Có phải chúng mình hồi đó nhiều mơ mộng quá không anh?”. Phải rồi, Hương à! Cả anh và em đều là những kẻ quá nhiều mơ mộng. Và đến giờ anh vẫn là kẻ mộng mơ, có điều những giấc mơ đầy hoang tàn, trống vắng… Bình của em nhiều lúc phải làm một thằng nói dối, một kẻ hèn nhát run sợ không dám nói những sự thật phũ phàng. Anh biết Hương của anh sẽ không thể chịu nổi nếu anh mất việc phải về nhà nằm dài ăn bám đồng lương hưu của cha mẹ. Dù chán ngán sự đời đến đâu, con người ta vẫn phải “tay làm” thì “hàm” mới có “nhai”. Và cái nguyên tắc phục tòng vô điều kiện chính là điểm tựa vững chắc nếu anh không muốn bị cho ăn bùn. Bình biết rõ điều đó. Nhưng anh vẫn còn nuôi dưỡng ý nghĩ thật kỳ quặc. Chẳng hạn, lang thang một mình theo các dãy phố, nhìn người ta yêu nhau, để tự thấy mình lạc lõng giữa những người vui vẻ trong thành phố náo nhiệt này. Kết thúc hành trình mộng du của anh bao giờ cũng là nơi eo biển vắng người. Biển bao la như mở rộng một vòng tay thân ái. Không phải anh còn quá lãng mạn ư, mà sao cứ vơ vẩn một câu hỏi: có phải xung quanh mình, lòng tốt đều là giả tạo? Sao người ta không sống rộng rãi như biển, đằm sâu như biển? Rồi cũng chính anh lại trả lời: tại vì họ cứ khăng khăng nhận mình là một người chân chính. Chín người mười ý, ai dễ chịu ai? Anh nhớ tới một qui luật của môn triết học: qui luật phủ định của phủ định, và cũng không quên qui luật ứng dụng vào tự nhiên đôi khi cũng có độ sai biệt rất lớn khi ứng dụng vào xã hội. Biết đâu một mai anh chẳng nghĩ khác, chẳng trở thành một con người khác. Không suy tư, không hờn giận, không yêu thương và không còn biết sợ bất cứ điều gì. Bao giờ? Không, không có lẽ anh đã trở thành bi quan đến thế rồi sao?
Bình quay vào phòng. Trang giấy trắng tinh, anh nắn nót: “Hương thương yêu!...”. Những số liệu trong sổ công tác không còn ám ảnh anh nữa. Công việc vẫn cứ là công việc. Anh tin vào khả năng của mình. Anh sẽ xóa đi được những mặc cảm triền miên, sẽ chiến đấu với cuộc sống này dù cho đơn thương độc mã. Ngày mai… ngày mai anh còn có Hương, còn có tình yêu nghĩa là còn tất cả. Trước mắt anh, Hương đang cười, nụ cười tin yêu và ánh mắt vẫn như ngày nào lấp lánh nhìn anh.Đàng xa, phía chân trời, sao Mai đã hiện ra, rực rỡ…Thành phố đã bắt đầu hồi sinh trong nhịp chân rộn rã của những người đi tắm biển sớm mai.

Quy Nhơn, tháng 10 năm 1991
T.H.N